Παγκόσμια κρίση τροφίμων

Ενα οδοιπορικό του guardian στις γειτονιές του κόσμου, που καταγράφει σε εικόνες την παγκόσμια κρίση τροφίμων. Interactive: global food crisis Environment guardian.co.uk

Πέταξαν την Κύπρο από τους Γιατρούς του Κόσμου

Διαγράφεται, για αδιευκρίνιστους λόγους, από τη μητρική οργάνωση Μedicins du Monde που εδρεύει στο Παρίσι, η οργάνωση Γιατροί του Κόσμου - Κύπρου, η οποία θα συζητήσει το θέμα που έχει προκύψει σε έκτακτη γενική συνέλευση το ερχόμενο Σάββατο. Το αξιοπερίεργο, είναι ότι η κυπριακή οργάνωση των Γιατρών του Κόσμου κατά την τελευταία αξιολόγηση που έγινε τον περασμένο Μάρτιο από τη μητρική οργάνωση, είχε βαθμολογηθεί με άριστα. Άξιο απορίας είναι και το γεγονός ότι στην επίσημη επιστολή που εστάλη στους Γιατρούς του Κόσμου - Κύπρου, δεν αναφέρονται οι λόγοι της αποπομπής τους από τη μητρική οργάνωση. Σύμφωνα, πάντως, με τη βουλευτή, Ελένη Θεοχάρους, η οποία διετέλεσε για αρκετά χρόνια πρόεδρος (σήμερα είναι επίτιμη πρόεδρος), «η κατάσταση είχε φθάσει στο απροχώρητο εδώ και καιρό και εγώ προσωπικά προειδοποιούσα ότι θα έπρεπε από μόνοι μας να αποχωρήσουμε και να μετατραπούμε σε «Γιατρούς της Κύπρου». Επισημαίνεται, ότι η Μedicins du Monde, ταυτόχρονα με τους Γιατρούς του Κόσμου (Κύπρος) έστειλε επιστολή και στην αντίστοιχη οργάνωση της Αμερικής, ενώ πριν από μερικούς μήνες αποπέμφθηκαν η Σουηδία και Ιταλία. Προειδοποίηση για αποπομπή, έλαβε φέτος και η αντίστοιχη οργάνωση στην Ελλάδα. Η οργάνωση στην Κύπρο δραστηριοποιείται από το 1992 και έχει πραγματοποιήσει πληθώρα ανθρωπιστικών αποστολών σε όλες σχεδόν τις καυτές ζώνες της υφηλίου. δημοσιεύτηκε στον Φιλελεύθερο της Κύπρου στις 28/05/2008

Μια ασύμμετρη απειλή αντιμετωπίζουν οι Γιατροί του Κόσμου λέει η Ε.Θεοχάρους

Οι Γιατροί του Κόσμου ως οργάνωση αντιμετωπίζουν μια ασύμμετρη απειλή, ανέφερε η βουλευτής και μέλος της οργάνωσης στην Κύπρο Ελένη Θεοχάρους. Οπως ανέφερε, με αποφάσεις που έχει δρομολογήσει η κεντρική οργάνωση στο Παρίσι άρχισε να διακόπτεται το συμβόλαιο και να απομακρύνονται διάφορες εθνικές αντιπροσωπείες. Η Πολωνία, η Σουηδία και η Ιταλία είναι από τις χώρες με τις οποίες είχε ήδη διακοπεί το συμβόλαιο, ακολούθησε η Κύπρος και οι Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ έχει αποσταλεί προειδοποιητική επιστολή προς την Ελλάδα, συμπλήρωσε. Η κ. Θεοχάρους ανέφερε ότι κάτι τέτοιο γίνεται στο πλαίσιο μια πολιτικής για να περιοριστούν οι γιατροί του κόσμου στη Γαλλία και σε κάποιες γαλλόφωνες περιοχές, στο Βέλγιο και στον Καναδά. Πρόσθεσε ότι για την κυπριακή οργάνωση δεν έχει αλλάξει τίποτα και ότι οι γιατροί του κόσμου με διαφορετικό όνομα θα συνεχίσουν να είναι παρόντες. Οσον αφορά το νέο όνομα, η κ. Θεοχάρους είπε ότι αυτό θα το αποφασίσει γενική συνέλευση που θα λάβει χώρα σύντομα και ότι ανάμεσα στα ενδεχόμενα είναι να συνασπιστούν όλοι όσοι έχουν διακόψει τα συμβόλαιά τους με το Παρίσι σε μια άλλη οργάνωση ή να ακολουθήσει καθένας το δικό του δρόμο. Η κ. Θεοχάρους διαβεβαίωσε τον κυπριακό λαό ότι με τη στήριξή του οι γιατροί του κόσμου και όλοι όσοι δούλεψαν κάτω από αυτή την οργάνωση στην Κύπρο, θα είναι παρόντες σε όλα τα μήκη και πλάτη της γης και ότι η κυπριακή ανθρωπιστική αποστολή θα είναι παρούσα και σεβαστή παντού. Απαντώντας σε ερώτηση, διαβεβαίωσε ότι σε καμιά περίπτωση δεν έχουν αποσταλεί χρήματα από εισφορές του κυπριακού λαού στο Παρίσι και πρόσθεσε ότι στην οικονομική διαχείριση οι Γιατροί του Κόσμου έχουν πάρει άριστα από το διευθυντήριο που τους αξιολόγησε τον περασμένο Φεβρουάριο. Διαβεβαίωσε, επίσης, ότι ούτε σεντ δεν έχει δαπανηθεί για άλλους σκοπούς από εκείνους για τους οποίους έχει κατατεθεί από τον κυπριακό λαό και ότι δεν τίθεται ζήτημα η περιουσία των Γιατρών του Κόσμου να μεταφερθεί στο Παρίσι. Τέλος, η κ. Θεοχάρους ανέφερε ότι η ίδια είχε προτείνει εδώ και καιρό ως ιδρυτικό μέλος της οργάνωσης την αποχώρηση από την οργάνωση στο Παρίσι, αφού πάντοτε υπήρχε μια ένταση στις σχέσεις λόγω της επιθυμίας της οργάνωσης της Κύπρου να διατηρηθεί η ανεξαρτησία για την πραγματοποίηση των αποστολών. δημοσιεύτηκε στις 29/05/2008 στο iKypro

