Οι ανάγκες των ασθενών είναι αυτές που πρέπει να καθοδηγούν την έρευνα για τα φάρμακα

Άρθρο του Ρόουαν Γκίλλις, Προέδρου του Διεθνούς Γραφείου των ΓΧΣκαι της Έλεν Τ' Χόεν, Διευθύντριας Στρατηγικής και Μαρτυρίας της «Εκστρατείας για την Πρόσβαση στα Βασικά Φάρμακα» των ΓΧΣ

Μία γρήγορη ματιά στις εξελίξεις των τελευταίων χρόνων υποδεικνύει ότι τα πράγματα είναι καλύτερα στον τομέα της ιατρικής. Οι φαρμακευτικές βιομηχανίες ανακαλύπτουν νέα επαναστατικά προϊόντα, όπως για παράδειγμα το πρόσφατο φάρμακο-θαύμα κατά της παχυσαρκίας. Οι ξεχασμένες ασθένειες, όπως η φυματίωση, η Ασθένεια του Ύπνου και το Κάλα-Αζάρ, για τις οποίες οι φαρμακοβιομηχανίες δε θεωρούν ότι υπάρχει μία κερδοφόρα αγορά για να δικαιολογήσουν τις επενδύσεις σε έρευνα και ανάπτυξη, καλύπτονται από συνεργασίες για την ανάπτυξη φαρμάκων, διαγνωστικών εργαλείων και εμβολίων. Οι μεγάλες φαρμακευτικές εταιρίες χρησιμοποιούν αυτές τις εξελίξεις για να βελτιώσουν την αρνητική τους εικόνα. Οι σκοτεινές μέρες του 2001 φαίνεται ότι έχουν φύγει προ πολλού, όταν περισσότερες από 40 εταιρίες μήνυσαν την κυβέρνηση της Νοτίου Αφρικής σε μία λανθασμένη προσπάθειά τους να προστατεύσουν τα κέρδη τους από τις προσπάθειες της χώρας να παρέχει φθηνότερη περίθαλψη για το AIDS στους πολίτες της. Οι επιπτώσεις αυτών των αλλαγών μπορεί να είναι ευπρόσδεκτες από τους μετόχους, αλλά ποια είναι τα αποτελέσματα για τους ασθενείς; Οι αλλαγές στις άθλιες συνθήκες που βιώνουν καθημερινά οι ασθενείς στις αναπτυσσόμενες χώρες ήταν κυριολεκτικά μηδαμινές. Ένα άρθρο στο ιατρικό περιοδικό «The Lancet» αυτό το μήνα αναφέρει ότι οι ξεχασμένες ασθένειες εξακολουθούν να είναι ξεχασμένες, καθώς μόλις το 1% των φαρμάκων που κυκλοφόρησαν στην αγορά από το 1974 ως το 2004, στόχευε στην αντιμετώπισή τους. Οι συνεργασίες ανάπτυξης προϊόντων μπορεί να έχουν καταφέρει να αναπτύξουν ελπιδοφόρα υποψήφια φάρμακα, ωστόσο οι δραστηριότητες αυτές είναι ανεπαρκείς σε σχέση με το μέγεθος της κρίσης. Οι συνεργασίες εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από φιλανθρωπικές χρηματοδοτήσεις, γεγονός που τονίζει την έλλειψη δημόσιου ενδιαφέροντος και δημιουργεί ένα μεγάλο χρηματοδοτικό κενό. Εντωμεταξύ, η εμπειρία των Γιατρών Χωρίς Σύνορα από τα προγράμματά τους αποδεικνύει ότι οι ξεχασμένες ασθένειες εξακολουθούν να δημιουργούν πολλά θύματα. Εξαιτίας της έλλειψης ενός αξιόπιστου και κατάλληλου τεστ για τη φυματίωση, οι ασθενείς εξακολουθούν να μη διαγνώσκονται και να πεθαίνουν. Αυτοί που διαγνώσκονται ακολουθούν μία μακροχρόνια και εξαιρετικά ανεπαρκή θεραπεία που χρονολογείται από τις δεκαετίες του '50 και του '60. Οι πιο κοινές θεραπείες για την Ασθένεια του Ύπνου και την παρασιτική ασθένεια, Κάλα-Αζάρ, βασίζονται και οι δύο σε φάρμακα που έχουν ενδεχόμενες θανατηφόρες και τοξικές παρενέργειες. Ακόμα και το AIDS αποτελεί μία ξεχασμένη ασθένεια, καθώς ακόμα δεν υπάρχουν κατάλληλα διαγνωστικά εργαλεία για βρέφη και φάρμακα για παιδιά. Αυτό συμβαίνει γιατί το υπάρχον σύστημα που προωθεί σήμερα την έρευνα και την ανάπτυξη κατευθύνει τις επενδύσεις σε τομείς που έχουν βέβαια κέρδη. Πρόκειται για ένα σύστημα που δεν επιτρέπει στις κυβερνήσεις να θέσουν προτεραιότητες για την ιατρική έρευνα. Ένα σύστημα όπου δε γίνεται καμία προσπάθεια ανεύρεσης μίας ισορροπίας ανάμεσα στις παγκόσμιες ιατρικές ανάγκες και στην κατανομή των πόρων. Είναι επίσης ένα σύστημα που είναι οχυρωμένο πίσω από τους νόμους για την πνευματική ιδιοκτησία και τις συμφωνίες εμπορίου. Μία επιτροπή του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας συμπέρανε τον Απρίλιο ότι δεν υπάρχουν αποδείξεις ότι αυτό το σύστημα προωθεί την έρευνα και την ανάπτυξη φαρμάκων για ασθένειες που πλήττουν τις αναπτυσσόμενες χώρες. Ακόμα και οι ασθενείς στις πλούσιες χώρες βγαίνουν ηττημένοι από το υπάρχον σύστημα. Και αυτό συμβαίνει γιατί όσοι φορείς ασχολούνται με την έρευνα και την ανάπτυξη ανταμείβονται περισσότερο για τη δημιουργία φαρμάκων που θα πουλήσουν και όχι αυτών που στοχεύουν στην αντιμετώπιση άλυτων ιατρικών αναγκών. Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία υπάρχουν ενδείξεις ότι η θεραπευτική αξία των καινούργιων φαρμάκων που κυκλοφορούν στην αγορά, συνεχώς φθίνει. Μία έρευνα που δημοσιεύθηκε τον Απρίλιο του 2005 στο Γαλλικό περιοδικό «La Revue Prescrire» συμπέρανε ότι το 68% των 3.096 νέων προϊόντων που έγιναν αποδεκτά στη Γαλλία από το 1981 ως το 2004, δεν έφεραν τίποτα καινούργιο στις υπάρχουσες θεραπείες. Το «British Medical Journal» δημοσίευσε μία έρευνα σύμφωνα με την οποία μόλις το 5% όλων των νέων πατενταρισμένων φαρμάκων στον Καναδά θεωρούνται ότι αποτελούν σημαντικές ανακαλύψεις. Μία ανάλυση των περίπου 1.000 νέων φαρμάκων που εγκρίθηκαν από τον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ από το 1989 ως το 2000 αποκαλύπτει ότι πάνω από τα δύο τρίτα των φαρμάκων αυτών δεν είχαν θεραπευτικό όφελος σε σχέση με τα υπάρχοντα προϊόντα. Ήρθε πλέον η ώρα να αντιμετωπίσει ο ΠΟΥ αυτό το πρόβλημα. Καθώς οι Υπουργοί Υγείας συναντιούνται αυτήν την εβδομάδα στη Γενεύη για την Ετήσια Συνέλευση του ΠΟΥ, θα συζητήσουν ένα ψήφισμα που προτείνεται από την Κένυα και τη Βραζιλία για ένα «παγκόσμιο πλαίσιο για την απαραίτητη έρευνα και ανάπτυξη για την υγεία». Το ψήφισμα αυτό καλεί τις κυβερνήσεις να δημιουργήσουν μηχανισμούς που να διασφαλίζουν ότι η ιατρική έρευνα αντιμετωπίζει τις ανάγκες υγείας των ασθενών και δεν καθοδηγείται από τα εμπορικά κέρδη, που να αναπτύσσουν οικονομικά προϊόντα και να προσελκύουν μακροχρόνια χρηματοδότηση μοιρασμένη ανάμεσα στις χώρες. Όταν το σύστημα δε λειτουργεί, προσπαθείς να το φτιάξεις. Οι κυβερνήσεις και ο ΠΟΥ έχουν τώρα την ευκαιρία να βελτιώσουν την κατάσταση.

