Περιμένοντας την παλίρροια

Του ΑΙΜΙΛΙΟΥ ΑΥΓΟΥΛΕΑ*

Ο πανικός, η ψεύτικη και άκρως υπηρεσιακή αισιοδοξία καθώς και μια σειρά άλλων ακραίων αντιδράσεων έχουν συσκοτίσει τις τελευταίες εβδομάδες την ανάλυση των διαστάσεων της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης. Σε πρώτη ανάγνωση η κρίση αυτή κυρίως ταλανίζει τα αμερικανικά και ευρωπαϊκά ιδρύματα επενδυτικής και εμπορικής τραπεζικής, τα οποία διαγράφουν επενδυτικές θέσεις αξίας πολλών δεκάδων δισεκατομμυρίων ευρώ. Ομως οι χαμένοι της κρίσης δεν είναι μόνον οι μέτοχοι αυτών των οργανισμών -οι καταθέτες βέβαια σπανίως επηρεάζονται, αφού τις περισσότερες φορές οι καταθέσεις τους απολαμβάνουν κάποιας μορφής εξασφάλισης- αλλά και οι οικονομίες του αναπτυγμένου και αναπτυσσόμενου κόσμου (εκτός Ασίας και των χωρών του Αραβικού Κόλπου). Οι χώρες αυτές και οι πολίτες τους παρακολουθούν άφωνοι την παράδοση στην πυρά τεράστιων χρηματοδοτικών πόρων. Από τις πολλές ερμηνείες που έχουν δοθεί ως προς τα γενεσιουργά αίτια της παρούσης κρίσης, δύο ξεχωρίζουν. Η πρώτη είναι αυτή που επισημαίνει πως οι αγορές τα τελευταία χρόνια έχουν ξεπεράσει τα απώτατα όρια της ανεκτής απληστίας. Η δεύτερη υπογραμμίζει την αποτυχία των εποπτικών αρχών και μηχανισμών να διαγνώσουν έγκαιρα τις αιτίες της κρίσης με σκοπό την αποτροπή της.Για παράδειγμα, και οι δυο σημαντικές αναλύσεις των αιτίων της κρίσης που ακούστηκαν στο Φόρουμ του Νταβός, αυτή του γνωστού χρηματιστή Τζορτζ Σόρος και αυτή του βρετανού πρωθυπουργού Γκόρντον Μπράουν (1) συγκλίνουν στο συμπέρασμα πως οι κερδοσκοπικές τάσεις εντός του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος αποτελούν το κύριο αίτιο της τωρινής κρίσης. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με την αλόγιστη χρήση καινοτομικών χρηματοοικονομικών μεθόδων, όπως οι τιτλοποιήσεις και τα παράγωγα πιστωτικού κινδύνου, οδήγησε σε συστηματική υποτίμηση του χρηματοοικονομικού κινδύνου. Στην Ελλάδα χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα των περιπετειών του επενδυτικού χαρτοφυλακίου του Ταχυδρομικού Ταμιευτηρίου. Η τελευταία είναι μια χαρακτηριστικά παραδοσιακή αποταμιευτική τράπεζα, της οποίας όμως η διοίκηση κάποια στιγμή ζαλίστηκε από τη λάμψη του φευγαλέου κέρδους των διεθνών χρηματαγορών.Οι ωφελημένοι από την άκρατη αυτή κερδοσκοπία ήταν οι λίγοι τραπεζίτες που καρπώθηκαν υψηλότατες αμοιβές για τον σχεδιασμό και την εκτέλεση των χρηματοοικονομικών πράξεων που απειλούν σήμερα το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Οπως το έθεσε πρόσφατα ο γνωστός κεντροαριστερός διανοητής Ουίλ Χάτον, πρώην διευθυντής της εφημερίδας «Ομπζέρβερ», παραφράζοντας τη γνωστή φράση του Τσόρτσιλ, «ποτέ στην ιστορία της ανθρωπότητας τόσοι λίγοι δεν ωφελήθηκαν τόσο πολύ ζημιώνοντας όλους τους υπόλοιπους» (2).Οσον αφορά δε την αποτυχία των εποπτικών αρχών να κατανοήσουν τους κινδύνους των νέων χρηματοοικονομικών μεθόδων όχι μόνον για τη σταθερότητα των επενδυτικών χαρτοφυλακίων των τραπεζών, αλλά και για την ίδια την ασφαλή τους λειτουργία, χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της βρετανικής στεγαστικής τραπέζας Northern Rock. Οι φήμες για επικείμενη κατάρρευση της εν λόγω τράπεζας δημιούργησαν στα μέσα του περασμένου Σεπτεμβρίου την πρώτη, σε διάστημα άνω των 150 ετών, βρετανική τραπεζική κρίση, η οποία συνοδευόταν από πανικό των καταθετών. Η σωτηρία της Northern Rock, μιας μεσαίου μεγέθους τράπεζας, από