Εις Ελλην

Ο Παναγιώτης Ποταγός (1838-1904), ιατρός από την Βυτίνα της Αρκαδίας, είναι ο σημαντικότερος Έλληνας περιηγητής των νεωτέρων χρόνων, και ο ουσιαστικά ο μόνος Ελληνας που δικαιούται τον χαρακτηρισμό του εξερευνητή. Παρ’όλα αυτά, παραμένει μέχρι και σήμερα αγνοημένος από την Ελλάδα, και μόνο τα 100 χρόνια από τον θάνατο του το 2004 έδωσαν αφορμή για εκδηλώσεις μνήμης μόνο από τους συντοπίτες του Βυτιναίους των Αθηνών. Υπάρχει δε μόνο μια μικρή προτομή του στην Βυτίνα. Τα εξερευνητικά ταξίδια που πραγματοποίησε στην κεντρική Ασία και την κεντρο-ανατολική Αφρική την περίοδο μεταξύ 1868 και 1883, έδωσαν το υλικό για τον πρώτο (και εν τέλει μοναδικό) τόμο των «Περιηγήσεων» του (700 σελίδων), που εξέδωσε το Πανεπιστήμιο Αθηνών το 1883. Δύο χρόνια αργότερα αργότερα ακολούθησε η γαλλική έκδοση στο Παρίσι (“Dix annees de voyages dans l’Asie centrale et l’Afrique equatoriale”, Ernest Leroux Editeur, Paris 1885). Διαβάζοντας τις ‘’Περιηγήσεις’’ μπορεί κανείς συνοπτικά να πεί πως στο πρώτο του ταξίδι, ο Ποταγός ξεκινώντας από την Συρία και αφού πέρασε από το Ιράκ, την Περσία και το Αφγανιστάν, διέσχισε τους ορεινούς όγκους του Ινδοκούς (Ινδικό Καύκασο) και του Παμίρ και συνέχισε μέσα στην έρημο του Γκόμπι, στη Βόρεια Κίνα (Κασγκάρ και Χάμια), την Μογγολία (Βλιαστέ), για να καταλήξει στο Χηλή (Colintzia) της Ανατολικής Σιβηρίας, στην καρδιά της ασιατικής ηπείρου, από όπου και επέστρεψε στην συνέχεια στην Αγία Πετρούπολη και από εκεί στην Οδησσό και την Κωνσταντινούπολη. Στο δεύτερο του ταξίδι, πάντα με βάση τις ‘’Περιηγήσεις’’ του, ξεκίνησε από το Σουέζ της Αιγύπτου και αφού περιηγήθηκε τις βορειο-δυτικές περιοχές της Ινδίας, τη Νότια Περσία και το Αφγανιστάν, επέστρεψε στο Καϊρο. Στο τρίτο του ταξίδι, ξεκινώντας από το Καϊρο, κατευθύνθηκε νότια, και –μέσω του Σουδάν- έφτασε στην Κεντρική Αφρική, μέχρι τις περιοχές του Βορείου Κονγκό, προχωρώντας ακόμα πιό πέρα από τις περιοχές που είχε εξερευνήσει ο Γ. Σβαϊνφουρτ (Γερμανός εξερευνητής, 1836-1925). Είναι ενδιαφέρον και δείχνει και τον τρόπο με τον οποίο ο Ποταγός αντιμετώπιζε τα ταξίδια του, ότι, από τα τέσσερα «βιβλία» στα οποία διαιρείται ο Α’ τόμος των Περιηγήσεων του Ποταγού (τόσο στην ελληνική όσο και στη γαλλική του έκδοση) μόνο τα δύο πρώτα, που ονομάζει «Περιηγητικά», αφορούν την εξιστόρηση των τριών μεγάλων ταξιδιών του σε Ασία και Αφρική. Το τρίτο βιβλίο, το ονομάζει «Ιστορικόν» και αποτελεί μία συγκριτική μελέτη του συγγραφέα για τις χρονολογίες των αρχαίων λαών (Εβραίων, Αιγυπτίων, Ασσυρίων, Βαβυλωνίων, Αράβων, Συρίων, Φοινίκων, Λυδών, Μήδων, Περσών και Ελλήνων). Το τέταρτο βιβλίο, φέρει τον τίτλο «Φυσικόν». Εδώ ο Ποταγός καταγίνεται με την ερμηνεία διαφόρων –μετεωρολογικών κυρίως- φαινομένων, ενώ υπάρχει και ένα επιπρόσθετο γεωγραφικό κεφάλαιο που τιτλοφορείται «Περί διαιρέσεως της γης εις ζώνας και του ανθρώπου εις φυλάς». Η «παράταιρη» συμμετοχή ενός Έλληνα γιατρού από την Αρκαδία χωρίς καμία στήριξη, στη μεγάλη «εξερευνητική περιπέτεια» του 19ου αιώνα, αποτελεί από μόνο του ένα μικρό παράδοξο. Αν επιχειρήσει κανείς μιά ερμηνεία του, θα βασιστεί κυρίως στην εντελώς ξεχωριστή προσωπικότητα, την ιδιόμορφη ιδιοσυγκρασία και τα προσωπικά βιώματα που κατηύθυναν τον Παναγιώτη Ποταγό στο «έντιμον στάδιον», όπως ο ίδιος δήλωνε των ριψοκίνδυνων περιηγήσεων (που σε αρκετές περιπτώσεις κόντεψαν να του στοιχίσουν τη ζωή του). Για την βιγραφία του γνωρίζουμε κάποια πράγματα κυρίως από παράλλλες πηγές. Γνωρίζουμε ότι από τη μικρή του ηλικία, στο φημισμένο σχολείο της Βυτίνας, που συναγωνιζότανε τότε εκείνο της γειτονικής Δημητσάνας, ο Ποταγός είχε θέσει τις βάσεις μιας πολύ πλατιάς μόρφωσης. Μάλιστα μας λέει ο ίδιος ότι από τον πατέρα του είχε βρεί «Μαθηματική Γεωγραφία», Αρχαίους Συγγραφείς και πολλά φιλοσοφικά βιβλία. Η αγάπη του για τη Γεωγραφία και τις περιηγήσεις να είχε τις ρίζες της σε αυτά τα βιβλία της παιδικής του ηλικίας και ειδικά στους αρχαίους γεωγράφους και ιστορικούς συγγραφείς που τόσο καλά δείχνει να γνωρίζει. Αν και είναι δύσκολο να είναι κανείς απόλυτα κατηγορηματικός στο σημείο αυτό, είναι περίπου σίγουρο ότι η δύναμη που επέτρεψε στον Ποταγό να εισχωρήσει –ουσιαστικά μόνος- μέχρι τα βάθη της ασιατικής και της αφρικανικής ηπείρου, βρίσκεται μέσα στο πάθος που ενστάλαξαν στην παιδική ψυχή του οι αρχαίοι Έλληνες γεωγράφοι (με τον ανάλογο καθοριστικό τρόπο που γνωρίζουμε ότι ο Όμηρος είχε «σημαδέψει» τον –σύγχρονο του Ποταγού- Ερρίκο Σλήμαν και τον είχε καθοδηγήσει στο εγχείρημα του της ανεύρεσης της Τροίας). Γεννήθηκε τον Ιούλιο του 1839 στη Βυτίνα Αρκαδίας. Σε ηλικία μόλις έξι μηνών έχασε τον πατέρα του και η μητέρα του ξαναπαντρεύτηκε τον έμπορο Θανάση Κανδρή, με τον οποίον απέκτησε άλλα επτά παιδιά. Ολοκληρώνοντας τα εγκύκλια μαθήματα του στην Τρίπολη, έρχεται στην Αθήνα και εγγράφεται στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου. Γρήγορα όμως θα εγκαταλείψει τη νομική για την επιστήμη του Ιπποκράτη και του Γαληνού. Τελειώνει με άριστα την Ιατρική Σχολή και παίρνει υποτροφία για μετεκπαίδευση στο Παρίσι. Θα μείνει εκεί περίπου έξι χρόνια, από το 1860 μέχρι το 1865. Στο διάστημα αυτό φαίνεται πως ξεχωρίζει μεταξύ των συμφοιτητών του για την ευρυμάθεια, την οξεία παρατηρητικότητα, τη μεθοδικότητα, την κριτική του σκέψη, το πείσμα του, αλλά και τον χαρακτήρα του. Του. Χωρίς να χάσει χρονιά ο νεαρός επιστήμονας τελειώνει με άριστα τις μεταπτυχιακές του σπουδές και ετοιμάζεται να γυρίσει πίσω. Αναβάλει το ταξίδι για ένα λόγο που εξηγεί πολλά του χαρακτήρα του. Τη χρονιά εκείνη η μάστιγα της χολέρας χτυπά την πόρτα της Ευρώπης. Η θανατηφόρος μέχρι τότε νόσος εξαπλώνεται και στο Παρίσι. Χιλιάδες οι νεκροί, χιλιάδες οι ανυπεράσπιστοι άρρωστοι. Ο Ποταγός, ματαιώνοντας την επιστροφή, παραμένει στο νοσοκομείο και ρίχνεται στη μάχη κατά του άγνωστου εχθρού. Για μήνες η κατάσταση είναι απελπιστικά ανεξέλεγκτη. Όταν κάποτε η χολέρα υποχωρεί, αφήνει πίσω της τον όλεθρο. Το Παρίσι ξαναβρίσκει σιγά-σιγά τον κανονικό του ρυθμό. Ο Ποταγός, αρνούμενος θέση σε μεγάλο νοσοκομείο του Παρισιού ετοιμάζει επιτέλους τις αποσκευές του για την πατρίδα, που φαίνεται πως εκείνη την εποχή αποτελεί τη βασική επιλογή του. Προτού φύγει τον ειδοποιούν ότι η κυβέρνηση, μετά από προσωπική εντολή του αυτοκράτορα Ναπολέοντα του Γ’, θέλει να τον τιμήσει για τις υπηρεσίες του. Η τελετή γίνεται στην οικία του υπουργού Ευγενίου Ρουέ, στην οποίαν έχουν συγκεντρωθεί τα περισσότερα μέλη του υπουργικού συμβουλίου και πολλοί εκ των καθηγητών του. Συγκινημένος ακούει από τα στόματα όλων ένα μεγάλο ευχαριστώ. Είναι η πρώτη του διεθνής αναγνώριση. Το 1866 επανέρχεται στην Ελλάδα και για περίπου ένα χρόνο ασκεί το λειτούργημα του γιατρού στο χωριό του πατριού του. Σύντομα απογοητεύεται. Οι μικροπολιτικές σκοπιμότητες, τα πολιτικά πάθη της εποχής, οι έντονες αντιπαραθέσεις μεταξύ των κομμάτων, αλλά και η ζωή της επαρχίας φαίνεται πως τον επηρεάζουν βαθιά. Η ανάγκη φυγής από μία ελληνική πολιτική πραγματικότητα που τον απογοήτευε βαθιά και που δεν έπαψε να στιγματίζει, με αποκορύφωμα την σκληρή αντιπαλότητα του λίγα χρόνια αργότερα με την κυβέρνηση του Χαριλάου Τρικούπη και τον ίδιο. Μεγάλη παρουσιάζεται και η απέχθεια του Ποταγού για τον τρόπο λειτουργίας των πολιτικών φατριών και το χαμηλό πολιτικο-κοινωνικό αλλά και ηθικό επίπεδο του λαού –και ιδιαίτερα εκείνο των συγγενών και των συντοπιτών του στην Αρκαδία. Γράφει χαρακτηριστικά ο ίδιος «…απέληξα εις περιηγήσεις επί τη ελπίδι ότι αν εξ αυτών σώος διηρχόμην ηδυνάμην ηθικώς εν τη πατρίδι να χρησιμεύσω, και αν εχανόμην, εις έντιμον στάδιον ήθελον αποθάνει». Αρκετά όμως είναι τα στοιχεία που φανερώνουν ότι για το μεγάλο εξερευνητικό εγχείρημα του Ποταγού δεν λειτούργησε μόνο ένα κίνητρο απογοήτευσης και φυγής σε συνδυασμό με την αναζήτηση της περιπέτειας και του «ζην επικινδύνως». Με άλλα λόγια, ο Ποταγός δεν έγινε εξερευνητής για ανάλογους λόγους που κάποιοι την ίδια εποχή επιλέγουν την Λεγεώνα των Ξένων. Κίνητρα που έχουν να κάνουν τόσο με τη δόξα της πατρίδας του όσο και με την «προσφορά προς τον Άνθρωπο» είναι φανερά, έστω κι αν συνάγεται έμμεσα, αφού αυτά πολύ λίγο διακηρύσσονται από τον ίδιο. Σε ένα σημείο της γαλλικής μόνο έκδοσης, γράφει ο Ποταγός, «διακινδύνευσα τη ζωή μου για την τιμή της χώρας μου, που δεν πρέπει να αντιπροσωπεύεται μόνο από το έδαφος μας και τα ένδοξα ερείπια μας, αλλά από εμάς τους ίδιους στην προσπάθεια μας να γίνουμε αντάξιοι των προγόνων μας». Αναφέρθηκε ήδη πως ως νεαρός γιατρός στο Παρίσι, ο Ποταγός απέσπασε την γενική εκτίμηση των συναδέλφων του και διακρίσεις από την γαλλική κυβέρνηση για την αλτρουϊστική του δράση κατά τη μεγάλη επιδημία της χολέρας. Η ανθρωπιστική του συγκρότηση επιβεβαιώνεται πολλές φορές στα ταξίδια του, ιδιαίτερα στην αφρικανική ήπειρο, όπου είναι φανερή η σταθερή του εμμονή να αναζητήσει και να εισηγηθεί τρόπους που θα μπορούσαν να βοηθήσουν τους λαούς αυτούς. Είναι χαρακτηριστικό πως απηύθυνε επιστολή στον Βασιλέα του Βελγίου (και πρόεδρο τότε όλων των γεωγραφικών εταιρειών του κόσμου) στην οποία, αφού στιγμάτιζε την ερήμωση της Αιθιοπίας εξ’ αιτίας της σωματεμπορίας των Αράβων, προτείνει την εισαγωγή του εμπορίου μέσω ενός δικτύου σταθμών που μάλιστα εκείνος υπεδείκνυε και που θα μπορούσαν να επεκταθούν βαθμηδόν από τα παράλια προς το εσωτερικό, «ποιούντες τρόπους δι ων να προκαλήται η θέλησις των αγρίων εις την αποδοχήν του πολιτισμού». Ισως η αντίληψη του «εκπολιτισμού μέσω του εμπορίου» ακούγεται σαν μια φανερά «νέο-αποικιοκρατική» και ελάχιστα αθώα προσέγγιση. Αν αναλογισθούμε όμως τα χαρακτηριστικά της εποχής, το στυγνό πρόσωπο και τον χαρακτήρα καθαρής λεηλασίας που είχε το αποικιακό μοντέλο του 19ου αιώνα, καταλαβαίνουμε ότι ο Ποταγός εμφορείτο από ένα ιδεώδες που απείχε από την αντίληψη και τη στρατηγική των αποικιοκρατικών χωρών –τουλάχιστον την εποχή εκείνη. Το στοιχείο αυτό, σε συνδυασμό με το ανεξάρτητο του χαρακτήρα του και τη γαλλική παιδεία του, εντείνει την καχυποψία και την υποτίμηση που αντιμετώπισε ο Ποταγός από την πλευρά της Βρετανικής Αυτοκρατορίας. Καχυποψία και υποτίμηση που εκφράζονται τόσο μέσα από τον (κατευθυνόμενο από τις αποικιοκρατικές αρχές) Τύπο των Ινδιών όσο και από την Βασιλική Γεωγραφική Εταιρεία του Λονδίνου. «Εννόησα ότι ενέπεσα εν Λονδίνω εις χείρας εγωισμού φθόνου και ασπλαχνίας» γράφει αναφερόμενος στη συνάντηση και την επιστημονική φιλονικία του με δύο εξέχοντα μέλη της Γεωγραφικής Εταιρείας, τον συνταγματάρχη Ζιούλ (μεταφραστή και θαυμαστή του Μάρκο Πόλο) και του κ. Ρουϊλσων (Rawilson), δάσκαλο και σύμβουλο του Πρίγκηπος της Ουαλίας. Ο πρώτος συγκρούεται μαζί του υπερασπιζόμενος την αυθεντικότητα του δρομολογίου του Μάρκο Πόλο, που ο Ποταγός αμφισβήτησε με στοιχεία από το δικό του ταξίδι. Ο δεύτερος του ζήτησε να αναιρέσει από το άρθρο του τις αναφορές στους αρχαίους συγγραφείς «επειδή μ’αυτά είχε ασχοληθεί εκείνος»! Αντίθετα, στη Γαλλία και τη Γεωγραφική Εταιρεία των Παρισίων ο Ποταγός αντιμετωπίστηκε με εκτίμηση και αποδοχή και δημοσιεύτηκε το άρθρο του για την διάβαση του Παμίρ –όπως άλλωστε αργότερα και το βιβλίο του. Οι γαλλικές εφημερίδες της εποχής αρχίζουν να γράφουν για τον Ελληνα Οδυσσέα. Στην «Debat», διαβάζουμε επι λέξει: ‘’…οι περιηγήσεις των Λίβινγκστον και Στάνλευ απέκτησαν όνομα. Μα την επιστημονική ωφέλεια είχε μονάχα η περιήγηση του Παναγιώτη Ποταγού...’’ Ο εξερευνητής Ουζφάλβι αποκαλεί τις περιηγήσεις του Ποταγού «καταπληκτικά ταξίδια». Ο Γενικός γραμματέας της εταιρείας κ. Maunoir, παρά το ότι αρχικά είχε αμφισβητήσει τον εμπειρικό ορισμό γεωγραφικών θέσεων που έκανε ο Ποταγός χωρίς τη χρήση αστρονομικών εργαλείων, στη συνέχεια τον συνεχάρη ενθουσιασμένος, αφού ο περιηγητής Ζιούνκ επιβεβαίωσε πλήρως τις θέσεις (για την περιοχή γύρω από το Νείλο). Η κορυφαία του στιγμή είναι η βραβευσή του από τον βασιλέα του Βελγίου, που είναι τότε πρόεδρος της Παγκόσμιας Γεωγραφικής Εταιρείας. Τον προσκαλεί, τιμής ένεκεν, στις Βρυξέλλες για να υπογράψει στη Χρυσή Βίβλο των εξερευνητών, η μέγιστη τιμή για έναν ταξιδευτή. Είναι χαρακτηριστικό του ψυχισμού και της ιδιοσυγκρασίας του Ποταγού πως αντί με το ονομά του υπογράφει ‘’Είς Έλλην’’ Στην γαλλική έκδοση των «Περιηγήσεων» συνετέλεσαν και δύο διαπρεπείς Γάλλοι επιστήμονες με τις παρατηρήσεις και τις σημειώσεις τους. Είναι χαρακτηριστικό ότι πρόκειται για δύο ιστορικούς (και όχι γεωγράφους), τον Emile Burnouf, επίτιμο διευθυντή της Γαλλικής Σχολής των Αθηνών και τον Alfred Maury, μέλος της Γεωγραφικής Εταιρείας του Παρισιού αλλά καθηγητή της Ιστορίας στο College de France. Η θετική αυτή αντιμετώπιση του Ποταγού από τους Γάλλους είναι εύλογη αν λάβουμε υπόψη το στοιχείο ότι τόσο στην Ασία όσο και στην Αφρική, ο Ποταγός περιηγήθηκε κυρίως σε περιοχές που ανήκαν στην ανταγωνίστρια Βρετανική Αυτοκρατορία ή στην ευρύτερη σφαίρα όπου εστιαζόταν το αγγλικό ενδιαφέρον. Η αδιαφορία –και σε κάποιες περιπτώσεις εχθρότητα- εκ μέρους των ελληνικών Αρχών, μπορεί κι αυτή να ερμηνευτεί τόσο από την έντονα αντικυβερνητική στάση του Ποταγού όσο και από το γεγονός ότι το ελληνικό κράτος λειτουργούσε περίπου ως βρετανικό προτεκτοράτο, αλλά και από το γεγονός αυτόκαθαυτό πως οι δραστηριότητες του Ποταγού είναι περίπου ακατανότητες και αντιμετωπίζεται ως ένας γραφικός τρελός. Είναι χαρακτηριστικό πως επιστρέφοντας στη Ελλάδα το 1883, πάμφτωχος μια και έχει σπαταλήσει την προσωπική του περιουσία χρηματοδώντας τα ταξίδια του, συναντά την αδιαφορία των κρατικών ιθυνόντων, παρόλη την παρέμβαση του βασιλέα Γεωργίου. Αυτή του η περιήγηση στην Ελληνική Γραφειοκρατία είναι και η πιο δύσκολη. Οι σημειώσεις του τελευταίου ταξιδιού του με ορμητήριο το Σουέζ και οδηγό τη φορά αυτή τη Βίβλο, στην Αραβική Χερσόνησο με κατάληξη τα Άδανα της Κιλικίας, και οι οποίες έχουν αποστειλεί από την Γαλλική Γεωγραφική Εταιρεία μέσω της πρεσβείας μας στη Γαλλία έχουν χαρακτηριστεί ως παλαβομάρες , και έχουν καταχωνιαστεί κάπου στο Υπουργείο Παιδείας, όπως πληροφορείται από τον ίδιο τον Υπουργό Δημήτριο Βουλπίωτη!! Πλήρη αδιαφορία και άρνηση επιφέρει και η εκκλησή του να εργαστεί ως έφορος στην Εθνική Βιβλιοθήκη, ώστε με τα χρήματα που θα κέρδιζε να βελτίωνε και να εξέδιδε το σύγγραμμά του που είναι ο μεγάλος του στόχος. Βέβαια να σημειωθεί ότι την ίδια θέση διεκδικεί και παίρνει τελικά ο σπουδαίος Εμμανουήλ Ροίδης ο οποίος είναι όμως μεγάλος υποστηρικτής του Τρικούπη. Οση άρνηση βρίσκει από το Ελληνικό Κράτος τόση συμπαράσταση βρίσκει, αναπάντεχα για τον ίδιο, από το Πανεπιστήμιο Αθηνών και την Ιατρική Σχολή. Την εποχή εκείνη πρύτανις έχει εκλεγεί ο Παναγιώτης Κυριακός, καθηγητής της Ιατρικής Σχολής, ένα φωτισμένο μυαλό με ευρωπαϊκές αντιλήψεις. Στη συνάντηση που είχαν, ο Ποταγός του μίλησε για το σύγγραμμά του και το εκτενές κείμενο που είχε αποστείλει και προς την τότε πρυτανεία η Γεωγραφική Εταιρεία της Γαλλίας. Ο Κυριακός έδωσε αμέσως εντολή να βρεθεί ο φάκελλος. Ύστερα από επίπονη έρευνα εντοπίστηκε καταχωνιασμένος σε κάποιο συρτάρι. Αμεσα υποβάλλει προς την ακαδημαική σύγκλητο ενθουσιώδη αναφορά. Η τελευταία, ενέκρινε ομόφωνα πίστωση ύψους 5.000 δρχ για την έκδοση του βιβλίου.Μετά ταύτα ο Κυριακός επισκέφθηκε τον Βουλπιώτη, του ανακοίνωσε την απόφαση της συγκλήτου και του ζήτησε να τον βοηθήσει στην έκδοση του πονήματος. Η έκπληξή που δοκίμασε ήταν μεγάλη. Ο υπουργός αρνήθηκε να εγκρίνει την πίστωση και στην παρατήρηση του Κυριακού ότι λόγω των πολύχρονων εξερευνητικών ταξιδιών του δεν είχε πλέον χρήματα για να προχωρήσει στην έκδοση, ο Βουλπιώτης εκστόμισε το αμίμητο:-Περίμενε τόσα χρόνια. Ε ας περιμένει μερικά ακόμη!! Ο Κυριακός επιμένει και τελικά το περισπούδαστο αυτό έργο, με τίτλο «Περίληψις περιηγήσεων Ποταγού», εκδόθηκε σε ογκώδη τόμο 708 σελίδων, με δαπάνες του Πανεπιστημίου το 1883. Δύο χρόνια αργότερα, μεταφράστηκε και στα Γαλλικά. Η ένδειξη «τόμος Α’» που φέρει το εξώφυλλο, δείχνει ότι ο Ποταγός σκόπευε να εκδώσει και δεύτερο τόμο. Δυστυχώς, ο δεύτερος αυτός τόμος δεν είδε ποτέ το φώς της δημοσιότητας. Αγνωστο γιατί. Εχουμε την μαρτυρία του Κόντογλου. Ο της εποχής μητροπολίτης Κερκύρας και Παξών Μεθόδιος Κοντοστάνος, σε επιστολές του αναφέρει ότι κάποτε ο Ποταγός-που ζούσε τότε στην Κέρκυρα-αναχώρησε μέσω Αθηνών για το Παρίσι. Εκεί έμεινε για λίγο και επέστρεψε. Ο Κοντοστάνος υποθέτει ότι προσπάθησε να πετύχει τη δημοσίευση του δεύτερου τόμου, χωρίς να τα καταφέρει ποτέ. Ο Ποταγός παραμένει ξεχασμένος στην Κέρκυρα στο χωριό Νύφες πεθαίνοντας 20 χρόνια μετά στις 13 Φεβρουαρίου 1903. Μαζί του και τα καταορθωματά του μέχρι να τα ξαναφέρι στο φώς ο Φώτης Κόντογλου. Η συμβολή του Ποταγού στη γεωγραφική γνώση της εποχής του, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά την περιοχή της κεντρικής Ασίας είναι ιδιαίτερα σημαντική. Αδιαμφισβήτητη είναι η αξία που έχει κυρίως το εθνολογικό (ανθρωπολογικό) μέρος του έργου του, για το οποίο συγκεκριμένα και αναγνωρίστηκε από την Γεωγραφική Εταιρεία του Παρισιού. Αντίθετα, η μη χρήση από τον «ερασιτέχνη» Ποταγό των καθιερωμένων μεθόδων και κυρίως των αστρονομικών και βαρομετρικών οργάνων μέτρησης και υπολογισμών της εποχής του, του αφαίρεσε τη δυνατότητα της ευρείας αναγνώρισης στην γεωγραφική επιστημονική κοινότητα της Ευρώπης. Στην Αφρική μετά τον Σβάινφουρτ και τον Πέτερικ είναι ο τρίτος κατά σειράν που μελέτησε την τότε πολυπληθή φυλή των Νιάμ-Νιάμ. Ανακαλύπτει και χαρτογραφεί για 725 χιλιόμετρα τον Μπόμου, ο οποίος διαγράφει μαζί με τον Ουμπάνγκι τα φυσικά όρια μεταξύ της Κεντροαφρικανικής Δημοκρατίας και του Ζαΐρ. Αδιαμφισβήτητη είναι η αξία που έχει κυρίως το εθνολογικό (ανθρωπολογικό) μέρος του έργου του, για το οποίο συγκεκριμένα και αναγνωρίστηκε από την Γεωγραφική Εταιρεία του Παρισιού. Αντίθετα, η μη χρήση από τον «ερασιτέχνη» Ποταγό των καθιερωμένων μεθόδων και κυρίως των αστρονομικών και βαρομετρικών οργάνων μέτρησης και υπολογισμών της εποχής του, του αφαίρεσε τη δυνατότητα της ευρείας αναγνώρισης στην γεωγραφική επιστημονική κοινότητα της Ευρώπης. Ως ιδιαίτερα σημαντική πρέπει να αξιολογηθεί η πολύ δύσκολη διάβαση του Παμίρ και η εξερεύνηση της ευρύτερης περιοχής από το Καφριστάν μέχρι το Παμίρ που –εκτός των άλλων- επέτρεψε στον Ποταγό να καταρρίψει πολλές ανυπόστατες αναφορές του Μάρκο Πόλο για αυτές τις περιοχές, που συνέχιζαν μέχρι εκείνη την εποχή να θεωρούνται αξιόπιστες. Το γεγονός ότι οι περιοχές αυτές της κεντρικής Ασίας παρέμεναν τόσο άγνωστες στο δυτικό κόσμο, δεν οφειλόταν τόσο στις πολύ δύσκολες φυσικές συνθήκες και την απομόνωση τους όσο στην εχθρότητα με την οποία αντιμετωπίζονταν οι δυτικές δυνάμεις και οι αποστολές τους. Αντίθετα, η ελληνική υπηκοότητα λειτουργούσε πάντα, όπως άλλωστε και σήμερα, σαν «διαβατήριο» στα μέρη αυτά, εξ αιτίας της «αλεξανδρινής κληρονομιάς», και το συγκριτικό του αυτό πλεονέκτημα ο Ποταγός κατάφερε να το αξιοποιήσει πλήρως. Έχοντας φιλοξενηθεί διαδοχικά στις αυλές των βασιλιάδων (εμίρηδων) όλων των σημαντικών πόλεων του Αφγανιστάν (Εράτ, Καμπούλ και Φεϊζαμπάτ), ο Ποταγός καταφέρνει να μας δώσει πολλά στοιχεία για την «χώρα-κλειδί» της κεντρικής Ασίας. Επιχείρησε κυρίως να συνδέσει τόσο τους τόπους όσο και τους λαούς με τις αναφορές που περιέχονται στην αρχαία γραμματεία, στον Όμηρο, τον Ηρόδοτο, τον Αρριανό, τον Πτολεμαίο, και τον Στράβωνα. Πολύ ξεχωριστά ελληνικό ενδιαφέρον έχουν οι διάφορες πληροφορίες που μας δίνει για την επιβίωση στα μέρη αυτά ελληνικών πολιτισμικών στοιχείων. Στην Εράτ του Δυτικού Αφγανιστάν για παράδειγμα, αναφέρει ότι χρησιμοποιούνται ακόμα κάποιες ελληνικές λέξεις και το στάδιον ως μέτρο αποστάσεων. Στην Καμπούλ και τη Φεϊζαμπάτ οι εμίρηδες κατείχαν πολλές μεταφράσεις των Αρχαίων και ακολουθούσαν το αστρονομικό σύστημα του Πτολεμαίου, τα Φυσικά του Αριστοτέλη, την ιατρική του Ιπποκράτη και του Γαληνού, ενώ ο Πλάτωνας είχε σχεδόν αγιοποιηθεί. Πολύτιμες –αν και συνοπτικές- είναι τέλος και οι πληροφορίες για αρχαιολογικά ευρήματα, ελληνικά νομίσματα, αλλά κυρίως για ήθη και έθιμα λαών του Αφγανιστάν με φανερές ελληνικές καταβολές, ιδιαίτερα των Καφριστανών (απίστων) που ο Ποταγός γνώρισε δύο δεκαετίες πριν από τον υποχρεωτικό εξισλαμισμό τους (το 1896) που εξαφάνισε τα περισσότερα από τα ελληνικά στοιχεία που ακόμα επιβίωναν σ’αυτούς. Αποτελεί σίγουρα μεγάλο ατύχημα για τη λαογραφία, το γεγονός ότι ο Παναγιώτης Ποταγός μπόρεσε να εκδώσει μόνο τον πρώτο τόμο των «Περιηγήσεων» του, που περιλαμβάνει την εξιστόρηση των ταξιδιών του. Ο δεύτερος τόμος (όπως μας πληροφορεί στον πρόλογο του πρώτου) θα περιείχε την περιγραφή των ηθών, των εθίμων, των θρησκειών και της ιστορίας των λαών που γνώρισε. Αφορούσε με λίγα λόγια μια γνώση εθνολογική που σήμερα θα ήταν απείρως πιο πολύτιμη από αυτήν που μας κληροδότησε με το μοναδικό βιβλίο του. Δυστυχώς τόσο η μικροψυχία και η ανεπάρκεια του ελληνικού κράτους τότε, που –παρά τις επίμονες προσπάθειες και διαβήματα του Ποταγού- δεν βοήθησε να πραγματοποιηθεί η έκδοση αυτή, στέρησε την νεοελληνική βιβλιογραφία από έναν πολύτιμο θησαυρό. Κατά τον Φώτη Κόντογλου (ο οποίος στο έργο του «Φημισμένοι άντρες και λησμονημένοι» επιχείρησε μία βιογραφική προσέγγιση του Ποταγού), τα ανέκδοτα χειρόγραφα που βρισκόταν στο σπίτι του Ποταγού στις Νυφές της Κέρκυρας καταστράφηκαν από τους κληρονόμους του! «Γύρεψα να’βρω τίποτα τετράδια γραμμένα από το χέρι του, μα μου’πανε πως δεν υπάρχουνε, γιατί, σα μάθανε οι συγγενείς του από τη Βυτίνα πως πέθανε, πήγανε στις Νυφές για να τον κληρονομήσουνε, και μη βρίσκοντας τα πετράδια και τα πλούτη, που νομίζανε πως είχε κρυμμένα, ξεσκίσανε από τη μανία τους ό,τι χαρτιά πέσανε στα χέρια τους».