* Το άρθρο αυτό δημοσιεύτηκε στους Financial Times στις 24 Μαΐου 2006

Η φτώχεια δεν προκύπτει από την έλλειψη πλούτου αλλά από την άνιση κατανομή

Την παγκόσμια δικαιοσύνη βλέπει ως «φάρμακο» κατά της φτώχειας ο Γεράσιμος Κουβαράς, γενικός διευθυντής της ActionAid Ελλάς, η οποία δραστηριοποιείται σε περισσότερες από 40 χώρες που μαστίζονται από τη φτώχεια.-Είναι η φτώχεια πολιτική επιλογή;«Σχεδόν ένα δισεκατομμύριο άνθρωποι υποφέρουν αυτή τη στιγμή από τη φτώχεια. Αυτό δεν είναι ούτε φυσικό ούτε τυχαίο. Η φτώχεια δεν προκύπτει από την έλλειψη πλούτου ή πλουτοπαραγωγικών πηγών, αλλά από την άνιση κατανομή τους και οι αιτίες της πηγάζουν από την άρνηση ή τον παραγκωνισμό των θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η εξάλειψη της φτώχειας είναι πολιτική επιλογή, κι αυτό το επιβεβαίωσαν 189 ηγέτες κρατών, όταν το 2000 δεσμεύτηκαν με τη Διακήρυξη της Χιλιετίας να μειώσουν μέχρι το 2015 στο μισό την πείνα στον πλανήτη. Ομως, οι δεσμεύσεις αυτές δεν τηρούνται και χώρες ολόκληρες παραμένουν εγκλωβισμένες σε έναν φαύλο κύκλο φτώχειας και κενών υποσχέσεων. Σήμερα, 854 εκατομμύρια άνθρωποι θα κοιμηθούν το βράδυ πεινασμένοι. Αυτή είναι η πραγματικότητα. Διαπιστώνουμε καθημερινά μέσα από τη δράση μας πως η φτώχεια δεν αντιμετωπίζεται με ρηχή φιλανθρωπία, αλλά με παγκόσμια δικαιοσύνη».-Οι πολιτικές επιλογές της Ε.Ε. επιδεινώνουν την παγκόσμια πείνα; «Η Ευρωπαϊκή Ενωση είναι προς το παρόν ο μεγαλύτερος χορηγός αναπτυξιακής βοήθειας, μία από τις σημαντικότερες δυνάμεις επιρροής διεθνώς και αυτό της δίνει τη δυνατότητα να διαμορφώνει εμπορικές πολιτικές που επηρεάζουν σημαντικά το ζήτημα της παγκόσμιας πείνας. Η παγκόσμια παραγωγή τροφής φαινομενικά υπερκαλύπτει τις ανάγκες του πληθυσμού. Συγκεκριμένα, παράγουμε διπλάσιες ποσότητες από αυτές που καταναλώνουμε. Η πείνα λοιπόν δεν υφίσταται λόγω έλλειψης τροφής. Υπάρχει γιατί οι συνθήκες που επικρατούν σήμερα, ενισχύουν την άνιση κατανομή της και χωρίζουν τον κόσμο σε αναπτυγμένο και αναπτυσσόμενο (ο λεγόμενος Τρίτος Κόσμος). Αυτό είναι μία παγκόσμια αδικία. Ο σεβασμός των κανόνων του δίκαιου εμπορίου, οι πολιτικές εισαγωγών και επενδύσεων, η ενίσχυση υποδομών, η στοχευμένη αναπτυξιακή βοήθεια είναι παράγοντες που μπορούν να μας φέρουν ένα βήμα πιο κοντά στη μείωση του φαινομένου της παγκόσμιας πείνας. Δυστυχώς, η Ε.Ε. δεν έχει αναπτύξει μια ικανοποιητική πολιτική προς αυτήν την κατεύθυνση. Πιστεύω όμως ότι την πολιτική τη διαμορφώνουν και οι πολίτες. Από τον καθένα μας εξαρτάται η επίλυση ή η διόγκωση του προβλήματος». -Πού βρισκόμαστε σε σχέση με τους αναπτυξιακούς στόχους της χιλιετίας; «Σύμφωνα με την πρόσφατη έκθεση του ΟΗΕ (2007) για την πρόοδο προς την επίτευξη των στόχων, σημαντική είναι η μείωση των ανθρώπων που ζουν με ένα δολάριο την ημέρα από 32% (1,25 δισεκατομμύρια το 1990) σε 19% (980 εκατομμύρια το 2004) και η αύξηση της εγγραφής στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση στις αναπτυσσόμενες χώρες από 80% το 1991 σε 