αναγκαστική χρεοκοπία έχει μέχρι στιγμής στοιχίσει στο βρετανικό Δημόσιο πάνω από 50 δισ. ευρώ σε δάνεια, που είναι πολύ αμφίβολο εάν ποτέ θα αποπληρωθούν, δηλαδή πάνω από μιάμιση φορά το ετήσιο κόστος του Εθν. Συστήματος Υγείας. Η πολύ σημαντική Επιτροπή Οικονομικών Υποθέσεων του βρετανικού Κοινοβουλίου σε πρόσφατη έκθεσή της για τα αίτια της κατάρρευσης της Northern Rock προβάλλει με τον πιο κατηγορηματικό τρόπο τη συστηματική αποτυχία της βρετανικής Αρχής Εποπτείας του Χρηματοοικονομικού Τομέα (FSA) να ασκήσει τα εποπτικά της καθήκοντα (3). Σύμφωνα με την έκθεση αυτή, η FSA, είτε λόγω έλλειψης της αναγκαίας πείρας και τεχνογνωσίας, είτε επειδή εστερείτο την αναγκαία βούληση, απέτυχε να κατανοήσει την επικινδυνότητα του επιχειρηματικού μοντέλου της Northern Rock. Γιατί όμως οι εποπτικές αρχές και οι θυροφύλακες (οι πολυεθνικές ελεγκτικές εταιρείες και οι εταιρείες πιστολητικής αξιολόγησης) δεν έκαναν σωστά τη δουλειά τους; Μια πρώτη εκτίμηση είναι ότι δεν είχαν στη διάθεσή τους τα σωστά εργαλεία, με αποτέλεσμα η προαναφερόμενη υποτίμηση των χρηματοοικονομικών κινδύνων να μείνει επιμελώς κρυμμένη για πολύ καιρό οδηγώντας στην παρούσα κρίση. Μια άλλη εξήγηση εστιάζει στις ψυχολογικές πλευρές των επενδυτικών αγορών, εξηγώντας πως σε περίοδο ανόδου των αγορών η επικρατούσα ευφορία οπλίζει συχνά τους παράγοντες της αγοράς με άλογη εμπιστοσύνη (overconfidence) στην υγεία και συνεχή άνοδο των αγορών. Σε κάθε περίπτωση πάντως δραστικά μέτρα πρέπει να υιοθετηθούν. Ηδη οι βρετανικές αρχές κινούνται προς την κατεύθυνση της ριζικής αναμόρφωσης του ρυθμιστικού πλαισίου που διέπει την εποπτεία των εποπτικών ιδρυμάτων. Ομως λόγω της παγκοσμιοποίησης των αγορών εθνικές πρωτοβουλίες για την αναμόρφωση του πλαισίου τραπεζικής εποπτείας δεν αρκούν. Χρειάζονται αποτελεσματικές πρωτοβουλίες σε διεθνές επίπεδο, οι οποίες πρέπει να είναι προϊόν ωρίμου σκέψης και προβληματισμού και όχι αυτοματοποιημένες αντιδράσεις στο παρόν κλίμα πανικού με τη συνεχιζόμενη ανάμειξη διεθνών φορέων, όπως η Επιτροπή της Βασιλείας. Η λογική απάντηση στην κρίση είναι η θέσπιση δεσμευτικού διεθνούς πλαισίου για τη λειτουργία των οργανισμών πιστοληπτικής αξιολόγησης και τη χρήση των μεθόδων αξιολόγησης που αυτές υιοθετούν καθώς και η αλλαγή εποπτικής κουλτούρας. Εάν κάποιες τράπεζες βασίζουν τη λειτουργία και το επιχειρηματικό τους μοντέλο σε ακραίους κερδοσκοπικούς μηχανισμούς (οριζόμενους στη βάση νέων διεθνών προτύπων), θέτοντας σε κίνδυνο το χρηματοπιστωτικό σύστημα, οι εποπτικές αρχές δεν πρέπει να τους επιτρέπουν να περνούν ανεξόδως το ρίσκο της λειτουργίας τους (free riding) στον φορολογούμενο έμμεσο εγγυητή των υποχρεώσεών τους. Πρέπει να εξαναγκάζονται να αυξήσουν το ύψος των διαθεσίμων τους και να αλλάζουν σταδιακά και κατόπιν συμφωνίας τα επιχειρηματικά τους σχέδια, αντιμετωπίζοντας την απειλή αφαίρεσης άδειας λειτουργίας. Οι εκκλήσεις από έγκυρες φωνές διεθνώς για αναθεώρηση του συστήματος δημόσιας εποπτείας του χρηματοπιστωτικού συστήματος τείνουν να λάβουν διαστάσεις παλιρροϊκού ρεύματος. Το νέο μοντέλο εποπτείας του χρηματοπιστωτικού συστήματος, που θα προκύψει ως αποτέλεσμα της παρούσας κρίσης, θα είναι ένα πολύ σημαντικό βήμα στην ιστορία της οικονομικής παγκοσμιοποίησης. Πρέπει μεταξύ άλλων να απαντά στο αίτημα της διεθνούς κοινωνίας για ουσιαστικό δημόσιο έλεγχο των ακραίων κερδοσκοπικών δραστηριοτήτων των ολίγων εις βάρος όλων μας.

