Παρασκευή 13 Ιουνίου 2008
Σαφάρι ταλέντων
Για τους σκάουτερ το Κύπελλο Εθνών Αφρικής είναι η «βιτρίνα» της πιο φτηνής ποδοσφαιρικής αγοράς. Στη σημερινή πρεμιέρα της διοργάνωσης, υποψήφιοι αγοραστές και πρόθυμοι μεσάζοντες θα είναι εκεί για να τσεκάρουν το καλό «εμπόρευμα»...Τα κλειστά παραθυρόφυλλα των νοικοκυριών της Ακρα κρατούν μακριά από τα φτωχικά δωμάτια τη σκόνη των δρόμων και περιορίζουν για λίγο την αφόρητη ζέστη. Οι μπόμπιρες κάθε οικογένειας, όμως, στο κέντρο της πρωτεύουσας της Γκάνας προτιμούν τα παράθυρα ορθάνοιχτα από την αυγή. Μια τεράστια διαφημιστική αφίσα του Μικαέλ Εσιέν, πάνω από το λιμάνι, τους ξυπνάει κάθε πρωί με όνειρα. Να γίνουν σαν εκείνον και να μεταμορφωθούν σε «πρίγκιπες». Οπως περίπου είναι για τους συμπατριώτες τους ο σταρ της Τσέλσι...Από νωρίς χαζεύουν το πόστερ, στο οποίο ο Εσιέν καλεί τους Γκανέζους να κρατούν καθαρή τη χώρα, εν όψει του Κυπέλλου Εθνών Αφρικής που διοργανώνει η πατρίδα τους από σήμερα έως τις 10 Φεβρουαρίου. Τη γιορτή του αφρικανικού ποδοσφαίρου, που, πάντως, εσχάτως αποδείχθηκε ότι αποτελεί κάτι σαν τη «βιτρίνα» ενός εξευγενισμένου δουλεμπορίου. Ενός στυγνού σκλαβοπάζαρου, που εκμεταλλεύεται τις φιλοδοξίες των κατοίκων όλης της ηπείρου.Οι ανυποψίαστοι πιτσιρικάδες και οι φαμίλιες τους συναινούν σχεδόν αμέριμνα και απονήρευτα. Καθώς δεν φαίνεται να συνειδητοποιούν πως μπορεί στα ιδρωμένα κορμιά των κανακάρηδών τους να μην κρέμονται αλυσίδες, αλλά το «παιδομάζωμα» μοιάζει με τη νέα μάστιγα που όχι μόνο απειλεί την Παγκόσμια Ομοσπονδία, αλλά εξελίχθηκε σε ένα κοινωνικό φαινόμενο. Ή καλύτερα, βραχνά, με ανεξέλεγκτες διαστάσεις. Γιατί όσοι δεν καταφέρουν να «επιζήσουν» αγωνιστικά στο ταξίδι τους στις ευρωπαϊκές μεγαλουπόλεις, καταλήγουν να πουλάνε τσάντες στις αγορές τους και να κοιμούνται σε παγκάκια. Εστω και αν οι -ηθικοί αυτουργοί, στις περισσότερες περιπτώσεις- συγγενείς τους νομίζουν πως εκείνοι κάνουν καριέρα.Το δουλεμπόριο του παρελθόντος στη «μαύρη ήπειρο» αφορούσε τους ίδιους τους κατοίκους της. Του παρόντος, εκείνους που «στρατεύονται» με τη βία και δίχως κανένα δικαίωμα, για την εξόρυξη διαμαντιών στη Σιέρα Λεόνε. Η διαδικασία του μέλλοντος, ωστόσο, μάλλον είναι κάτι και απ τα δύο...Τα «ακατέργαστα διαμάντια» -όπως συνηθίσαμε να λέμε στην αθλητική διάλεκτο- που κρύβονται στις φτωχογειτονιές της Γκάνας και των γειτονικών χωρών. Παιδιά που δεν ξεπερνούν τα 9 ή 10 χρόνια μπολιάζονται με όνειρα για μια καλύτερη ζωή. Πατεράδες που εναποθέτουν τις ελπίδες τους σε αγνώστου ταυτότητος και προέλευσης προπονητές, προτιμώντας να τα στείλουν σε παράνομες ακαδημίες αντί στο σχολείο.