88% το 2005. Σχετική πρόοδος σημειώθηκε επίσης στο θέμα των ίσων δικαιωμάτων γυναικών-ανδρών, σε παρεμβάσεις για τον έλεγχο της ελονοσίας και της φυματίωσης αλλά και στην ανάπτυξη βιώσιμων ενεργειακών τεχνολογιών. Τα πραγματικά ποσά, όμως, που φτάνουν στις αναπτυσσόμενες χώρες είναι ανεπαρκή και οι ευρωπαϊκές χώρες θα πρέπει να κάνουν άλματα για να τηρήσουν τις διεθνείς τους δεσμεύσεις. Επίσημα στατιστικά στοιχεία δείχνουν ότι τα 15 κράτη-μέλη της Ε.Ε. δαπάνησαν συλλογικά το 0,43% του ΑΕΠ σε αναπτυξιακή βοήθεια αντί του 0,7% που είναι ο στόχος. Ακούμε συχνά για υπέρογκα ποσά που δαπανώνται για αναπτυξιακή βοήθεια, αλλά αυτό που δεν ακούμε και δεν μαθαίνουμε είναι πώς διαρρέει πίσω στους ιδίους τους δωρητές μέσω διεθνών οικονομικών και πολιτικών συστημάτων, όπως η Π.Τ. Μια συγκλονιστική αναφορά που παρουσιάστηκε στο πλαίσιο των συσκέψεων του ΔΝΤ και της ΠΤ τον περασμένο Απρίλιο, αποκαλύπτει πως το ΔΝΤ παροτρύνει τις κυβερνήσεις των χωρών της υπο-σαχάριας Αφρικής που τελούν υπό την εποπτεία του, να αναδιανείμουν τα ποσά της αναπτυξιακής βοήθειας προς ενίσχυση των διεθνών αποθεμάτων συναλλάγματος ή προς την εξόφληση εγχώριων ελλειμμάτων και χρεών. Ακόμη, εκτιμά πως μόνο 20% της αναμενόμενης αναπτυξιακής βοήθειας χρησιμοποιείται πραγματικά από αυτές τις χώρες». -Πώς μεταφράζεται αυτό στην καθημερινότητα των φτωχών ανθρώπων; «Σε πείνα, φτώχεια, αναλφαβητισμό, ρατσισμό, σε αύξηση των ανθρώπων που προσβάλλονται από τον ίο HIV, σε μετανάστευση και τελικά σε διαιώνιση του προβλήματος. Τι πρέπει να αλλάξει; Η αντίληψή μας για το πρόβλημα και η στάση μας απέναντι σε αυτό». -Ποιος είναι ο ρόλος των πλούσιων χωρών G8 σε αυτή την κατάσταση; «Με το έλλειμμα των χωρών των G8 για αναπτυξιακή βοήθεια να φτάνει τα 8 δισ. δολάρια μόνο το 2006, υπάρχει σοβαρός κίνδυνος οι δεσμεύσεις για HIV, Υγεία και Περιβάλλον να ανατραπούν. Αυτοί οι τομείς είναι καίριοι για την άμβλυνση του προβλήματος της φτώχειας. Αν η δέσμευση για διπλασιασμό της αναπτυξιακής βοήθειας μέχρι το 2010 δεν τηρηθεί, αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα εκατομμύρια άνθρωποι να μην έχουν πρόσβαση σε βασικά αγαθά, όπως εκπαίδευση, υγειονομική περίθαλψη επαρκή τροφή και καθαρό νερό. Ολοι μας οφείλουμε να προσπαθήσουμε περισσότερο και να εντείνουμε τις πιέσεις για αποτελεσματικότερα μέτρα, καθώς είμαστε ήδη 8 χρόνια πριν από τη λήξη της προθεσμίας για την εκπλήρωση των στόχων». -Ποια η θέση της Ελλάδας στον παγκόσμιο καταμερισμό ευθυνών;«Παρά τα θετικά βήματα πρέπει να προσπαθήσουμε περισσότερο, αν θέλουμε να συγκαταλεγόμαστε στους αρωγούς της παγκόσμιας προσπάθειας εξομάλυνσης του φαινομένου της φτώχειας. Φέτος, η συμβολή της χώρας μας απείχε κατά πολύ από το στόχο παρέχοντας μόλις το 0,16% αντί του 0,7% του ΑΕΠ. Η ελληνική κυβέρνηση δεν έχει καταρτίσει ακόμα σχέδιο για τον τρόπο υλοποίησης των δεσμεύσεών της. Ούσα η λιγότερο γενναιόδωρη χώρα από τις 15 χώρες της Ε.Ε., η Ελλάδα θα καθυστερήσει πολύ στην επίτευξη του αρχικού στόχου».