Ο ΑΙΜΙΛΙΟΣ ΑΥΓΟΥΛΕΑΣ είναι αν. καθηγητής του Διεθνούς Χρημ/μικού Δικαίου, διευθυντής Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών στο Διεθνές Χρημ/μικό Δίκαιο, στο Παν. του Μάντσεστερ.

ΠΕΙΝΑ. ΕΝΑΣ ΠΑΛΙΟΣ ΕΦΙΑΛΤΗΣ ΕΠΙΣΤΡΕΦΕΙ.

Η μόλις ιδρυθείσα Ομαδα Εθελοντών Αθήνας των Γιατρών του Κόσμου, έχει την χαρά να σας προσκαλέσει στην εναρκτηρια εκδηλωσή της. Με αφορμή το παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόβλημα και την Κρίση Τροφίμων, διοργανώνει την Πέμπτη 22 Μαίου στις 8.00 το βράδυ συζήτηση με θέμα ΠΕΙΝΑ. ΕΝΑΣ ΠΑΛΙΟΣ ΕΦΙΑΛΤΗΣ ΕΠΙΣΤΡΕΦΕΙ. Συμμετέχουν

Αιμίλιος Αυγουλέας Καθηγητής Διεθνούς Οικονομικού Δικαίου Πανεπστημίου Manchester U.K. Μπάμπης Αγρολάμπος δημοσιογράφος (Έθνος/ Flash), Πλάμεν Τόντσεφ Πρόεδρος του Τμήματος Ασιατικών Σπουδών στο Ινστιτούτο Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων Ελένη Κάκαλου τ. Πρόεδρος Γιατροί χωρίς Σύνορα Συντονίζει ο Νικήτας Κανάκης Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί στο κτήριο των Γιατρών του Κόσμου Σαπφούς 13 στην Αθήνα , στην αίθουσα εκδηλώσεων του 7ου ορόφου. Για περισσότερες πληροφορίες τόσο για την εκδήλωση αλλά και για την Ομάδα της Αθήνας επικοινωνήστε με τους Νικήτα Κανάκη 6945262662 Γιάννη Μουζάλας 6932236202