Τρία δισεκατομμύρια ευρώ ο τζίρος της παιδικής πορνογραφίας

Η παιδική πορνογραφία είναι μια από τις γρηγορότερα αυξανόμενες επιχειρήσεις στο χώρο του διαδικτύου και υπολογίζεται να παράγει γύρω στα 3 δις € κέρδη ετησίως. Η ΜΚΟ «Ν.Ε.Ο.Ι.» (Νέοι Ευρωπαίοι Οργανωμένοι Ικανοί) στην εκστρατεία ενημέρωσης παιδιών και νέων αναφορικά με την ορθή χρήση του διαδικτύου, που ξεκίνησε το Σεπτέμβριο του 2007 παραθέτει κάποια χρήσιμα στοιχεία που αφορούν τη «μάστιγα» της παιδικής πορνογραφίας. Σήμερα, οι Νέες Τεχνολογίες και ειδικότερα το Διαδίκτυο έχουν γίνει μια από τις επικρατέστερες τεχνικές που χρησιμοποιούνται από τους παιδόφιλους, για να μοιραστούν παράνομο ψηφιακό φωτογραφικό υλικό ανηλίκων και για να δελεάσουν τα παιδιά σε παράνομες σεξουαλικές πράξεις. Το Διαδίκτυο κάνει πιο εύκολη την προσέγγιση από τους «παραβάτες» των υποψηφίων θυμάτων τους, ενώ παράλληλα δίνει σε αυτούς απεριόριστη πρόσβαση σε μια κοινότητα ανθρώπων με τις ίδιες σεξουαλικές προτιμήσεις. Σύμφωνα με κεντρική έρευνα της Αμερικής, 200 νέες εικόνες παιδικής πορνογραφίας ταχυδρομούνται καθημερινά, και 1 στα 7 παιδιά έχει λάβει μια σεξουαλική διαδικτυακή παρενόχληση κατά την πλοήγησή του. Αυτό όμως που συγκλονίζει είναι ότι ένα 35% των παραβατών είναι γονείς κακοποιημένων παιδιών ενώ ένα 10% αποτελείται από άλλα συγγενικά πρόσωπα. Κεντρικές στατιστικές μελέτες αποκαλύπτουν ότι περίπου 107.572 εικόνες σεξουαλικά κακοποιημένων παιδιών ταχυδρομήθηκαν στους ελληνικούς ιστοχώρους κατά τη διάρκεια των προηγούμενων τριών ετών, αλλά οι ελληνικές αρχές έχουν κάνει μόνο 119 σχετικές συλλήψεις. Αντίστοιχα το FBI σε συνεργασία με Ιnterpol και Europol τα τρία τελευταία έτη έχει παρατηρήσει ραγδαία αύξηση σε αντίστοιχα περιστατικά και έχει καταχωρήσει στη λίστα των 10 most wanted του FBI τέσσερα πολύ σοβαρά κρούσματα. Από εκείνους που έχουν συλληφθεί παγκοσμίως ένα 19% είχαν στην κατοχή τους εικόνες νηπίων και μικρών παιδιών κάτω της ηλικίας των 3 ετών, 39% των παιδιών ήταν από 3-5 ετών και 83% είχαν εικόνες των παιδιών 6-12 ετών. Βρετανία και ΗΠΑ Στη Μεγάλη Βρετανία πέρυσι το IWF ερεύνησε περισσότερες από 24.000 καταγγελίες μέσα από την Ανοιχτή Γραμμή επικοινωνίας που διαθέτει για το κοινό και που αφορούσαν την παιδική πορνογραφία σημειώνοντας μια αύξηση της τάξης του 40% σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Το ίδρυμα έλαβε στη συνέχεια μέτρα που φράζουν από τους Βρετανούς χρήστες του Διαδικτύου την πρόσβαση σε περισσότερες από 6.000 περιοχές όπου είχε ανακαλυφθεί περιεχόμενο -υλικό παιδικής πορνογραφίας, έναντι 3.438 περιοχών του προηγούμενου έτους, μια αύξηση 75 %. Περίπου το 40% παιδικού πορνογραφικού υλικού που παρουσιάζεται στη Μεγάλη Βρετανία προέρχεται από τις ΗΠΑ. Περαιτέρω 28% προέρχεται από τη Ρωσία όπου, αν και η παραγωγή της παιδικής πορνογραφίας αυξάνεται γρήγορα, οι αρχές φαίνονται απρόθυμες να ενεργήσουν. Αυτές οι εικόνες με το τόσο αποτρεπτικό, ανατριχιαστικό και άσεμνο υλικό, συλλέγονται και κυκλοφορούν στο εμπόριο από τους επιτήδειους με το ίδιο πάθος που κάποιος συλλέγει γραμματόσημα. Οι «συλλέκτες» προσπαθούν να πάρουν στην κατοχή τους κάθε εικόνα διαθέσιμη στη «σειρά» ενός ιδιαίτερου παιδιού και συνήθως αναφέρονται σε αυτό: «η σειρά της Amy» «οι περιπέτειες της Άννας» κλπ. Για να αποκτήσει κάποιος την ιδιότητα ενός νέου μέλους στους επίλεκτους αυτούς ιστοχώρους όπου γίνονται τέτοιου είδους «εμπορικές συναλλαγές» παιδικής πορνογραφίας τελεί υπό την προϋπόθεση ότι το μέλος θα «συνεισφέρει» στις αντίστοιχες σειρές με ένα ελάχιστο αριθμό νέων εικόνων που προσδιορίζεται από τους όρους εγγραφής και που προστίθεται στις δεκάδες χιλιάδες που ήδη υπάρχουν αυξάνοντας έτσι το συνολικό αριθμό. Τα θύματα της παιδικής πορνογραφίας παρατηρούμε ότι είναι άτομα ολοένα και πιο νεαρής ηλικίας. Υπάρχουν πολλοί λόγοι για αυτό. Ένας λόγος είναι ότι οι παραβάτες χρειάζονται συχνά τις εικόνες των όλο και περισσότερο μικρών παιδιών προκειμένου να επιτευχθεί η σεξουαλική ικανοποίηση. Ένας άλλος λόγος είναι ότι συχνά τα πιο μικρά παιδιά κακοποιούνται και εκμεταλλεύονται από κάποιο άτομο που τα ίδια εμπιστεύονται, όπως ένα συγγενικό φίλο ή της οικογένειας, και επομένως δεν λένε σε κανέναν τι τους συμβαίνει. Είναι πιθανότερο να πιστέψουν τον καταχραστή, ο οποίος τους εξαναγκάζει στην υποβολή. Και, φυσικά, τα μικρά παιδιά που δεν μιλούν ακόμα είναι κυριολεκτικά ανίκανα να πουν σε οποιονδήποτε για την κακοποίησή τους. Υπάρχει μια κοινή παρερμηνεία ότι η κατοχή της παιδικής πορνογραφίας είναι ένα έγκλημα χωρίς «θύματα». Αυτή η άποψη δε θα μπορούσε να απέχει πιο πολύ από την αλήθεια. Κάθε ένας και κάθε φορά που κυκλοφορεί, τυπώνεται ή μεταφορτώνεται στο εμπόριο μια από αυτές τις εικόνες, το παιδί που απεικονίζεται στην εικόνα γίνεται θύμα ξανά και ξανά και ξανά. Όταν μια εικόνα δημοσιευτεί στο Διαδίκτυο, είναι εκεί για πάντα, ένα μόνιμο αρχείο της κατάχρησης και κακοποίησης που επιβάλλεται επάνω σε εκείνο το παιδί. Είναι εκεί διαθέσιμη σε όποιον θέλει να τη δει, για το υπόλοιπο της ζωής εκείνου του παιδιού. Η φυσική και ψυχολογική ζημιά σε αυτά τα παιδιά είναι ανυπολόγιστη. Η πράξη της κατοχής αυτών των εικόνων βλάπτει αυτά τα παιδιά τόσο όσο και η πράξη δημιουργίας τους. Έγκλημα η παιδική πορνογραφία στην Ελλάδα Η πρόεδρος της οργάνωσης «Ν.Ε.Ο.Ι.» κα. Άννα Ευθυμίου, με την ιδιότητα της ως Δικηγόρος και ως Εντεταλμένη Σύμβουλος σε Θέματα Νεολαίας Δήμου Θεσσαλονίκης τονίζει: «Η παιδική πορνογραφία ορίζεται διαφορετικά από τη νομοθεσία της κάθε χώρας. Ο κοινός παρανομαστής είναι οι αναπαραστάσεις ανηλίκων που συμμετέχουν σε σεξουαλικές πράξεις ή καταστάσεις που υποδηλώνουν σεξουαλικές δραστηριότητες. Μερικές φορές ο ορισμός περιλαμβάνει εικόνες που έχουν υποστεί επεξεργασία από ηλεκτρονικό υπολογιστή ή και καρτούν. Είναι ευρέως γνωστό ότι η παιδική πορνογραφία είναι παράνομη και υπόκειται σε ποινικές κυρώσεις. Επιπλέον υπάρχουν σημαντικές διαφορές στην αντιμετώπιση της παιδικής πορνογραφίας από χώρα σε χώρα. Σε ορισμένες χώρες, όπως και στην Ελλάδα, ακόμη και η εν γνώση κατοχή παιδικής πορνογραφίας είναι έγκλημα. Ωστόσο, οι ελληνικές αρχές με δεμένα τα χέρια προσπαθούν να αντιμετωπίσουν την παιδική πορνογραφία στο διαδίκτυο, λόγω των κενών στη νομοθεσία, που εμποδίζει τη σύλληψη ή, σε πολλές περιπτώσεις, την καταδίκη των δραστών. Σύμφωνα με το νόμο του 2002, όσοι εντοπίζονται να διακινούν παιδοφιλικό υλικό χωρίς να παίρνουν χρήματα γι' αυτό ή χωρίς η εμπορία να είναι δυνατόν να αποδειχθεί, δεν μπορούν να διωχθούν. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του 72χρονου πρώην στελέχους της αμερικανικής βάσης στο Ελληνικό, που συνελήφθη πριν από δύο χρόνια ως μέλος διεθνούς κυκλώματος διακίνησης παιδικής πορνογραφίας στο διαδίκτυο και εγκέφαλος της δραστηριότητας στην Ελλάδα. Το πλήθος των στοιχείων που βρέθηκαν τότε στο σπίτι του στην Κηφισιά, και τα οποία έδειχναν σεξουαλικές πράξεις σε παιδιά από δύο έως επτά ετών, δεν στάθηκαν αρκετά για την καταδίκη του. Για την καταπολέμηση της παιδικής πορνογραφίας πρόσφατα ψηφίστηκε από τη Βουλή ο νέος νόμος 3625/2007.