Οι αριθμοί σοκάρουν

Πάντα ανοιχτά πάντα άγρυπνα τα μάτια της ψυχής μου. Διονύσιος Σολωμός Το e-mail του Ριτσαρντ, με τα καινούργια στοιχεία από την καμπάνια κατά της παγκόσμιας φτώχειας, με έβγαλε απότομα από τη γλυκιά Πασχαλιάτικη ραστώνη. Φίλος και συμφοιτητής από τα χρόνια της Αγγλίας, ξανανταμώσαμε εθελοντές στον πόλεμο της Ερυθραίας, για να βρεθούμε πολλές φορές από τότε στις ‘’γειτονιές του κόσμου’’ . Σπουδαίος γιατρός, πεισματάρης ιδεολόγος, αθεράπευτος ρομαντικός, από τις δάφνες μιας λαμπρής ακαδημαϊκής καριέρας στο Λονδίνο προτίμησε τον ‘’αγώνα τον καλό’’, σώζοντας καθημερινά δεκάδες παιδικές ψυχές στους καταυλισμούς του Νταρφούρ. Οι αριθμοί σοκάρουν. Ακόμα και τους πιο ’υποψιασμένους’’ στη σκληρή αλήθεια της παγκόσμιας φτώχειας. Επιβεβαιώνοντας με τον πιο εύγλωττο τρόπο αυτό που δεν θέλαμε να πιστέψουμε. Στην πρώτη δεκαετία του νέου αιώνα που φάνταζε μια εποχή που τα μεγάλα ιστορικά ερωτήματα θα είχαν κλείσει, στο τέλος μιας ολόκληρης εποχής επαναστάσεων, ενός αιώνα που μάτωσε στο όνομα μεγάλων ιδεών, στην χαραυγή μιας νέας εποχής ευημερίας, το σύνορο της φτώχειας και του πλούτου που ελπίσαμε πως θα καταπέσει έγινε συρματόπλεγμα. Ο κόσμος μας άλλάξε. Στο χειρότερο. Έγινε περισσότερο άδικος,. Ένας κόσμος πρωτοφανούς ευημερίας, όπου η συνολική περιουσία των 225 πλουσιότερων ανθρώπων της γης ισούται με το ετήσιο εισόδημα του μισού του παγκόσμιου πληθυσμού, που είναι οι φτωχότεροι του κόσμου. Έγινε προκλητικά άνισος Ένας κόσμος άκρατης χλιδής και σχεδόν υστερικής κατανάλωσης που ξεπερνά αδιάφορα το γεγονός πως περισσότερο από 2 δισεκατομμύρια άνθρωποι επιβιώνουν σήμερα με λιγότερο από 1 ευρώ την ημέρα, σχεδόν ένα δισεκατομμύριο είναι αναλφάβητοι, πάνω από ένα δις δεν έχουν πρόσβαση σε καθαρό νερό, δεκάδες εκαττομύρια είναι σκλάβοι . Ένας κόσμο όπου οι δαπάνες Ευρωπαίων και Βορειοαμερικανών ­ για καλλυντικά, παγωτά ή τροφές κατοικίδιων ζώων ξεπερνούν κατά πολύ τις δαπάνες για διατροφή, στοιχειώδη υγιεινή, περίθαλψη και εκπαίδευση δισεκατομμυρίων οι οποίοι ζουν στην άλλη πλευρά του συνόρου, που χωρίζει τον πλούτο από τη φτώχεια, την άφατη ευημερία από την ακρότατη ανέχεια. Μοιάζει κυνικά αδιάφορος. Ένας κόσμος που μετράμε με αξιοθαύμαστη ακρίβεια και λεπτολόγες στατιστικές την αθλιότητα. Γυρίζοντας την ίδια στιγμή την πλάτη στην φτώχεια και την εξαθλίωση. Θεωρώντας τη, φυσική, αυτονόητη. Μια ‘’αισθητική παρεκτροπή’’. Μια ‘’αναπόφευκτη κοινωνική πραγματικότητα’’. Το συρματόπλεγμα σήμερα χωρίζει έναν πλούτο δίχως τύψεις από μια φτώχεια δίχως ελπίδα. Δίχως τύψεις, ­ ας όψονται οι πανηγυρικοί της επικράτησης της ‘’πανδαμάτορος’’ αγοράς. Της «φιλελεύθερης» προφητείας. Δίχως ελπίδα. ­ Αφού μαζί με τον 20αιώνα έδυσαν και οι μεγάλες ουτοπίες που τον φώτισαν και τον μάτωσαν. Μα η φύση απεχθάνεται το κενό. Και ο τροχός της ιστορίας δεν σταματά. Τη θέση των ‘’τύψεων’’ αλλά και των αμήχανων -και βαθύτατα υποκριτικών πολιτικών- του δυτικού κόσμου, σήμερα διαδέχεται η αμηχανία. Αν όχι ο πανικός. Εμπρός στη διαπίστωση ότι το ‘’συρματόπλεγμα’’, δεν αρκεί για να κρατήσει αεροστεγή και ασφαλή τον κόσμο του πλούτου από τις βίαιες εκρήξεις του κόσμου της απελπισίας. Και τη θέση των χαμένων ελπίδων και των ιδεολογιών που φώτισαν το όραμα μιας δίκαιης κοινωνίας παίρνουν απελπισμένες προφητείες. Σεχταριστικές ουτοπίες. Φονικοί φανατισμοί. Σκοτεινά όνειρα. ­ Μισσαλόδοξοι μεσσιανισμοί. Ένας νέος μεσαίωνας ξεπροβάλει. Εκτός εάν... Εκτός εάν το εκρηκτικό πρόβλημα της ανισότητας στην κατανομή του ανθρώπινου πλούτου (το μεγαλύτερο οικουμενικό πρόβλημα μαζί με το, αλληλένδετο άλλωστε, πρόβλημα της οικολογικής ισορροπίας) αφυπνίσει επιτέλους την παγκόσμια συνείδηση. Επιβάλλοντας στην παγκόσμια ατζέντα πολιτικές, δράσεις και πρωτοβουλίες που θα επαναφέρουν μια νέα Πολιτική Ηθική. Επαναδιατυπώνοντας αυτό που όφειλε να είναι δεδομένο, αλλά δυστυχώς επανέρχεται ως νέο ζητούμενο. Το δικαίωμα στην Ελευθερία και την αξιοπρέπεια.