Το πτυχίο της νεότερης κοινωνίας στην Γκάνα, βλέπετε, θεωρείται αρχικά ένα ζευγάρι παπούτσια για ξυπόλητα πιτσιρίκια, που κλωτσούν αυτοσχέδιες μπάλες από κουρέλια στις αλάνες, και στη συνέχεια ένα διαβατήριο και ένα εισιτήριο για τη Δύση. Μόνο στην Ακρα λειτουργούν περισσότερες από 500 ακαδημίες χωρίς άδεια. Χιλιάδες ακόμη λέγεται πως έχουν κάνει την εμφάνισή τους σε όλη τη χώρα, με «ειδικούς» που δεν μπορούν να αποδείξουν τα διαπιστευτήριά τους. Είναι αυτοί που, παρά το αγοραίο του όρου, στην πραγματικότητα παραμυθιάζουν γονείς, οι οποίοι στην κυριολεξία σπαταλούν όλες τις οικονομίες τους για να μπορέσουν τα παιδιά τους να εγγραφούν και να αποκτήσουν μάλλον περισσή ελπίδα, παρά γνώση και ικανότητες.Συνήθως, σε σχολές που δεν διαθέτουν υλικοτεχνικές υποδομές. Ούτε εγκαταστάσεις ούτε καν γήπεδα! Με μοναδική πολυτέλεια την παροχή αξιοζήλευτου και σπάνιου, για τα γκανέζικα σπίτια, πρωινού, αφήνουν τους νεαρούς να κλωτσούν μια μπάλα σε χωμάτινες επιφάνειες χωρίς γκολπόστ. Με τσουβάλια άμμου αντί για δοκάρια, αλλά και διαχωριστικές γραμμές που στη μία πλευρά έχουν τη θάλασσα και στην άλλη σιδηροδρομικές γραμμές.Η σημερινή «απόβαση» εκατοντάδων μάνατζερ στην Γκάνα, για τους αγώνες του Κυπέλλου Εθνών Αφρικής, είναι η «πασαρέλα» της υπόθεσης. Είναι η νόμιμη πλευρά σε μια χώρα που έχει «κλέψει» εσχάτως τα πρωτεία από τη Λατινική Αμερική, στην εξαγωγή ταλέντων. Η διοργάνωση που κάποιοι αδίστακτοι (θέλουν να) παρουσιάζουν για να «προσηλυτίσουν» όσους περισσότερους μπορούν.Οι σταρ των κορυφαίων ομάδων του Champions League, όπως ο Εσιέν και ο Ντρογκμπά της Τσέλσι ή ο Ετό της Μπαρτσελόνα, είναι τα «μοντέλα» των κυνηγών ονείρων. Που σπάνια δεν εξελίσσονται σε προσωπικούς εφιάλτες. Ο «μπαξές» του αστείρευτου ταλέντου και η επιτυχία των Αφρικανών ποδοσφαιριστών έχει δημιουργήσει τέτοιο «ρεύμα», που σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα του Guardian, μια (νόμιμη) ακαδημία του Κατάρ είχε 750.000 αιτήσεις τον χρόνο από Γκάνα, Ακτή Ελεφαντοστού, Κένυα και Νιγηρία, για να καλύψει μόλις 23 θέσεις!Γι' αυτό είναι αρκετές οι περιπτώσεις που γονείς δεν διστάζουν να πουλήσουν και τα σπίτια τους για να εξοφλήσουν τα δίδακτρα σε ακαδημίες που φέρουν βιβλικά ονόματα, όπως «Γιοι του Μωυσή» ή «Λατρεμένοι του Ιησού»! Στην ουσία, οι σύγχρονοι λαθρέμποροι αγοράζουν τα παιδιά από τις οικογένειές τους, αφού πρώτα εξασφαλίσουν ένα μερίδιο μέχρι της τάξεως του 50% από πιθανή μεταπώλησή τους σε ευρωπαϊκή ομάδα! Ελπίζοντας πως ακόμη και ελάχιστες επιτυχίες σε περιόδους εξαμήνου μπορούν να διατηρήσουν τις «επιχειρήσεις» τους. Οι οποίες, βέβαια, κάθε άλλο παρά φυτοζωούν.Η νέα αγορά του παγκόσμιου ποδοσφαίρου επιβεβαιώνει ολοένα και πιο συχνά τη δύναμή της. Οχι μόνο από τα τωρινά κατορθώματα των «πρεσβευτών» της σε σπουδαίες ομάδες, αλλά και από την τάση που έχει δημιουργηθεί προς την Αφρική. Πριν από μερικές ημέρες, άλλωστε, ο μεγαλομέτοχος της ΠΑΕ Παναθηναϊκός, Γιάννης Βαρδινογιάννης, στο διοικητικό συμβούλιο της Σούπερ Λίγκας υπενθύμισε την εισήγηση στην πολιτεία, για προσωρινή εξομοίωση των Αφρικανών με τους κοινοτικούς παίκτες. Κάτι που έχει ήδη ψηφιστεί στην Ισπανία, μετά τη Συνθήκη του Κοτόνου, σύμφωνα με την οποία, Αφρικανοί από χώρες νότια της Σαχάρας, δεν λογίζονται σαν ξένοι.