αναρτήθηκε στο www.kathimerini.gr με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ

Ο «Σιντρ», ένας φίλος στην Ασία, και... ένας μύθος

Tου Τακη Καμπυλη.

Τελευταία φορά που έπιανε το τηλέφωνο ήταν προχθές, όταν ο Πλάμεν βρισκόταν στο Ουζμπεκιστάν. Ο Πλάμεν Τόντσεφ γεννήθηκε στη Βάρνα της Βουλγαρίας. Το 1984 ήρθε στην Αθήνα για να σπουδάσει, και μάλιστα στη Φιλοσοφική. Δεν ήξερε τη γλώσσα (χαρακτηριστικό κι αυτό της αποφασιστικότητάς του), αλλά διαθέτει τον μόνο αξιόπιστο δείκτη ευφυΐας, την ικανότητα να μαθαίνει εύκολα ξένες γλώσσες. Εκτός από τα ρωσικά και τα (τέλεια) αγγλικά, τα τέσσερα χρόνια στη Φιλοσοφική ήταν αρκετά για να μιλήσει και τα ελληνικά ως μητρική του γλώσσα. Το επόμενο βήμα ήταν το Στρασβούργο και οι Βρυξέλλες. Εκεί ο Πλάμεν πηγαινοερχόταν για χρόνια ως συνεργάτης του ευρωβουλευτή της Ν.Δ. και σημερινού υπουργού Μεταφορών, Κωστή Χατζηδάκη. Αλλά η πραγματική του επιλογή, την οποία καλλιέργησε με συνέπεια και προσωπικό κόστος ήταν η Ασία. Πού τον έχανες πού τον έβρισκες, ο Πλάμεν κάθε τόσο «πεταγόταν» στο Τιμόρ, στην Κίνα, στις Φιλιππίνες, στην Ταϊβάν. Η βιβλιοθήκη του στο σπίτι του στον Χολαργό γέμιζε από βιβλία για την Ασία και ο Πλάμεν εκινείτο με ευχαρίστηση στη μικρή παρέα των ανταποκριτών από ασιατικές χώρες στην Αθήνα. Εδώ και μερικά χρόνια ο Πλάμεν ζει όπως το προετοίμασε. Ασχολείται στο πλαίσιο μη κυβερνητικών προγραμμάτων στην Ασία και είναι σχεδόν 10 μήνες τον χρόνο κάπου στη μεγάλη ήπειρο. Επεσε στη μεγάλη αλλαγή της Κίνας, την παρακολούθησε και την παρακολουθεί, από τα χωριά όπου ακόμη ψηφίζουν με πατάτες μέχρι το νέο κοσμοπολιτισμό της Σαγκάης, και «μέτρησε» πολλές από τις πολυάνθρωπες φυσικές και περιβαλλοντικές καταστροφές. Τι ψάχνει ο Πλάμεν στην Ασία; «Μπορεί να ακούγεται περίεργο, αλλά η Αθήνα από την Κοπεγχάγη και η Λισσαβώνα από το Βερολίνο έχουν πολύ μικρότερες διαφορές απ' όσες πιστεύουμε. Ισως η ευρωπαϊκή μας εσωστρέφεια (ή υπεροψία;) να είναι τόσο μεγάλη που μας εμποδίζει να το δούμε. Μόλις το 6% του παγκόσμιου πληθυσμού, που μάλλον αφελώς πιστεύει ότι καθορίζει την παγκοσμιοποίηση. Αντίθετα, η Ασία καταγράφεται μόνο ως γεωγραφική ενότητα. Και δεν υπάρχει η πολιτισμική ενότητα, που (έστω) ως τάση, ανιχνεύεται στην Ευρώπη. Εκεί, στην Ανατολή, διαπλέκονται ακόμη τα απομεινάρια της αποικιοκρατίας με αυτά του Ψυχρού Πολέμου πάνω σ' έναν πολυσήμαντο καμβά γεμάτο χρώματα, ιστορικές εποχές, και ανθρώπους. Που συνήθως υποφέρουν είτε από τη λαίλαπα των φυσικών καταστροφών είτε στην πορεία προς την ανάπτυξη». Η πρόσφατη τραγωδία από τη δράση του «Σιντρ» στο Μπαγκλαντές επαναφέρει ένα ερώτημα: γιατί άραγε τόσα πολλά τα θύματα κάθε τυφώνα ή σεισμού στην Ασία; Το ίδιο ερώτημα ετέθη ίσως για πρώτη φορά το 1974 στον μεγάλο λιμό του Μπαγκλαντές. Περισσότεροι από 500.000 άνθρωποι χάθηκαν, παρά τους χιλιάδες τόνους ρυζιού που έστειλε η Δύση και οι αραβικές χώρες. Η ιστορία Τότε ο τυφώνας στο Μπαγκλαντές ήταν η αφορμή του μεγάλου λιμού. Θα είναι πάλι; Αυτό η Δύση δεν το κουβεντιάζει. Ισως, διότι ξέρει αυτό που έγραψε και στηρίζει έκτοτε ο Αμάρτια Σεν και άλλοι νεότεροι αιρετικοί οικονομολόγοι: «Τα τρόφιμα δεν μοιράζονται στην οικονομία μέσω της φιλανθρωπίας ή κάποιου συστήματος αυτόματου μερισμού. Πρέπει κανείς να κερδίζει την ικανότητα να αποκτά τρόφιμα. Πρέπει να επικεντρωθούμε όχι στη συνολική προσφορά τροφίμων στην οικονομία, αλλά στο «δικαίωμα» που απολαμβάνει το κάθε άτομο (...). Οι άνθρωποι υποφέρουν από πείνα, όταν δεν μπορούν να διασφαλίσουν το δικαίωμα να έχουν επαρκή ποσότητα τροφίμων». Ο Πλάμεν θα σταθεί σε δύο πράγματα: στη μεγάλη πληθυσμιακή πυκνότητα του Μπαγκλαντές και στο παράδειγμα που ετέθη από έναν γνωστό οικονομολόγο, τον Πολ Κρούγκμαν. Οι χίλιοι άνθρωποι ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο που ζουν στο Μπαγκλαντές είναι μια πολλαπλή «κατάρα». Είναι η ιστορία των «Δέκα μικρών σαλαμοποιών της Ασίας» του Κρούγκμαν (στα «βήματα» της Αγκάθα Κρίστι). «Δέκα σαλαμοποιοί εργάζονται σε μια βιομηχανία αλλαντικών της ΝΑ Ασίας. Στη μία άκρη οι δέκα σαλαμοποιοί, στην άλλη βγαίνουν τα δέκα παριζάκια. Ο βιομήχανος όταν θέλει να αυξήσει την παραγωγή, π.χ. στα 20 παριζάκια, εκείνο που θα κάνει είναι να απασχολήσει 20 σαλαμοποιούς. Το ίδιο και στα 30, στα 40 κ.ο.κ. Η αναλογία θα είναι πάντα 1:1 διότι η τεχνολογία είναι πιο ακριβή από την προσφορά εργατικών χεριών». Το 2002 ο Πλάμεν έκανε μια έρευνα ανάμεσα στους Κινέζους που έχουν μεταναστεύσει πρόσφατα στον Καναδά. Η πιο συχνή απάντηση ήταν «για να βρουν δουλειά». Η δεύτερη πιο συχνή ήταν «λόγω περιβάλλοντος». Ατμοσφαιρική ρύπανση, φυματίωση και έλλειψη πόσιμου νερού ήταν το τρίπτυχο της μετανάστευσης. «Στο Μπαγκλαντές πριν από μερικά χρόνια», λέει ο Πλάμεν Τόντσεφ, «με πρωτοβουλία του ΟΗΕ ανοίχθηκαν 6.000 πηγάδια για πόσιμο νερό. Μέσα σε δύο χρόνια οι συγκεντρώσεις αρσενικού που μετρήθηκαν ήταν τέτοιες που αναγκάστηκαν να τα ξανακλείσουν.» Ο μεγάλος λιμός Εκείνο τον μεγάλο λιμό στο Μπαγκλαντές τον μελέτησε αναλυτικά ο Αμάρτια Σεν. Για να καταρρίψει έναν μύθο. «Το 1974 ήταν στο Μπαγκλαντές η χρονιά με κατά κεφαλήν διάθεση τροφίμων μεγαλύτερη απ' οποιοδήποτε άλλο έτος ανάμεσα στο 1971 και στο 1976. Η λιμοκτονία πυροδοτήθηκε από την περιφερειακή ανεργία που προκάλεσαν οι πλημμύρες, οι οποίες επηρέασαν την παραγωγή τροφίμων πολλούς μήνες αργότερα, όταν έγινε η συγκομιδή της μειωμένης σοδειάς (κατά τον Δεκέμβριο), αλλά ο λιμός συνέβη νωρίτερα από αυτή και τελείωσε προτού ωριμάσει η σοδειά που είχε θιγεί. Οι πλημμύρες είχαν ως αποτέλεσμα να υποστούν οι εργάτες γης άμεση στέρηση εισοδήματος το καλοκαίρι του 1974. Εχασαν τους μισθούς, τους οποίους θα είχαν κερδίσει από τη μεταφύτευση του ρυζιού και άλλες σχετιζόμενες δραστηριότητες, και έτσι έχασαν τα μέσα για να αποκτήσουν τρόφιμα». Η άλλη μορφή πείνας, η διαδεδομένη χρόνια πείνα, επίσης μαστίζει το Μπαγκλαντές και κυρίως τις χώρες όπου στις δεκαετίες του '60 και του '70 «ξέσπασε» η Πράσινη Επανάσταση (η καλλιέργεια δηλαδή υβριδίων ανθεκτικών στις τοπικές συνθήκες). Η εξήγηση είναι απλή. Η πράσινη επανάσταση λειτούργησε υπέρ των μεγάλων ιδιοκτητών γης στις χώρες αυτές, ενώ οι μικροκτηματίες δεν μπόρεσαν να ανταποκριθούν στις τιμές που ορίζονταν από το καρτέλ των μεγαλογαιοκτημόνων. Στο έργο του Τζορτζ Μπέρναρντ Σο «Ανθρωπος και υπεράνθρωπος», ο κύριος Μαλόουν, ένας πλούσιος Ιρλανδοαμερικανός λέει στην Αγγλίδα νύφη του Βάιολετ, ότι ο πατέρας του «πέθανε από πείνα το μαύρο 1847». Οταν η Βάιολετ ρωτά «στον λιμό;», ο Μαλόουν απαντά «όχι, στην πείνα». Οταν μια χώρα είναι γεμάτη τρόφιμα και τα εξάγει, δεν μπορεί να υπάρχει λιμός». Ο «Σιντρ» δεν θα είναι ο τελευταίος τυφώνας που χτύπησε το Μπαγκλαντές. Αλλωστε, όπως λέει και ο Πλάμεν, τα προβλήματα βρίσκονται στην «υποδοχή» του. Κι αυτά είναι πολιτικά...