Νικήτας Κανάκης

Περιμένοντας την παλίρροια

Του ΑΙΜΙΛΙΟΥ ΑΥΓΟΥΛΕΑ*

Ο πανικός, η ψεύτικη και άκρως υπηρεσιακή αισιοδοξία καθώς και μια σειρά άλλων ακραίων αντιδράσεων έχουν συσκοτίσει τις τελευταίες εβδομάδες την ανάλυση των διαστάσεων της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης. Σε πρώτη ανάγνωση η κρίση αυτή κυρίως ταλανίζει τα αμερικανικά και ευρωπαϊκά ιδρύματα επενδυτικής και εμπορικής τραπεζικής, τα οποία διαγράφουν επενδυτικές θέσεις αξίας πολλών δεκάδων δισεκατομμυρίων ευρώ. Ομως οι χαμένοι της κρίσης δεν είναι μόνον οι μέτοχοι αυτών των οργανισμών -οι καταθέτες βέβαια σπανίως επηρεάζονται, αφού τις περισσότερες φορές οι καταθέσεις τους απολαμβάνουν κάποιας μορφής εξασφάλισης- αλλά και οι οικονομίες του αναπτυγμένου και αναπτυσσόμενου κόσμου (εκτός Ασίας και των χωρών του Αραβικού Κόλπου). Οι χώρες αυτές και οι πολίτες τους παρακολουθούν άφωνοι την παράδοση στην πυρά τεράστιων χρηματοδοτικών πόρων. Από τις πολλές ερμηνείες που έχουν δοθεί ως προς τα γενεσιουργά αίτια της παρούσης κρίσης, δύο ξεχωρίζουν. Η πρώτη είναι αυτή που επισημαίνει πως οι αγορές τα τελευταία χρόνια έχουν ξεπεράσει τα απώτατα όρια της ανεκτής απληστίας. Η δεύτερη υπογραμμίζει την αποτυχία των εποπτικών αρχών και μηχανισμών να διαγνώσουν έγκαιρα τις αιτίες της κρίσης με σκοπό την αποτροπή της.Για παράδειγμα, και οι δυο σημαντικές αναλύσεις των αιτίων της κρίσης που ακούστηκαν στο Φόρουμ του Νταβός, αυτή του γνωστού χρηματιστή Τζορτζ Σόρος και αυτή του βρετανού πρωθυπουργού Γκόρντον Μπράουν (1) συγκλίνουν στο συμπέρασμα πως οι κερδοσκοπικές τάσεις εντός του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος αποτελούν το κύριο αίτιο της τωρινής κρίσης. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με την αλόγιστη χρήση καινοτομικών χρηματοοικονομικών μεθόδων, όπως οι τιτλοποιήσεις και τα παράγωγα πιστωτικού κινδύνου, οδήγησε σε συστηματική υποτίμηση του χρηματοοικονομικού κινδύνου. Στην Ελλάδα χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα των περιπετειών του επενδυτικού χαρτοφυλακίου του Ταχυδρομικού Ταμιευτηρίου. Η τελευταία είναι μια χαρακτηριστικά παραδοσιακή αποταμιευτική τράπεζα, της οποίας όμως η διοίκηση κάποια στιγμή ζαλίστηκε από τη λάμψη του φευγαλέου κέρδους των διεθνών χρηματαγορών.Οι ωφελημένοι από την άκρατη αυτή κερδοσκοπία ήταν οι λίγοι τραπεζίτες που καρπώθηκαν υψηλότατες αμοιβές για τον σχεδιασμό και την εκτέλεση των χρηματοοικονομικών πράξεων που απειλούν σήμερα το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Οπως το έθεσε πρόσφατα ο γνωστός κεντροαριστερός διανοητής Ουίλ Χάτον, πρώην διευθυντής της εφημερίδας «Ομπζέρβερ», παραφράζοντας τη γνωστή φράση του Τσόρτσιλ, «ποτέ στην ιστορία της ανθρωπότητας τόσοι λίγοι δεν ωφελήθηκαν τόσο πολύ ζημιώνοντας όλους τους υπόλοιπους» (2).Οσον αφορά δε την αποτυχία των εποπτικών αρχών να κατανοήσουν τους κινδύνους των νέων χρηματοοικονομικών μεθόδων όχι μόνον για τη σταθερότητα των επενδυτικών χαρτοφυλακίων των τραπεζών, αλλά και για την ίδια την ασφαλή τους λειτουργία, χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της βρετανικής στεγαστικής τραπέζας Northern Rock. Οι φήμες για επικείμενη κατάρρευση της εν λόγω τράπεζας δημιούργησαν στα μέσα του περασμένου Σεπτεμβρίου την πρώτη, σε διάστημα άνω των 150 ετών, βρετανική τραπεζική κρίση, η οποία συνοδευόταν από πανικό των καταθετών. Η σωτηρία της Northern Rock, μιας μεσαίου μεγέθους