Την ίδια ώρα, ο εκκεντρικός κύριος Ντμίτρι Σέλουκ, ατζέντης του άλλοτε μέσου του Ολυμπιακού και νυν της Μπαρτσελόνα, Γιάγια Τουρέ, δεν... χάνει ώρα αναζητώντας το νέο κελεπούρι του στην περιοχή. Πολλοί σύλλογοι έχουν ειδικά εντεταλμένους εκπροσώπους στην Αφρική, με σκοπό να ανακαλύπτουν κάθε νέο «λαβράκι». Και όσο και αν οι ομάδες διαμαρτύρονται για τις ημερομηνίες του Κυπέλλου Εθνών (κάθε δύο χρόνια μέσα στον ευρωπαϊκό χειμώνα), η FIFA δεν φαίνεται να έχει σκοπό να αλλάξει κάτι. Παρά την περσινή κατηγορία του προέδρου της, Ζεπ Μπλάτερ, που χαρακτήρισε τους συλλόγους «ασεβείς, που προχωρούν σε οικονομικό και κοινωνικό ρατσισμό και βιασμό»!Περίπου 40 ποδοσφαιριστές ομάδων της αγγλικής Premiership βρίσκονται ήδη στην Γκάνα για το τουρνουά. Τα «καμουφλαρισμένα» και διπλωματικά παράπονα, όμως, σβήνουν από επίσημα έγγραφα ή καταγγελίες, όταν πρόκειται για τους επίδοξους νέους σταρ. Οι ολλανδικές ομάδες του Αγιαξ και της Φέγενορντ, όπως και οι γαλλικές Παρί Σεν Ζερμέν και Μονακό, έχουν δικές τους ακαδημίες στην Γκάνα! Προσπαθώντας, ωστόσο, να συνδυάσουν τα σπορ με μαθήματα. Οι Βρετανοί δεν έχουν εγκατασταθεί ακόμη εκεί, ωστόσο η Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ έχει αγοράσει μετοχές της Fortune (=«τύχη», όνομα και πράγμα) FC, ομάδας Β' κατηγορίας της Νοτίου Αφρικής! Οι αγγλικές ακαδημίες στις γειτονικές χώρες δεν φαίνεται να είναι μακρινή πραγματικότητα. Αλλωστε, ο πειρασμός είναι μεγάλος. Ενας μόνο παίκτης, κατά το κοινώς λεγόμενο, να «τους βγαίνει» κάθε πέντε χρόνια και τα λειτουργικά έξοδα καλύπτονται πλήρως...Η πλευρά των ομάδων, πάντως, που υπογράφουν με τους κορυφαίους Αφρικανούς παίκτες, είναι το φωτεινότερο σημείο των ονείρων που έχουν οι νεαροί στις γειτονιές της Ακρα. Καθώς, αν και ο Τόνι Μπαφόε, πρώην αρχηγός της Εθνικής Γκάνας, παραδέχεται πως «η διακίνηση παικτών μοιάζει με δουλεμπόριο και πρέπει να το αντιμετωπίσουμε!», οι παράνομες ακαδημίες αυξάνονται. Προωθώντας παίκτες οι οποίοι πασχίζουν να γίνουν πρώτα λαθρομετανάστες και να φτάσουν στην Ευρώπη, ταξιδεύοντας, έναντι ακόμη και $3.000(!), με βάρκες μέχρι τις Κανάριους Νήσους και από εκεί στην ισπανική ενδοχώρα ή όπου αλλού θεωρούν πως τους πηγαίνει η μοίρα.Πριν από μερικές εβδομάδες, σε ένα πλοίο στην παραλία Λα Τεχίτα της Τενερίφης, βρέθηκαν 130 Αφρικανοί, σχεδόν όλοι με υποθερμία, εκ των οποίων οι 15 ήταν νεαροί που πιθανότατα σκόπευαν να δοκιμαστούν στη Μαρσέιγ ή σε ομάδες της Μαδρίτης. Δυστυχώς, οι περισσότεροι από αυτούς, όταν δεν βρουν συμβόλαιο, αντί να τρέχουν με μια μπάλα στα πόδια, αποφεύγοντας αντιπάλους, λαχανιάζουν για να ξεφύγουν από τις τοπικές αστυνομίες, στις πόλεις που αναγκάζονται να μείνουν άστεγοι και να πουλάνε μικροπράγματα στις αγορές. Η να γίνονται εγκληματίες, εμπλεκόμενοι σε ληστείες ή διακίνηση ναρκωτικών...Παραδείγματα, πάντως, που δεν αποτρέπουν τις «διεκδικήσεις» των νεαρών. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του δωδεκάχρονου Ντάνιελ, που φοιτά στην ακαδημία Jay Gyemie και έχει υπογράψει συμβόλαιο, το οποίο αναφέρει ξεκάθαρα πως κάποιος Αϊζακ Αλότι θα λάβει το 50% της παρθενικής επαγγελματικής συμφωνίας του! Ομως ο ίδιος ο πιτσιρικάς επιμένει για τον «μέντορά» ότι «θα με βοηθήσει να παίξω στη Γαλλία και τότε θα αγοράσω εκεί ένα σπίτι στη μητέρα μου».Παρόμοιες ελπίδες τρέφουν εκατοντάδες παίκτες, που κάποια στιγμή βιώνουν την εμπειρία της αποτυχίας και τελικά εξελίσσονται σε... μικροπωλητές. Βεβαίως, αποδεικνύεται πως καμία δουλειά δεν είναι γι αυτούς ντροπή... Διότι, ούτως ή άλλως, ανεξαρτήτως κατάληξης της περιπέτειάς τους, στις πατρίδες τους θεωρούνται ήρωες. Είτε έγιναν διάσημοι στα γήπεδα των κορυφαίων πρωταθλημάτων είτε παρέμειναν άσημοι στα σοκάκια του Παρισιού και της Βαρκελώνης. Και ντρέπονταν μονάχα να παραδεχθούν στις οικογένειές τους πως απέτυχαν.Διαβατήριο στο όνειροΤο καλοκαίρι του 1995 η παρέα της Εθνικής Εφήβων μπάσκετ κατακτούσε τον κόσμο (και το Μουντομπάσκετ της Αθήνας), φωνάζοντας ειρωνικά «πού είναι οι Γιούγκοι;», για το κύμα των Σέρβων που εξασφάλιζαν την ελληνική υπηκοότητα. Στην Γκάνα, πάντως, δεν υπάρχει καμία δυσαρέσκεια για τις χιλιάδες νεαρών που καταφθάνουν εκεί από την Μπουρκίνα Φάσο, τον Νίγηρα, το Μάλι και το Καμερούν, με σκοπό να αποκτήσουν νέα πατρίδα. Και νέα ελπίδα...Η προτίμηση των μάνατζερ -αλλά και των επιτήδειων- σε Γκάνα και Ακτή Ελεφαντοστού οδηγεί υπεράριθμους «γείτονες» να ζητήσουν εκεί διαβατήρια για να παίξουν στις εθνικές ομάδες τους και φυσικά να βαδίσουν το μονοπάτι μέχρι την Ευρώπη. Υπολογίζεται πως το 1/4 των παιδιών που καταλήγουν στις ακαδημίες της Ακρα είναι μετανάστες που πληρώνουν $100 για ένα (πλαστό(IMG:style_emoticons/default/wink.gif) διαβατήριο. Ποσό ευτελές ακόμη και για κοινούς θνητούς, αλλά υπέρογκο για το 35% του πληθυσμού της Γκάνας,που ζει με ένα δολάριο την ημέρα
8-2-2008Σαφάρι ταλέντωνΓια τους σκάουτερ το Κύπελλο Εθνών Αφρικής είναι η «βιτρίνα» της πιο φτηνής ποδοσφαιρικής αγοράς. Στη σημερινή πρεμιέρα της διοργάνωσης, υποψήφιοι αγοραστές και πρόθυμοι μεσάζοντες θα είναι εκεί για να τσεκάρουν το καλό «εμπόρευμα»...ΕΙΚΟΝΕΣΤα κλειστά παραθυρόφυλλα των νοικοκυριών της Ακρα κρατούν μακριά από τα φτωχικά δωμάτια τη σκόνη των δρόμων και περιορίζουν για λίγο την αφόρητη ζέστη. Οι μπόμπιρες κάθε οικογένειας, όμως, στο κέντρο της πρωτεύουσας της Γκάνας προτιμούν τα παράθυρα ορθάνοιχτα από την αυγή. Μια τεράστια διαφημιστική αφίσα του Μικαέλ Εσιέν, πάνω από το λιμάνι, τους ξυπνάει κάθε πρωί με όνειρα. Να γίνουν σαν εκείνον και να μεταμορφωθούν σε «πρίγκιπες». Οπως περίπου είναι για τους συμπατριώτες τους ο σταρ της Τσέλσι...Από νωρίς χαζεύουν το πόστερ, στο οποίο ο Εσιέν καλεί τους Γκανέζους να κρατούν καθαρή τη χώρα, εν όψει του Κυπέλλου Εθνών Αφρικής που διοργανώνει η πατρίδα τους από σήμερα έως τις 10 Φεβρουαρίου. Τη γιορτή του αφρικανικού ποδοσφαίρου, που, πάντως, εσχάτως αποδείχθηκε ότι αποτελεί κάτι σαν τη «βιτρίνα» ενός εξευγενισμένου δουλεμπορίου. Ενός στυγνού σκλαβοπάζαρου, που εκμεταλλεύεται τις φιλοδοξίες των κατοίκων όλης της ηπείρου.