Info -Αμάρτια Σεν «Η ανάπτυξη ως ελευθερία», Αθήνα 2006, εκδ. Καστανιώτης. -Λούσια Φ. Νιούμαν (συντονισμός) «Η πείνα στην ιστορία», Αθήνα 2007, εκδ. Πολύτροπον. -Lutz Kleveman «Το νέο μεγάλο παιχνίδι», Αθήνα 2005, εκδ. Κριτική. -Jared Diamond «Οπλα, μικρόβια και ατσάλι», Αθήνα 2006, εκδ. Κάτοπτρο

δημοσιεύτηκε στην ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΣΤΙς 25-11-07

Victory for Greek hunger strikers

By Malcolm Brabant BBC News, Leros The children were protesting against cramped, unsanitary conditions Eleven-year-old Salman Marufel sat cross-legged on a bed in an overcrowded dormitory and, using his fingers, hungrily devoured a plate of greasy chicken and rice. It was, literally, the taste of victory. Salman was the youngest of more than 100 other war children from Afghanistan who went on a series of hunger strikes to protest against what they claimed were the cramped, unsanitary conditions of their reception centre on the Aegean island of Leros, not far from the Turkish coast. Their action embarrassed the Greek government, which is under increasing pressure from its European Union partners to improve its treatment of asylum seekers. Late last week, the boys were visited by Giorgos Costandopoulos, the deputy health minister, who promised they would be moved to better accommodation on the mainland. "We understand these people. We know very well what their needs are," said Mr Costandopoulos. "And we will do our best for these people in Athens." Perilous journey Some refugees will be taken to a summer holiday camp on the Attica coast, not far from the home of Greece's Prime Minister, Costas Karamanlis, while others will be housed in a village built for journalists covering the 2004 Athens' Olympic Games. Salman said that on two occasions he had gone without food for four or five days. "We wanted the government to listen to our problems," he said. "I want to go to Athens and be free." Salman may only be 11 years old, but he displays a toughness forged from a lifetime of hardship. His parents bankrupted themselves to raise the $10,000 (£5,000) demanded by traffickers for helping Salman to escape the conflict in Afghanistan, travel along the old Silk Road through Iran and Turkey, and into a rubber dinghy for the short, perilous crossing to Leros. "I am really worried about my parents," he said. "But they will be happy that I am in Greece." One of Salman's fellow hunger strikers was 14-year-old Javed Ahmadzi. He smiled proudly as he described their protest. "We had been here for about 45 days and, every day, we asked the police, the government and the political people what will happen to us. But they didn't answer. So we were compelled to stop eating to solve our problems." People trafficking The move to Athens may not resolve Javed's personal dilemma. He is still of school age. But he wants to work to help pay off the $10,000 paid to a smuggling agent in Kabul by his widowed mother and brother. "My brother cannot pay the money. I know it won't be easy to earn the money. But I will work in the future, and, in one or two or three years, I will earn enough money to send to Kabul. If I don't pay the money, it will be very bad for my mother and my brother." On the day the deputy health minister visited Leros, coastguards deposited two boatloads of asylum seekers - 60 in all - who had been discovered hiding on neighbouring islets. Most were from Afghanistan. But they also included refugees from Iraq and a couple from Ghana in West Africa. The going rate from Afghanistan appears to range from $7-10,000, while a man who called himself "Bashir from Baghdad", said he paid $3,000 for the comparatively short journey from Iraq, through the Kurdish mountains to Turkey. "All I have got left is 10 euros," he said. "But I am happy to be here, because here I am safe." As Bashir and a dozen men without shoes walked to the coastguard headquarters, a burly officer led away two small, thin men, alleged to be the traffickers. "Falestine, Falestine," said the smaller of the two, protesting that he was a Palestinian refugee. But the Greeks were adamant that he was in fact Turkish. According to charity workers helping the asylum seekers, the smuggling gangs have adopted a new ruthless tactic. They are now using naive Turkish boys aged less than 18 to row the rubber dinghies into Greek waters. They pay them about $200 for the trip. Human rights lawyers claim that a loophole in new legislation allows under-age smugglers to be deported back to Turkey without prosecution. Impossible to police Leros, an island of 8,500 inhabitants in the middle of the Dodacanese archipelago, simply cannot handle the daily human tide. During 2007, the total number of illegal arrivals amounted to 980. That figure has already been surpassed and it is only May. The favourable, long, summer months are when the smuggling really starts. The Mayor of Leros, Timotheos Kottakis, is incandescent that Europe is upbraiding Greece for its treatment of asylum seekers "The responsibility for what happened lies with Britain and America," he said. "They are the ones who bombarded Iraq and Afghanistan." With its hundreds of islands, jagged topography and remote beaches, Greece has a coastline that is as long as the perimeter of the African continent. Its waters are impossible to police completely. The influx of refugees has increased since Europe acted to discourage asylum seekers from targeting the Canary Islands and southern Italy. "There is not the infrastructure in Greece to host this large number of immigrants," says Sophia Ioannou, of Medecins du Monde, which is the lead charity in Leros. "Greece is a big door for immigrants at the moment. I strongly believe that the European Union has to support Greece in terms of funds, in order to cope with these increasing numbers of immigrants," she said. Stopover to the West I asked a British official to list the assistance the United Kingdom was offering its partner on the easternmost frontier of the European Union. It amounted to little more than meetings and lectures to Greece on how to improve its human rights. The most kindly face awaiting the asylum seekers on Leros is that of Phillipos Olympitis, a 72-year-old retired pharmacist, who proudly wears the blue and white symbol of Medecins du Monde. As Phillipos drove to help document the latest batch of asylum seekers, he was stopped by a Leros inhabitant who taunted him: "Just off to boost the island's tourism are you?" "Malaka!" exploded Phillipos, using the most common Greek insult. "These people are under guard and staying put. They are not coming anywhere near you are they?" Phillipos is convinced that the only way to stop the influx is to end the wars in Iraq and Afghanistan. "We used to be overwhelmed by Kurdish refugees," he said. "But I was in northern Iraq recently and it was pretty peaceful. And the Kurds have stopped coming to Greece." The current occupants of the Leros reception centres may be moving to Athens, but others are sure to take their place. The frightened and the dispossessed of Afghanistan and Iraq are walking. Greece is just a stop over on their way west. "My sister lives in Birmingham," said one Afghan as I left his temporary Leros home. "I love Birmingham. See you soon in Birmingham."