τράπεζας, από αναγκαστική χρεοκοπία έχει μέχρι στιγμής στοιχίσει στο βρετανικό Δημόσιο πάνω από 50 δισ. ευρώ σε δάνεια, που είναι πολύ αμφίβολο εάν ποτέ θα αποπληρωθούν, δηλαδή πάνω από μιάμιση φορά το ετήσιο κόστος του Εθν. Συστήματος Υγείας. Η πολύ σημαντική Επιτροπή Οικονομικών Υποθέσεων του βρετανικού Κοινοβουλίου σε πρόσφατη έκθεσή της για τα αίτια της κατάρρευσης της Northern Rock προβάλλει με τον πιο κατηγορηματικό τρόπο τη συστηματική αποτυχία της βρετανικής Αρχής Εποπτείας του Χρηματοοικονομικού Τομέα (FSA) να ασκήσει τα εποπτικά της καθήκοντα (3). Σύμφωνα με την έκθεση αυτή, η FSA, είτε λόγω έλλειψης της αναγκαίας πείρας και τεχνογνωσίας, είτε επειδή εστερείτο την αναγκαία βούληση, απέτυχε να κατανοήσει την επικινδυνότητα του επιχειρηματικού μοντέλου της Northern Rock. Γιατί όμως οι εποπτικές αρχές και οι θυροφύλακες (οι πολυεθνικές ελεγκτικές εταιρείες και οι εταιρείες πιστολητικής αξιολόγησης) δεν έκαναν σωστά τη δουλειά τους; Μια πρώτη εκτίμηση είναι ότι δεν είχαν στη διάθεσή τους τα σωστά εργαλεία, με αποτέλεσμα η προαναφερόμενη υποτίμηση των χρηματοοικονομικών κινδύνων να μείνει επιμελώς κρυμμένη για πολύ καιρό οδηγώντας στην παρούσα κρίση. Μια άλλη εξήγηση εστιάζει στις ψυχολογικές πλευρές των επενδυτικών αγορών, εξηγώντας πως σε περίοδο ανόδου των αγορών η επικρατούσα ευφορία οπλίζει συχνά τους παράγοντες της αγοράς με άλογη εμπιστοσύνη (overconfidence) στην υγεία και συνεχή άνοδο των αγορών. Σε κάθε περίπτωση πάντως δραστικά μέτρα πρέπει να υιοθετηθούν. Ηδη οι βρετανικές αρχές κινούνται προς την κατεύθυνση της ριζικής αναμόρφωσης του ρυθμιστικού πλαισίου που διέπει την εποπτεία των εποπτικών ιδρυμάτων. Ομως λόγω της παγκοσμιοποίησης των αγορών εθνικές πρωτοβουλίες για την αναμόρφωση του πλαισίου τραπεζικής εποπτείας δεν αρκούν. Χρειάζονται αποτελεσματικές πρωτοβουλίες σε διεθνές επίπεδο, οι οποίες πρέπει να είναι προϊόν ωρίμου σκέψης και προβληματισμού και όχι αυτοματοποιημένες αντιδράσεις στο παρόν κλίμα πανικού με τη συνεχιζόμενη ανάμειξη διεθνών φορέων, όπως η Επιτροπή της Βασιλείας. Η λογική απάντηση στην κρίση είναι η θέσπιση δεσμευτικού διεθνούς πλαισίου για τη λειτουργία των οργανισμών πιστοληπτικής αξιολόγησης και τη χρήση των μεθόδων αξιολόγησης που αυτές υιοθετούν καθώς και η αλλαγή εποπτικής κουλτούρας. Εάν κάποιες τράπεζες βασίζουν τη λειτουργία και το επιχειρηματικό τους μοντέλο σε ακραίους κερδοσκοπικούς μηχανισμούς (οριζόμενους στη βάση νέων διεθνών προτύπων), θέτοντας σε κίνδυνο το χρηματοπιστωτικό σύστημα, οι εποπτικές αρχές δεν πρέπει να τους επιτρέπουν να περνούν ανεξόδως το ρίσκο της λειτουργίας τους (free riding) στον φορολογούμενο έμμεσο εγγυητή των υποχρεώσεών τους. Πρέπει να εξαναγκάζονται να αυξήσουν το ύψος των διαθεσίμων τους και να αλλάζουν σταδιακά και κατόπιν συμφωνίας τα επιχειρηματικά τους σχέδια, αντιμετωπίζοντας την απειλή αφαίρεσης άδειας λειτουργίας. Οι εκκλήσεις από έγκυρες φωνές διεθνώς για αναθεώρηση του συστήματος δημόσιας εποπτείας του χρηματοπιστωτικού συστήματος τείνουν να λάβουν διαστάσεις παλιρροϊκού ρεύματος. Το νέο μοντέλο εποπτείας του χρηματοπιστωτικού συστήματος, που θα προκύψει ως αποτέλεσμα της παρούσας κρίσης, θα είναι ένα πολύ σημαντικό βήμα στην ιστορία της οικονομικής παγκοσμιοποίησης. Πρέπει μεταξύ άλλων να απαντά στο αίτημα της διεθνούς κοινωνίας για ουσιαστικό δημόσιο έλεγχο των ακραίων κερδοσκοπικών δραστηριοτήτων των ολίγων εις βάρος όλων μας.