Οι ανυποψίαστοι πιτσιρικάδες και οι φαμίλιες τους συναινούν σχεδόν αμέριμνα και απονήρευτα. Καθώς δεν φαίνεται να συνειδητοποιούν πως μπορεί στα ιδρωμένα κορμιά των κανακάρηδών τους να μην κρέμονται αλυσίδες, αλλά το «παιδομάζωμα» μοιάζει με τη νέα μάστιγα που όχι μόνο απειλεί την Παγκόσμια Ομοσπονδία, αλλά εξελίχθηκε σε ένα κοινωνικό φαινόμενο. Ή καλύτερα, βραχνά, με ανεξέλεγκτες διαστάσεις. Γιατί όσοι δεν καταφέρουν να «επιζήσουν» αγωνιστικά στο ταξίδι τους στις ευρωπαϊκές μεγαλουπόλεις, καταλήγουν να πουλάνε τσάντες στις αγορές τους και να κοιμούνται σε παγκάκια. Εστω και αν οι -ηθικοί αυτουργοί, στις περισσότερες περιπτώσεις- συγγενείς τους νομίζουν πως εκείνοι κάνουν καριέρα.Το δουλεμπόριο του παρελθόντος στη «μαύρη ήπειρο» αφορούσε τους ίδιους τους κατοίκους της. Του παρόντος, εκείνους που «στρατεύονται» με τη βία και δίχως κανένα δικαίωμα, για την εξόρυξη διαμαντιών στη Σιέρα Λεόνε. Η διαδικασία του μέλλοντος, ωστόσο, μάλλον είναι κάτι και απ τα δύο...Τα «ακατέργαστα διαμάντια» -όπως συνηθίσαμε να λέμε στην αθλητική διάλεκτο- που κρύβονται στις φτωχογειτονιές της Γκάνας και των γειτονικών χωρών. Παιδιά που δεν ξεπερνούν τα 9 ή 10 χρόνια μπολιάζονται με όνειρα για μια καλύτερη ζωή. Πατεράδες που εναποθέτουν τις ελπίδες τους σε αγνώστου ταυτότητος και προέλευσης προπονητές, προτιμώντας να τα στείλουν σε παράνομες ακαδημίες αντί στο σχολείο.Το πτυχίο της νεότερης κοινωνίας στην Γκάνα, βλέπετε, θεωρείται αρχικά ένα ζευγάρι παπούτσια για ξυπόλητα πιτσιρίκια, που κλωτσούν αυτοσχέδιες μπάλες από κουρέλια στις αλάνες, και στη συνέχεια ένα διαβατήριο και ένα εισιτήριο για τη Δύση. Μόνο στην Ακρα λειτουργούν περισσότερες από 500 ακαδημίες χωρίς άδεια. Χιλιάδες ακόμη λέγεται πως έχουν κάνει την εμφάνισή τους σε όλη τη χώρα, με «ειδικούς» που δεν μπορούν να αποδείξουν τα διαπιστευτήριά τους. Είναι αυτοί που, παρά το αγοραίο του όρου, στην πραγματικότητα παραμυθιάζουν γονείς, οι οποίοι στην κυριολεξία σπαταλούν όλες τις οικονομίες τους για να μπορέσουν τα παιδιά τους να εγγραφούν και να αποκτήσουν μάλλον περισσή ελπίδα, παρά γνώση και ικανότητες.Συνήθως, σε σχολές που δεν διαθέτουν υλικοτεχνικές υποδομές. Ούτε εγκαταστάσεις ούτε καν γήπεδα! Με μοναδική πολυτέλεια την παροχή αξιοζήλευτου και σπάνιου, για τα γκανέζικα σπίτια, πρωινού, αφήνουν τους νεαρούς να κλωτσούν μια μπάλα σε χωμάτινες επιφάνειες χωρίς γκολπόστ. Με τσουβάλια άμμου αντί για δοκάρια, αλλά και διαχωριστικές γραμμές που στη μία πλευρά έχουν τη θάλασσα και στην άλλη σιδηροδρομικές γραμμές.