Ανακοίνωση συνεργασίας των ΓτΚ και της INTERAMERICAN για την υγεία παιδιών ευπαθών κοινωνικών ομάδων

Αθήνα, 15 Μαΐου 2008. Την Τετάρτη, 21 Μαΐου, οι Γιατροί του Κόσμου και η INTERAMERICAN διοργανώνουν Συνέντευξη Τύπου, κατά την οποία θα ανακοινώσουν την ετήσια συνεργασία τους στο πρόγραμμα «Ανοιχτό Πολυϊατρείο Αθηνών - Παιδιατρικό Τμήμα». Η INTERAMERICAN, στο πλαίσιο του προγράμματος Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης «Πράξεις Ζωής» και σε συνάφεια με τις επιχειρησιακές δραστηριότητές της στον τομέα της υγείας, υποστηρίζει το πρόγραμμα φροντίδας της υγείας των παιδιών ευπαθών κοινωνικών ομάδων για την Αττική. Συγκεκριμένα, το πρόγραμμα «Ανοιχτό Πολυϊατρείο Αθηνών - Παιδιατρικό Τμήμα» των Γιατρών του Κόσμου, περιλαμβάνει την παροχή δωρεάν ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης σε παιδιά προσφύγων και οικονομικών μεταναστών και στοχεύει στη βελτίωση του επιπέδου υγείας συγκεκριμένων πληθυσμιακών ομάδων, στην ευρύτερη κάλυψη του πληθυσμού από τα μεταδιδόμενα λοιμώδη νοσήματα, στην ενημέρωση των ομάδων αυτών σχετικά με τα δικαιώματα πρόσβασής τους σε υπηρεσίες υγείας και τέλος, στην ευαισθητοποίηση δημοσίων και ιδιωτικών φορέων, με απώτερο σκοπό τη συμμετοχή και συνεισφορά τους στις προσπάθειες βελτίωσης του επιπέδου υγείας των εν λόγω κοινωνικών ομάδων εντός της ελληνικής επικράτειας. Με αυτήν την πρωτοβουλία, η INTERAMERICAN δηλώνει την έμπρακτη συμμετοχή της στην προσπάθεια να αντιμετωπισθεί το φαινόμενο αποκλεισμού από τις πρωτοβάθμιες υπηρεσίες υγείας των πιο ευπαθών πληθυσμιακών ομάδων, ειδικά των παιδιών που ανήκουν σε αυτές. Για την εταιρεία, η υγεία είναι Δικαίωμα Ζωής και η υποστήριξη αυτού του δικαιώματος είναι Πράξη Ζωής. Την υποστήριξη που παρέχει η INTERAMERICAN στους Γιατρούς του Κόσμου χρηματοδοτεί το EUREKO ACHMEA FOUNDATION, κοινωφελές ίδρυμα που αντλεί τους πόρους του κυρίως από τα κέρδη του Ομίλου εταιρειών EUREKO, στον οποίο ανήκει η INTERAMERICAN.