Ο ΑΙΜΙΛΙΟΣ ΑΥΓΟΥΛΕΑΣ είναι αν. καθηγητής του Διεθνούς Χρημ/μικού Δικαίου, διευθυντής Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών στο Διεθνές Χρημ/μικό Δίκαιο, στο Παν. του Μάντσεστερ.

ΠΕΙΝΑ. ΕΝΑΣ ΠΑΛΙΟΣ ΕΦΙΑΛΤΗΣ ΕΠΙΣΤΡΕΦΕΙ.

Η μόλις ιδρυθείσα Ομαδα Εθελοντών Αθήνας των Γιατρών του Κόσμου, έχει την χαρά να σας προσκαλέσει στην εναρκτηρια εκδηλωσή της. Με αφορμή το παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόβλημα και την Κρίση Τροφίμων, διοργανώνει την Πέμπτη 22 Μαίου στις 8.00 το βράδυ συζήτηση με θέμα ΠΕΙΝΑ. ΕΝΑΣ ΠΑΛΙΟΣ ΕΦΙΑΛΤΗΣ ΕΠΙΣΤΡΕΦΕΙ. Συμμετέχουν

Αιμίλιος Αυγουλέας Καθηγητής Διεθνούς Οικονομικού Δικαίου Πανεπστημίου Manchester U.K. Μπάμπης Αγρολάμπος δημοσιογράφος (Έθνος/ Flash), Πλάμεν Τόντσεφ Πρόεδρος του Τμήματος Ασιατικών Σπουδών στο Ινστιτούτο Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων Ελένη Κάκαλου τ. Πρόεδρος Γιατροί χωρίς Σύνορα Συντονίζει ο Νικήτας Κανάκης Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί στο κτήριο των Γιατρών του Κόσμου Σαπφούς 13 στην Αθήνα , στην αίθουσα εκδηλώσεων του 7ου ορόφου. Για περισσότερες πληροφορίες τόσο για την εκδήλωση αλλά και για την Ομάδα της Αθήνας επικοινωνήστε με τους Νικήτα Κανάκη 6945262662 Γιάννη Μουζάλας 6932236202

Ανακοίνωση συνεργασίας των ΓτΚ και της INTERAMERICAN για την υγεία παιδιών ευπαθών κοινωνικών ομάδων

Αθήνα, 15 Μαΐου 2008. Την Τετάρτη, 21 Μαΐου, οι Γιατροί του Κόσμου και η INTERAMERICAN διοργανώνουν Συνέντευξη Τύπου, κατά την οποία θα ανακοινώσουν την ετήσια συνεργασία τους στο πρόγραμμα «Ανοιχτό Πολυϊατρείο Αθηνών - Παιδιατρικό Τμήμα». Η INTERAMERICAN, στο πλαίσιο του προγράμματος Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης «Πράξεις Ζωής» και σε συνάφεια με τις επιχειρησιακές δραστηριότητές της στον τομέα της υγείας, υποστηρίζει το πρόγραμμα φροντίδας της υγείας των παιδιών ευπαθών κοινωνικών ομάδων για την Αττική. Συγκεκριμένα, το πρόγραμμα «Ανοιχτό Πολυϊατρείο Αθηνών - Παιδιατρικό Τμήμα» των Γιατρών του Κόσμου, περιλαμβάνει την παροχή δωρεάν ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης σε παιδιά προσφύγων και οικονομικών μεταναστών και στοχεύει στη βελτίωση του επιπέδου υγείας συγκεκριμένων πληθυσμιακών ομάδων, στην ευρύτερη κάλυψη του πληθυσμού από τα μεταδιδόμενα λοιμώδη νοσήματα, στην ενημέρωση των ομάδων αυτών σχετικά με τα δικαιώματα πρόσβασής τους σε υπηρεσίες υγείας και τέλος, στην ευαισθητοποίηση δημοσίων και ιδιωτικών φορέων, με απώτερο σκοπό τη συμμετοχή και συνεισφορά τους στις προσπάθειες βελτίωσης του επιπέδου υγείας των εν λόγω κοινωνικών ομάδων εντός της ελληνικής επικράτειας. Με αυτήν την πρωτοβουλία, η INTERAMERICAN δηλώνει την έμπρακτη συμμετοχή της στην προσπάθεια να αντιμετωπισθεί το φαινόμενο αποκλεισμού από τις πρωτοβάθμιες υπηρεσίες υγείας των πιο ευπαθών πληθυσμιακών ομάδων, ειδικά των παιδιών που ανήκουν σε αυτές. Για την εταιρεία, η υγεία είναι Δικαίωμα Ζωής και η υποστήριξη αυτού του δικαιώματος είναι Πράξη Ζωής. Την υποστήριξη που παρέχει η INTERAMERICAN στους Γιατρούς του Κόσμου χρηματοδοτεί το EUREKO ACHMEA FOUNDATION, κοινωφελές ίδρυμα που αντλεί τους πόρους του κυρίως από τα κέρδη του Ομίλου εταιρειών EUREKO, στον οποίο ανήκει η INTERAMERICAN.