Η σημερινή «απόβαση» εκατοντάδων μάνατζερ στην Γκάνα, για τους αγώνες του Κυπέλλου Εθνών Αφρικής, είναι η «πασαρέλα» της υπόθεσης. Είναι η νόμιμη πλευρά σε μια χώρα που έχει «κλέψει» εσχάτως τα πρωτεία από τη Λατινική Αμερική, στην εξαγωγή ταλέντων. Η διοργάνωση που κάποιοι αδίστακτοι (θέλουν να) παρουσιάζουν για να «προσηλυτίσουν» όσους περισσότερους μπορούν.Οι σταρ των κορυφαίων ομάδων του Champions League, όπως ο Εσιέν και ο Ντρογκμπά της Τσέλσι ή ο Ετό της Μπαρτσελόνα, είναι τα «μοντέλα» των κυνηγών ονείρων. Που σπάνια δεν εξελίσσονται σε προσωπικούς εφιάλτες. Ο «μπαξές» του αστείρευτου ταλέντου και η επιτυχία των Αφρικανών ποδοσφαιριστών έχει δημιουργήσει τέτοιο «ρεύμα», που σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα του Guardian, μια (νόμιμη) ακαδημία του Κατάρ είχε 750.000 αιτήσεις τον χρόνο από Γκάνα, Ακτή Ελεφαντοστού, Κένυα και Νιγηρία, για να καλύψει μόλις 23 θέσεις!Γι' αυτό είναι αρκετές οι περιπτώσεις που γονείς δεν διστάζουν να πουλήσουν και τα σπίτια τους για να εξοφλήσουν τα δίδακτρα σε ακαδημίες που φέρουν βιβλικά ονόματα, όπως «Γιοι του Μωυσή» ή «Λατρεμένοι του Ιησού»! Στην ουσία, οι σύγχρονοι λαθρέμποροι αγοράζουν τα παιδιά από τις οικογένειές τους, αφού πρώτα εξασφαλίσουν ένα μερίδιο μέχρι της τάξεως του 50% από πιθανή μεταπώλησή τους σε ευρωπαϊκή ομάδα! Ελπίζοντας πως ακόμη και ελάχιστες επιτυχίες σε περιόδους εξαμήνου μπορούν να διατηρήσουν τις «επιχειρήσεις» τους. Οι οποίες, βέβαια, κάθε άλλο παρά φυτοζωούν.Η νέα αγορά του παγκόσμιου ποδοσφαίρου επιβεβαιώνει ολοένα και πιο συχνά τη δύναμή της. Οχι μόνο από τα τωρινά κατορθώματα των «πρεσβευτών» της σε σπουδαίες ομάδες, αλλά και από την τάση που έχει δημιουργηθεί προς την Αφρική. Πριν από μερικές ημέρες, άλλωστε, ο μεγαλομέτοχος της ΠΑΕ Παναθηναϊκός, Γιάννης Βαρδινογιάννης, στο διοικητικό συμβούλιο της Σούπερ Λίγκας υπενθύμισε την εισήγηση στην πολιτεία, για προσωρινή εξομοίωση των Αφρικανών με τους κοινοτικούς παίκτες. Κάτι που έχει ήδη ψηφιστεί στην Ισπανία, μετά τη Συνθήκη του Κοτόνου, σύμφωνα με την οποία, Αφρικανοί από χώρες νότια της Σαχάρας, δεν λογίζονται σαν ξένοι.Την ίδια ώρα, ο εκκεντρικός κύριος Ντμίτρι Σέλουκ, ατζέντης του άλλοτε μέσου του Ολυμπιακού και νυν της Μπαρτσελόνα, Γιάγια Τουρέ, δεν... χάνει ώρα αναζητώντας το νέο κελεπούρι του στην περιοχή. Πολλοί σύλλογοι έχουν ειδικά εντεταλμένους εκπροσώπους στην Αφρική, με σκοπό να ανακαλύπτουν κάθε νέο «λαβράκι». Και όσο και αν οι ομάδες διαμαρτύρονται για τις ημερομηνίες του Κυπέλλου Εθνών (κάθε δύο χρόνια μέσα στον ευρωπαϊκό χειμώνα), η FIFA δεν φαίνεται να έχει σκοπό να αλλάξει κάτι. Παρά την περσινή κατηγορία του προέδρου της, Ζεπ Μπλάτερ, που χαρακτήρισε τους συλλόγους «ασεβείς, που προχωρούν σε οικονομικό και κοινωνικό ρατσισμό και βιασμό»!