Δελτίο τύπου των Γιατρών του Κόσμου

Απεργία πείνας από παιδιά-μετανάστες στη Λέρο

«Καμία πρόβλεψη του κράτους για το μέλλον 121 ανήλικων παιδιών», τονίζουν οι Γιατροί του ΚόσμουΛέρος, 14 Μαΐου 2008. Σε 121 έχουν φτάσει τα ανήλικα παιδιά-μετανάστες, από 10 έως 16 ετών, που κατάφεραν να φτάσουν ζωντανά στη Λέρο έχοντας ταξιδέψει εκατοντάδες χιλιόμετρα, και σήμερα ζουν υπό άθλιες συνθήκες. Το τελευταίο διάστημα, παιδιά ηλικίας από 10-16 ετών κάνουν απεργία πείνας γιατί αυτός είναι ο μοναδικός τρόπος που διαθέτουν για να διαμαρτυρηθούν για τις απαράδεκτες συνθήκες που βιώνουν, για την καθυστέρηση της πολιτείας να σκύψει πάνω στο πρόβλημά τους, για την έλλειψη ελπίδας για το μέλλον τους... «Μπορείτε να φανταστείτε ένα παιδί 10 ετών να ξεκινάει μόνο του από το Αφγανιστάν, να διασχίζει τη χώρα του, το Ιράν, την Τουρκία και να φτάνει μέσα από κυκλώματα δουλεμπόρων να διασχίσει το Αιγαίο και να φτάσει στη Λέρο; Κι όμως, είναι μία πραγματικότητα. Αυτή τη στιγμή βρίσκονται στη Λέρο 121 παιδιά-μετανάστες», τονίζει ο Φίλιππος Ολυμπίτης, μέλος του ΔΣ των Γιατρών του Κόσμου και επικεφαλής της ομάδας της οργάνωσης στη Λέρο για την παροχή πρωτοβάθμιας φροντίδας στους μετανάστες. «Παρά το γεγονός ότι οι τοπικές αρχές κάνουν ότι μπορούν, η ραγδαία αύξηση του αριθμού των μεταναστών ?και κυρίως των ασυνόδευτων παιδιών- που φτάνει στα ελληνικά παράλια, απαιτεί την άμεση κινητοποίηση της πολιτείας για να υπάρξει μία μέριμνα και ένα οργανωμένο σχέδιο δράσης. Προέχει να δοθεί άμεση λύση στο θέμα των παιδιών: να βρεθούν καταλύματα σε πόλεις - σήμερα υπάρχουν στο νησί 4 καταλύματα και τα παιδιά συνωστίζονται σε ένα- που θα τα φιλοξενήσουν με ανθρώπινες συνθήκες», επισημαίνει ο Φ. Ολυμπίτης. Σύμφωνα με τα όσα ορίζει η σχετική νομοθεσία περί ασυνόδευτων ανηλίκων, τα παιδιά δεν μπορούν να φύγουν από τον τόπο όπου φτάνουν και ο εισαγγελέας ορίζεται Επίτροπος, υπεύθυνος για την προστασία τους, την εύρεση καταλύματος ή μίας ανάδοχης οικογένειας. «Συμφωνούμε με τα όσα ορίζει ο νόμος, όμως εφαρμόζεται χωρίς να υπάρχει καμία υποδομή για την υλοποίησή του», επισημαίνουν οι Γιατροί του Κόσμου. Να σημειωθεί ότι στη διάρκεια των πέντε πρώτων μηνών του 2007, μόνο στη Λέρο καταγράφηκαν 45 αφίξεις, ενώ για το ίδιο διάστημα του 2008, οι αφίξεις μεταναστών στο νησί ξεπέρασαν τις 860 -αριθμός που αγγίζει σχεδόν τον ετήσιο αριθμό των αφίξεων για το 2007, που ήταν 946 μετανάστες, συνολικά. Ένα γεγονός που αποδεικνύει το τεράστιο πρόβλημα και τον πολλαπλασιασμό των εισερχόμενων μεταναστών, κυρίως από το Αφγανιστάν και τη Σομαλία και την Παλαιστίνη. Άντρες, γυναίκες, παιδιά και βρέφη «ξεβράζονται» καθημερινά από δουλεμπορικά πλοία στη θάλασσα ενώ σημειώνονται ακόμα και πνιγμοί μικρών παιδιών.Τα τελευταία 10 χρόνια, οι Γιατροί του Κόσμου ασχολούνται ενεργά με τους ευπαθείς αυτούς πληθυσμούς, προσφέροντας ιατροφαρμακευτική βοήθεια και υποστήριξη με παροχή ιατρικών υπηρεσιών, δωρεάν φαρμάκων, τροφίμων και όλων των απαραίτητων ειδών πρώτης ανάγκης. Στη διάρκεια του 2007, οι Γιατροί του Κόσμου σε συνεργασία με φορείς του νησιού και την τοπική ομάδα φροντίδας και προστασίας προσφύγων, περιέθαλψαν και παρείχαν υποστήριξη σε περισσότερους από 1.000 μετανάστες και πρόσφυγες που έφθασαν στη Λέρο. Οι Γιατροί του Κόσμου απευθύνουμε έκκληση και ζητάμε την άμεση κινητοποίηση της κυβέρνησης για την προστασία των ανήλικων παιδιών.

Δελτίο τύπου των Γιατρών του Κόσμου