Δελτίο τύπου των Γιατρών του Κόσμου

Απεργία πείνας από παιδιά-μετανάστες στη Λέρο

«Καμία πρόβλεψη του κράτους για το μέλλον 121 ανήλικων παιδιών», τονίζουν οι Γιατροί του ΚόσμουΛέρος, 14 Μαΐου 2008. Σε 121 έχουν φτάσει τα ανήλικα παιδιά-μετανάστες, από 10 έως 16 ετών, που κατάφεραν να φτάσουν ζωντανά στη Λέρο έχοντας ταξιδέψει εκατοντάδες χιλιόμετρα, και σήμερα ζουν υπό άθλιες συνθήκες. Το τελευταίο διάστημα, παιδιά ηλικίας από 10-16 ετών κάνουν απεργία πείνας γιατί αυτός είναι ο μοναδικός τρόπος που διαθέτουν για να διαμαρτυρηθούν για τις απαράδεκτες συνθήκες που βιώνουν, για την καθυστέρηση της πολιτείας να σκύψει πάνω στο πρόβλημά τους, για την έλλειψη ελπίδας για το μέλλον τους... «Μπορείτε να φανταστείτε ένα παιδί 10 ετών να ξεκινάει μόνο του από το Αφγανιστάν, να διασχίζει τη χώρα του, το Ιράν, την Τουρκία και να φτάνει μέσα από κυκλώματα δουλεμπόρων να διασχίσει το Αιγαίο και να φτάσει στη Λέρο; Κι όμως, είναι μία πραγματικότητα. Αυτή τη στιγμή βρίσκονται στη Λέρο 121 παιδιά-μετανάστες», τονίζει ο Φίλιππος Ολυμπίτης, μέλος του ΔΣ των Γιατρών του Κόσμου και επικεφαλής της ομάδας της οργάνωσης στη Λέρο για την παροχή πρωτοβάθμιας φροντίδας στους μετανάστες. «Παρά το γεγονός ότι οι τοπικές αρχές κάνουν ότι μπορούν, η ραγδαία αύξηση του αριθμού των μεταναστών ?και κυρίως των ασυνόδευτων παιδιών- που φτάνει στα ελληνικά παράλια, απαιτεί την άμεση κινητοποίηση της πολιτείας για να υπάρξει μία μέριμνα και ένα οργανωμένο σχέδιο δράσης. Προέχει να δοθεί άμεση λύση στο θέμα των παιδιών: να βρεθούν καταλύματα σε πόλεις - σήμερα υπάρχουν στο νησί 4 καταλύματα και τα παιδιά συνωστίζονται σε ένα- που θα τα φιλοξενήσουν με ανθρώπινες συνθήκες», επισημαίνει ο Φ. Ολυμπίτης. Σύμφωνα με τα όσα ορίζει η σχετική νομοθεσία περί ασυνόδευτων ανηλίκων, τα παιδιά δεν μπορούν να φύγουν από τον τόπο όπου φτάνουν και ο εισαγγελέας ορίζεται Επίτροπος, υπεύθυνος για την προστασία τους, την εύρεση καταλύματος ή μίας ανάδοχης οικογένειας. «Συμφωνούμε με τα όσα ορίζει ο νόμος, όμως εφαρμόζεται χωρίς να υπάρχει καμία υποδομή για την υλοποίησή του», επισημαίνουν οι Γιατροί του Κόσμου. Να σημειωθεί ότι στη διάρκεια των πέντε πρώτων μηνών του 2007, μόνο στη Λέρο καταγράφηκαν 45 αφίξεις, ενώ για το ίδιο διάστημα του 2008, οι αφίξεις μεταναστών στο νησί ξεπέρασαν τις 860 -αριθμός που αγγίζει σχεδόν τον ετήσιο αριθμό των αφίξεων για το 2007, που ήταν 946 μετανάστες, συνολικά. Ένα γεγονός που αποδεικνύει το τεράστιο πρόβλημα και τον πολλαπλασιασμό των εισερχόμενων μεταναστών, κυρίως από το Αφγανιστάν και τη Σομαλία και την Παλαιστίνη. Άντρες, γυναίκες, παιδιά και βρέφη «ξεβράζονται» καθημερινά από δουλεμπορικά πλοία στη θάλασσα ενώ σημειώνονται ακόμα και πνιγμοί μικρών παιδιών.Τα τελευταία 10 χρόνια, οι Γιατροί του Κόσμου ασχολούνται ενεργά με τους ευπαθείς αυτούς πληθυσμούς, προσφέροντας ιατροφαρμακευτική βοήθεια και υποστήριξη με παροχή ιατρικών υπηρεσιών, δωρεάν φαρμάκων, τροφίμων και όλων των απαραίτητων ειδών πρώτης ανάγκης. Στη διάρκεια του 2007, οι Γιατροί του Κόσμου σε συνεργασία με φορείς του νησιού και την τοπική ομάδα φροντίδας και προστασίας προσφύγων, περιέθαλψαν και παρείχαν υποστήριξη σε περισσότερους από 1.000 μετανάστες και πρόσφυγες που έφθασαν στη Λέρο. Οι Γιατροί του Κόσμου απευθύνουμε έκκληση και ζητάμε την άμεση κινητοποίηση της κυβέρνησης για την προστασία των ανήλικων παιδιών.

Δελτίο τύπου των Γιατρών του Κόσμου