Οι ανάγκες των ασθενών είναι αυτές που πρέπει να καθοδηγούν την έρευνα για τα φάρμακα

Άρθρο του Ρόουαν Γκίλλις, Προέδρου του Διεθνούς Γραφείου των ΓΧΣκαι της Έλεν Τ' Χόεν, Διευθύντριας Στρατηγικής και Μαρτυρίας της «Εκστρατείας για την Πρόσβαση στα Βασικά Φάρμακα» των ΓΧΣ

Μία γρήγορη ματιά στις εξελίξεις των τελευταίων χρόνων υποδεικνύει ότι τα πράγματα είναι καλύτερα στον τομέα της ιατρικής. Οι φαρμακευτικές βιομηχανίες ανακαλύπτουν νέα επαναστατικά προϊόντα, όπως για παράδειγμα το πρόσφατο φάρμακο-θαύμα κατά της παχυσαρκίας. Οι ξεχασμένες ασθένειες, όπως η φυματίωση, η Ασθένεια του Ύπνου και το Κάλα-Αζάρ, για τις οποίες οι φαρμακοβιομηχανίες δε θεωρούν ότι υπάρχει μία κερδοφόρα αγορά για να δικαιολογήσουν τις επενδύσεις σε έρευνα και ανάπτυξη, καλύπτονται από συνεργασίες για την ανάπτυξη φαρμάκων, διαγνωστικών εργαλείων και εμβολίων. Οι μεγάλες φαρμακευτικές εταιρίες χρησιμοποιούν αυτές τις εξελίξεις για να βελτιώσουν την αρνητική τους εικόνα. Οι σκοτεινές μέρες του 2001 φαίνεται ότι έχουν φύγει προ πολλού, όταν περισσότερες από 40 εταιρίες μήνυσαν την κυβέρνηση της Νοτίου Αφρικής σε μία λανθασμένη προσπάθειά τους να προστατεύσουν τα κέρδη τους από τις προσπάθειες της χώρας να παρέχει φθηνότερη περίθαλψη για το AIDS στους πολίτες της. Οι επιπτώσεις αυτών των αλλαγών μπορεί να είναι ευπρόσδεκτες από τους μετόχους, αλλά ποια είναι τα αποτελέσματα για τους ασθενείς; Οι αλλαγές στις άθλιες συνθήκες που βιώνουν καθημερινά οι ασθενείς στις αναπτυσσόμενες χώρες ήταν κυριολεκτικά μηδαμινές. Ένα άρθρο στο ιατρικό περιοδικό «The Lancet» αυτό το μήνα αναφέρει ότι οι ξεχασμένες ασθένειες εξακολουθούν να είναι ξεχασμένες, καθώς μόλις το 1% των φαρμάκων που κυκλοφόρησαν στην αγορά από το 1974 ως το 2004, στόχευε στην αντιμετώπισή τους. Οι συνεργασίες ανάπτυξης προϊόντων μπορεί να έχουν καταφέρει να αναπτύξουν ελπιδοφόρα υποψήφια φάρμακα, ωστόσο οι δραστηριότητες αυτές είναι ανεπαρκείς σε σχέση με το μέγεθος της κρίσης. Οι συνεργασίες εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από φιλανθρωπικές χρηματοδοτήσεις, γεγονός που τονίζει την έλλειψη δημόσιου ενδιαφέροντος και δημιουργεί ένα μεγάλο χρηματοδοτικό κενό. Εντωμεταξύ, η εμπειρία των Γιατρών Χωρίς Σύνορα από τα προγράμματά τους αποδεικνύει ότι οι ξεχασμένες ασθένειες εξακολουθούν να δημιουργούν πολλά θύματα. Εξαιτίας της έλλειψης ενός αξιόπιστου και κατάλληλου τεστ για τη φυματίωση, οι ασθενείς εξακολουθούν να μη διαγνώσκονται και να πεθαίνουν. Αυτοί που διαγνώσκονται ακολουθούν μία μακροχρόνια και εξαιρετικά ανεπαρκή θεραπεία που χρονολογείται από τις δεκαετίες του '50 και του '60. Οι πιο κοινές θεραπείες για την Ασθένεια του Ύπνου και την παρασιτική ασθένεια, Κάλα-Αζάρ, βασίζονται και οι δύο σε φάρμακα που έχουν ενδεχόμενες θανατηφόρες και τοξικές παρενέργειες. Ακόμα και το AIDS αποτελεί μία ξεχασμένη ασθένεια, καθώς ακόμα δεν υπάρχουν κατάλληλα διαγνωστικά εργαλεία για βρέφη και φάρμακα για παιδιά. Αυτό συμβαίνει γιατί το υπάρχον σύστημα που προωθεί σήμερα την έρευνα και την ανάπτυξη κατευθύνει τις επενδύσεις σε τομείς που έχουν βέβαια κέρδη. Πρόκειται για ένα σύστημα που δεν επιτρέπει στις κυβερνήσεις να θέσουν προτεραιότητες για την ιατρική έρευνα. Ένα σύστημα όπου δε γίνεται καμία προσπάθεια ανεύρεσης μίας ισορροπίας ανάμεσα στις παγκόσμιες ιατρικές ανάγκες και στην κατανομή των πόρων. Είναι επίσης ένα σύστημα που είναι οχυρωμένο πίσω από τους νόμους για την πνευματική ιδιοκτησία και τις συμφωνίες εμπορίου. Μία επιτροπή του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας συμπέρανε τον Απρίλιο ότι δεν υπάρχουν αποδείξεις ότι αυτό το σύστημα προωθεί την έρευνα και την ανάπτυξη φαρμάκων για ασθένειες που πλήττουν τις αναπτυσσόμενες χώρες. Ακόμα και οι ασθενείς στις πλούσιες χώρες βγαίνουν ηττημένοι από το υπάρχον σύστημα. Και αυτό συμβαίνει γιατί όσοι φορείς ασχολούνται με την έρευνα και την ανάπτυξη ανταμείβονται περισσότερο για τη δημιουργία φαρμάκων που θα πουλήσουν και όχι αυτών που στοχεύουν στην αντιμετώπιση άλυτων ιατρικών αναγκών. Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία υπάρχουν ενδείξεις ότι η θεραπευτική αξία των καινούργιων φαρμάκων που κυκλοφορούν στην αγορά, συνεχώς φθίνει. Μία έρευνα που δημοσιεύθηκε τον Απρίλιο του 2005 στο Γαλλικό περιοδικό «La Revue Prescrire» συμπέρανε ότι το 68% των 3.096 νέων προϊόντων που έγιναν αποδεκτά στη Γαλλία από το 1981 ως το 2004, δεν έφεραν τίποτα καινούργιο στις υπάρχουσες θεραπείες. Το «British Medical Journal» δημοσίευσε μία έρευνα σύμφωνα με την οποία μόλις το 5% όλων των νέων πατενταρισμένων φαρμάκων στον Καναδά θεωρούνται ότι αποτελούν σημαντικές ανακαλύψεις. Μία ανάλυση των περίπου 1.000 νέων φαρμάκων που εγκρίθηκαν από τον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ από το 1989 ως το 2000 αποκαλύπτει ότι πάνω από τα δύο τρίτα των φαρμάκων αυτών δεν είχαν θεραπευτικό όφελος σε σχέση με τα υπάρχοντα προϊόντα. Ήρθε πλέον η ώρα να αντιμετωπίσει ο ΠΟΥ αυτό το πρόβλημα. Καθώς οι Υπουργοί Υγείας συναντιούνται αυτήν την εβδομάδα στη Γενεύη για την Ετήσια Συνέλευση του ΠΟΥ, θα συζητήσουν ένα ψήφισμα που προτείνεται από την Κένυα και τη Βραζιλία για ένα «παγκόσμιο πλαίσιο για την απαραίτητη έρευνα και ανάπτυξη για την υγεία». Το ψήφισμα αυτό καλεί τις κυβερνήσεις να δημιουργήσουν μηχανισμούς που να διασφαλίζουν ότι η ιατρική έρευνα αντιμετωπίζει τις ανάγκες υγείας των ασθενών και δεν καθοδηγείται από τα εμπορικά κέρδη, που να αναπτύσσουν οικονομικά προϊόντα και να προσελκύουν μακροχρόνια χρηματοδότηση μοιρασμένη ανάμεσα στις χώρες. Όταν το σύστημα δε λειτουργεί, προσπαθείς να το φτιάξεις. Οι κυβερνήσεις και ο ΠΟΥ έχουν τώρα την ευκαιρία να βελτιώσουν την κατάσταση.