Περίπου 40 ποδοσφαιριστές ομάδων της αγγλικής Premiership βρίσκονται ήδη στην Γκάνα για το τουρνουά. Τα «καμουφλαρισμένα» και διπλωματικά παράπονα, όμως, σβήνουν από επίσημα έγγραφα ή καταγγελίες, όταν πρόκειται για τους επίδοξους νέους σταρ. Οι ολλανδικές ομάδες του Αγιαξ και της Φέγενορντ, όπως και οι γαλλικές Παρί Σεν Ζερμέν και Μονακό, έχουν δικές τους ακαδημίες στην Γκάνα! Προσπαθώντας, ωστόσο, να συνδυάσουν τα σπορ με μαθήματα. Οι Βρετανοί δεν έχουν εγκατασταθεί ακόμη εκεί, ωστόσο η Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ έχει αγοράσει μετοχές της Fortune (=«τύχη», όνομα και πράγμα) FC, ομάδας Β' κατηγορίας της Νοτίου Αφρικής! Οι αγγλικές ακαδημίες στις γειτονικές χώρες δεν φαίνεται να είναι μακρινή πραγματικότητα. Αλλωστε, ο πειρασμός είναι μεγάλος. Ενας μόνο παίκτης, κατά το κοινώς λεγόμενο, να «τους βγαίνει» κάθε πέντε χρόνια και τα λειτουργικά έξοδα καλύπτονται πλήρως...Η πλευρά των ομάδων, πάντως, που υπογράφουν με τους κορυφαίους Αφρικανούς παίκτες, είναι το φωτεινότερο σημείο των ονείρων που έχουν οι νεαροί στις γειτονιές της Ακρα. Καθώς, αν και ο Τόνι Μπαφόε, πρώην αρχηγός της Εθνικής Γκάνας, παραδέχεται πως «η διακίνηση παικτών μοιάζει με δουλεμπόριο και πρέπει να το αντιμετωπίσουμε!», οι παράνομες ακαδημίες αυξάνονται. Προωθώντας παίκτες οι οποίοι πασχίζουν να γίνουν πρώτα λαθρομετανάστες και να φτάσουν στην Ευρώπη, ταξιδεύοντας, έναντι ακόμη και $3.000(!), με βάρκες μέχρι τις Κανάριους Νήσους και από εκεί στην ισπανική ενδοχώρα ή όπου αλλού θεωρούν πως τους πηγαίνει η μοίρα.Πριν από μερικές εβδομάδες, σε ένα πλοίο στην παραλία Λα Τεχίτα της Τενερίφης, βρέθηκαν 130 Αφρικανοί, σχεδόν όλοι με υποθερμία, εκ των οποίων οι 15 ήταν νεαροί που πιθανότατα σκόπευαν να δοκιμαστούν στη Μαρσέιγ ή σε ομάδες της Μαδρίτης. Δυστυχώς, οι περισσότεροι από αυτούς, όταν δεν βρουν συμβόλαιο, αντί να τρέχουν με μια μπάλα στα πόδια, αποφεύγοντας αντιπάλους, λαχανιάζουν για να ξεφύγουν από τις τοπικές αστυνομίες, στις πόλεις που αναγκάζονται να μείνουν άστεγοι και να πουλάνε μικροπράγματα στις αγορές. Η να γίνονται εγκληματίες, εμπλεκόμενοι σε ληστείες ή διακίνηση ναρκωτικών...Παραδείγματα, πάντως, που δεν αποτρέπουν τις «διεκδικήσεις» των νεαρών. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του δωδεκάχρονου Ντάνιελ, που φοιτά στην ακαδημία Jay Gyemie και έχει υπογράψει συμβόλαιο, το οποίο αναφέρει ξεκάθαρα πως κάποιος Αϊζακ Αλότι θα λάβει το 50% της παρθενικής επαγγελματικής συμφωνίας του! Ομως ο ίδιος ο πιτσιρικάς επιμένει για τον «μέντορά» ότι «θα με βοηθήσει να παίξω στη Γαλλία και τότε θα αγοράσω εκεί ένα σπίτι στη μητέρα μου».Παρόμοιες ελπίδες τρέφουν εκατοντάδες παίκτες, που κάποια στιγμή βιώνουν την εμπειρία της αποτυχίας και τελικά εξελίσσονται σε... μικροπωλητές. Βεβαίως, αποδεικνύεται πως καμία δουλειά δεν είναι γι αυτούς ντροπή... Διότι, ούτως ή άλλως, ανεξαρτήτως κατάληξης της περιπέτειάς τους, στις πατρίδες τους θεωρούνται ήρωες. Είτε έγιναν διάσημοι στα γήπεδα των κορυφαίων πρωταθλημάτων είτε παρέμειναν άσημοι στα σοκάκια του Παρισιού και της Βαρκελώνης. Και ντρέπονταν μονάχα να παραδεχθούν στις οικογένειές τους πως απέτυχαν.