* Το άρθρο αυτό δημοσιεύτηκε στους Financial Times στις 24 Μαΐου 2006

Η φτώχεια δεν προκύπτει από την έλλειψη πλούτου αλλά από την άνιση κατανομή

Την παγκόσμια δικαιοσύνη βλέπει ως «φάρμακο» κατά της φτώχειας ο Γεράσιμος Κουβαράς, γενικός διευθυντής της ActionAid Ελλάς, η οποία δραστηριοποιείται σε περισσότερες από 40 χώρες που μαστίζονται από τη φτώχεια.-Είναι η φτώχεια πολιτική επιλογή;«Σχεδόν ένα δισεκατομμύριο άνθρωποι υποφέρουν αυτή τη στιγμή από τη φτώχεια. Αυτό δεν είναι ούτε φυσικό ούτε τυχαίο. Η φτώχεια δεν προκύπτει από την έλλειψη πλούτου ή πλουτοπαραγωγικών πηγών, αλλά από την άνιση κατανομή τους και οι αιτίες της πηγάζουν από την άρνηση ή τον παραγκωνισμό των θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η εξάλειψη της φτώχειας είναι πολιτική επιλογή, κι αυτό το επιβεβαίωσαν 189 ηγέτες κρατών, όταν το 2000 δεσμεύτηκαν με τη Διακήρυξη της Χιλιετίας να μειώσουν μέχρι το 2015 στο μισό την πείνα στον πλανήτη. Ομως, οι δεσμεύσεις αυτές δεν τηρούνται και χώρες ολόκληρες παραμένουν εγκλωβισμένες σε έναν φαύλο κύκλο φτώχειας και κενών υποσχέσεων. Σήμερα, 854 εκατομμύρια άνθρωποι θα κοιμηθούν το βράδυ πεινασμένοι. Αυτή είναι η πραγματικότητα. Διαπιστώνουμε καθημερινά μέσα από τη δράση μας πως η φτώχεια δεν αντιμετωπίζεται με ρηχή φιλανθρωπία, αλλά με παγκόσμια δικαιοσύνη».-Οι πολιτικές επιλογές της Ε.Ε. επιδεινώνουν την παγκόσμια πείνα; «Η Ευρωπαϊκή Ενωση είναι προς το παρόν ο μεγαλύτερος χορηγός αναπτυξιακής βοήθειας, μία από τις σημαντικότερες δυνάμεις επιρροής διεθνώς και αυτό της δίνει τη δυνατότητα να διαμορφώνει εμπορικές πολιτικές που επηρεάζουν σημαντικά το ζήτημα της παγκόσμιας πείνας. Η παγκόσμια παραγωγή τροφής φαινομενικά υπερκαλύπτει τις ανάγκες του πληθυσμού. Συγκεκριμένα, παράγουμε διπλάσιες ποσότητες από αυτές που καταναλώνουμε. Η πείνα λοιπόν δεν υφίσταται λόγω έλλειψης τροφής. Υπάρχει γιατί οι συνθήκες που επικρατούν σήμερα, ενισχύουν την άνιση κατανομή της και χωρίζουν τον κόσμο σε αναπτυγμένο και αναπτυσσόμενο (ο λεγόμενος Τρίτος Κόσμος). Αυτό είναι μία παγκόσμια αδικία. Ο σεβασμός των κανόνων του δίκαιου εμπορίου, οι πολιτικές εισαγωγών και επενδύσεων, η ενίσχυση υποδομών, η στοχευμένη αναπτυξιακή βοήθεια είναι παράγοντες που μπορούν να μας φέρουν ένα βήμα πιο κοντά στη μείωση του φαινομένου της παγκόσμιας πείνας. Δυστυχώς, η Ε.Ε. δεν έχει αναπτύξει μια ικανοποιητική πολιτική προς αυτήν την κατεύθυνση. Πιστεύω όμως ότι την πολιτική τη διαμορφώνουν και οι πολίτες. Από τον καθένα μας εξαρτάται η επίλυση ή η διόγκωση του προβλήματος». -Πού βρισκόμαστε σε σχέση με τους αναπτυξιακούς στόχους της χιλιετίας; «Σύμφωνα με την πρόσφατη έκθεση του ΟΗΕ (2007) για την πρόοδο προς την επίτευξη των στόχων, σημαντική είναι η μείωση των ανθρώπων που ζουν με ένα δολάριο την ημέρα από 32% (1,25 δισεκατομμύρια το 1990) σε 19% (980 εκατομμύρια το 2004) και η αύξηση της εγγραφής στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση στις αναπτυσσόμενες χώρες από 80% το 1991 σε 88% το 2005. Σχετική πρόοδος σημειώθηκε επίσης στο θέμα των ίσων δικαιωμάτων γυναικών-ανδρών, σε παρεμβάσεις για τον έλεγχο της ελονοσίας και της φυματίωσης αλλά και στην ανάπτυξη βιώσιμων ενεργειακών τεχνολογιών. Τα πραγματικά ποσά, όμως, που φτάνουν στις αναπτυσσόμενες χώρες είναι ανεπαρκή και οι ευρωπαϊκές χώρες θα πρέπει να κάνουν άλματα για να τηρήσουν τις διεθνείς τους δεσμεύσεις. Επίσημα στατιστικά στοιχεία δείχνουν ότι τα 15 κράτη-μέλη της Ε.Ε. δαπάνησαν συλλογικά το 0,43% του ΑΕΠ σε αναπτυξιακή βοήθεια αντί του 0,7% που είναι ο στόχος. Ακούμε συχνά για υπέρογκα ποσά που δαπανώνται για αναπτυξιακή βοήθεια, αλλά αυτό που δεν ακούμε και δεν μαθαίνουμε είναι πώς διαρρέει πίσω στους ιδίους τους δωρητές μέσω διεθνών οικονομικών και πολιτικών συστημάτων, όπως η Π.Τ. Μια συγκλονιστική αναφορά που παρουσιάστηκε στο πλαίσιο των συσκέψεων του ΔΝΤ και της ΠΤ τον περασμένο Απρίλιο, αποκαλύπτει πως το ΔΝΤ παροτρύνει τις κυβερνήσεις των χωρών της υπο-σαχάριας Αφρικής που τελούν υπό την εποπτεία του, να αναδιανείμουν τα ποσά της αναπτυξιακής βοήθειας προς ενίσχυση των διεθνών αποθεμάτων συναλλάγματος ή προς την εξόφληση εγχώριων ελλειμμάτων και χρεών. Ακόμη, εκτιμά πως μόνο 20% της αναμενόμενης αναπτυξιακής βοήθειας χρησιμοποιείται πραγματικά από αυτές τις χώρες». -Πώς μεταφράζεται αυτό στην καθημερινότητα των φτωχών ανθρώπων; «Σε πείνα, φτώχεια, αναλφαβητισμό, ρατσισμό, σε αύξηση των ανθρώπων που προσβάλλονται από τον ίο HIV, σε μετανάστευση και τελικά σε διαιώνιση του προβλήματος. Τι πρέπει να αλλάξει; Η αντίληψή μας για το πρόβλημα και η στάση μας απέναντι σε αυτό». -Ποιος είναι ο ρόλος των πλούσιων χωρών G8 σε αυτή την κατάσταση; «Με το έλλειμμα των χωρών των G8 για αναπτυξιακή βοήθεια να φτάνει τα 8 δισ. δολάρια μόνο το 2006, υπάρχει σοβαρός κίνδυνος οι δεσμεύσεις για HIV, Υγεία και Περιβάλλον να ανατραπούν. Αυτοί οι τομείς είναι καίριοι για την άμβλυνση του προβλήματος της φτώχειας. Αν η δέσμευση για διπλασιασμό της αναπτυξιακής βοήθειας μέχρι το 2010 δεν τηρηθεί, αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα εκατομμύρια άνθρωποι να μην έχουν πρόσβαση σε βασικά αγαθά, όπως εκπαίδευση, υγειονομική περίθαλψη επαρκή τροφή και καθαρό νερό. Ολοι μας οφείλουμε να προσπαθήσουμε περισσότερο και να εντείνουμε τις πιέσεις για αποτελεσματικότερα μέτρα, καθώς είμαστε ήδη 8 χρόνια πριν από τη λήξη της προθεσμίας για την εκπλήρωση των στόχων». -Ποια η θέση της Ελλάδας στον παγκόσμιο καταμερισμό ευθυνών;«Παρά τα θετικά βήματα πρέπει να προσπαθήσουμε περισσότερο, αν θέλουμε να συγκαταλεγόμαστε στους αρωγούς της παγκόσμιας προσπάθειας εξομάλυνσης του φαινομένου της φτώχειας. Φέτος, η συμβολή της χώρας μας απείχε κατά πολύ από το στόχο παρέχοντας μόλις το 0,16% αντί του 0,7% του ΑΕΠ. Η ελληνική κυβέρνηση δεν έχει καταρτίσει ακόμα σχέδιο για τον τρόπο υλοποίησης των δεσμεύσεών της. Ούσα η λιγότερο γενναιόδωρη χώρα από τις 15 χώρες της Ε.Ε., η Ελλάδα θα καθυστερήσει πολύ στην επίτευξη του αρχικού στόχου».

Οι αριθμοί σοκάρουν

Πάντα ανοιχτά πάντα άγρυπνα τα μάτια της ψυχής μου. Διονύσιος Σολωμός Το e-mail του Ριτσαρντ, με τα καινούργια στοιχεία από την καμπάνια κατά της παγκόσμιας φτώχειας, με έβγαλε απότομα από τη γλυκιά Πασχαλιάτικη ραστώνη. Φίλος και συμφοιτητής από τα χρόνια της Αγγλίας, ξανανταμώσαμε εθελοντές στον πόλεμο της Ερυθραίας, για να βρεθούμε πολλές φορές από τότε στις ‘’γειτονιές του κόσμου’’ . Σπουδαίος γιατρός, πεισματάρης ιδεολόγος, αθεράπευτος ρομαντικός, από τις δάφνες μιας λαμπρής ακαδημαϊκής καριέρας στο Λονδίνο προτίμησε τον ‘’αγώνα τον καλό’’, σώζοντας καθημερινά δεκάδες παιδικές ψυχές στους καταυλισμούς του Νταρφούρ. Οι αριθμοί σοκάρουν. Ακόμα και τους πιο ’υποψιασμένους’’ στη σκληρή αλήθεια της παγκόσμιας φτώχειας. Επιβεβαιώνοντας με τον πιο εύγλωττο τρόπο αυτό που δεν θέλαμε να πιστέψουμε. Στην πρώτη δεκαετία του νέου αιώνα που φάνταζε μια εποχή που τα μεγάλα ιστορικά ερωτήματα θα είχαν κλείσει, στο τέλος μιας ολόκληρης εποχής επαναστάσεων, ενός αιώνα που μάτωσε στο όνομα μεγάλων ιδεών, στην χαραυγή μιας νέας εποχής ευημερίας, το σύνορο της φτώχειας και του πλούτου που ελπίσαμε πως θα καταπέσει έγινε συρματόπλεγμα. Ο κόσμος μας άλλάξε. Στο χειρότερο. Έγινε περισσότερο άδικος,. Ένας κόσμος πρωτοφανούς ευημερίας, όπου η συνολική περιουσία των 225 πλουσιότερων ανθρώπων της γης ισούται με το ετήσιο εισόδημα του μισού του παγκόσμιου πληθυσμού, που είναι οι φτωχότεροι του κόσμου. Έγινε προκλητικά άνισος Ένας κόσμος άκρατης χλιδής και σχεδόν υστερικής κατανάλωσης που ξεπερνά αδιάφορα το γεγονός πως περισσότερο από 2 δισεκατομμύρια άνθρωποι επιβιώνουν σήμερα με λιγότερο από 1 ευρώ την ημέρα, σχεδόν ένα δισεκατομμύριο είναι αναλφάβητοι, πάνω από ένα δις δεν έχουν πρόσβαση σε καθαρό νερό, δεκάδες εκαττομύρια είναι σκλάβοι . Ένας κόσμο όπου οι δαπάνες Ευρωπαίων και Βορειοαμερικανών ­ για καλλυντικά, παγωτά ή τροφές κατοικίδιων ζώων ξεπερνούν κατά πολύ τις δαπάνες για διατροφή, στοιχειώδη υγιεινή, περίθαλψη και εκπαίδευση δισεκατομμυρίων οι οποίοι ζουν στην άλλη πλευρά του συνόρου, που χωρίζει τον πλούτο από τη φτώχεια, την άφατη ευημερία από την ακρότατη ανέχεια. Μοιάζει κυνικά αδιάφορος. Ένας κόσμος που μετράμε με αξιοθαύμαστη ακρίβεια και λεπτολόγες στατιστικές την αθλιότητα. Γυρίζοντας την ίδια στιγμή την πλάτη στην φτώχεια και την εξαθλίωση. Θεωρώντας τη, φυσική, αυτονόητη. Μια ‘’αισθητική παρεκτροπή’’. Μια ‘’αναπόφευκτη κοινωνική πραγματικότητα’’. Το συρματόπλεγμα σήμερα χωρίζει έναν πλούτο δίχως τύψεις από μια φτώχεια δίχως ελπίδα. Δίχως τύψεις, ­ ας όψονται οι πανηγυρικοί της επικράτησης της ‘’πανδαμάτορος’’ αγοράς. Της «φιλελεύθερης» προφητείας. Δίχως ελπίδα. ­ Αφού μαζί με τον 20αιώνα έδυσαν και οι μεγάλες ουτοπίες που τον φώτισαν και τον μάτωσαν. Μα η φύση απεχθάνεται το κενό. Και ο τροχός της ιστορίας δεν σταματά. Τη θέση των ‘’τύψεων’’ αλλά και των αμήχανων -και βαθύτατα υποκριτικών πολιτικών- του δυτικού κόσμου, σήμερα διαδέχεται η αμηχανία. Αν όχι ο πανικός. Εμπρός στη διαπίστωση ότι το ‘’συρματόπλεγμα’’, δεν αρκεί για να κρατήσει αεροστεγή και ασφαλή τον κόσμο του πλούτου από τις βίαιες εκρήξεις του κόσμου της απελπισίας. Και τη θέση των χαμένων ελπίδων και των ιδεολογιών που φώτισαν το όραμα μιας δίκαιης κοινωνίας παίρνουν απελπισμένες προφητείες. Σεχταριστικές ουτοπίες. Φονικοί φανατισμοί. Σκοτεινά όνειρα. ­ Μισσαλόδοξοι μεσσιανισμοί. Ένας νέος μεσαίωνας ξεπροβάλει. Εκτός εάν... Εκτός εάν το εκρηκτικό πρόβλημα της ανισότητας στην κατανομή του ανθρώπινου πλούτου (το μεγαλύτερο οικουμενικό πρόβλημα μαζί με το, αλληλένδετο άλλωστε, πρόβλημα της οικολογικής ισορροπίας) αφυπνίσει επιτέλους την παγκόσμια συνείδηση. Επιβάλλοντας στην παγκόσμια ατζέντα πολιτικές, δράσεις και πρωτοβουλίες που θα επαναφέρουν μια νέα Πολιτική Ηθική. Επαναδιατυπώνοντας αυτό που όφειλε να είναι δεδομένο, αλλά δυστυχώς επανέρχεται ως νέο ζητούμενο. Το δικαίωμα στην Ελευθερία και την αξιοπρέπεια.

Νικήτας Κανάκης