Διαβατήριο στο όνειροΤο καλοκαίρι του 1995 η παρέα της Εθνικής Εφήβων μπάσκετ κατακτούσε τον κόσμο (και το Μουντομπάσκετ της Αθήνας), φωνάζοντας ειρωνικά «πού είναι οι Γιούγκοι;», για το κύμα των Σέρβων που εξασφάλιζαν την ελληνική υπηκοότητα. Στην Γκάνα, πάντως, δεν υπάρχει καμία δυσαρέσκεια για τις χιλιάδες νεαρών που καταφθάνουν εκεί από την Μπουρκίνα Φάσο, τον Νίγηρα, το Μάλι και το Καμερούν, με σκοπό να αποκτήσουν νέα πατρίδα. Και νέα ελπίδα...Η προτίμηση των μάνατζερ -αλλά και των επιτήδειων- σε Γκάνα και Ακτή Ελεφαντοστού οδηγεί υπεράριθμους «γείτονες» να ζητήσουν εκεί διαβατήρια για να παίξουν στις εθνικές ομάδες τους και φυσικά να βαδίσουν το μονοπάτι μέχρι την Ευρώπη. Υπολογίζεται πως το 1/4 των παιδιών που καταλήγουν στις ακαδημίες της Ακρα είναι μετανάστες που πληρώνουν $100 για ένα (πλαστό) διαβατήριο. Ποσό ευτελές ακόμη και για κοινούς θνητούς, αλλά υπέρογκο για το 35% του πληθυσμού της Γκάνας,που ζει με ένα δολάριο την ημέρα
Πέμπτη 12 Ιουνίου 2008
Τετάρτη 11 Ιουνίου 2008
Δευτέρα 9 Ιουνίου 2008
Μια άγνωστη σελίδα ανθρωπιάς
Πώς σώθηκαν 281 Εβραίοι ιταλικής καταγωγής στη Θεσσαλονίκη του 1943
Γιάννης Χρυσάφης, Alessandra Coppola, Antonio Ferrari
Εβραίοι της Θεσσαλονίκης - 1943
Τα ντοκουμέντα της ιταλικής ανθρωπιάς
μτφρ.: Φλώρα Μόλχο
εκδ. της ιταλικής πρεσβείας
Η πριν από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο ανθούσα εβραϊκή κοινότητα Θεσσαλονίκης, αριθμούσε περίπου 50.000 μέλη. Μετά την Κατοχή επιζούσαν γύρω στα 2.000 άτομα· όσα δηλαδή γλίτωσαν από το Ολοκαύτωμα έχοντας βρει κρησφύγετο σε φιλικές τους χριστιανικές οικογένειες ή κατέφυγαν στα βουνά με τους αντάρτες.
Είναι όμως ελάχιστα γνωστό ότι ανάμεσα στους διασωθέντες περιλαμβάνονται και 281 Εβραίοι που δεν εστάλησαν στα ναζιστικά στρατόπεδα και τα κρεματόρια, χάρις στο προσωπικό του Βασιλικού Γενικού Προξενείου της Ιταλίας στη Θεσσαλονίκη και κυρίως στην ενεργό ανθρωπιά του Γενικού Προξένου Guelfo Zamboni, ο οποίος αξιοποίησε όλα τα στη διάθεσή του πολιτικά, διπλωματικά και στρατιωτικά μέσα για να σώσει όσους περισσότερους Εβραίους μπορούσε από την ανθρωποβόρο ναζιστική μηχανή.
Αυτή την άγνωστη σελίδα ουμανισμού μέσα στην τότε έρημο της ευρωπαϊκής βαρβαρότητας έρχεται να μας την κάνει γνωστή η δίγλωσση έκδοση (ελληνικά και ιταλικά) της Ιταλικής Πρεσβείας στην Αθήνα «Εβραίοι της Θεσσαλονίκης - 1943. Τα ντοκουμέντα της ιταλικής ανθρωπιάς». Η έκδοση αυτή οφείλεται σε πρωτοβουλία του προηγούμενου πρεσβευτή της Ιταλίας Gian Paolo Cavarai και την προλογίζει ο σημερινός πρεσβευτής Gianpaolo Scarante «ως μία προειδοποίηση για τις συνειδήσεις, για να αποφύγουμε την επανάληψη φρικαλεοτήτων του παρελθόντος». Συγγραφείς: ο δημοσιογράφος στην «Καθημερινή» Γιάννης Χρυσάφης· η Alessandra Coppola, τακτική καθηγήτρια Ελληνικής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο της Παδούης· και ο Antonio Ferrari, δημοσιογράφος στην Corriere della Sera του Μιλάνου. Η μετάφραση έγινε από τη Φλώρα Μόλχο, λέκτορα της Νεοελληνικής στο Πανεπιστήμιο της Παδούης.
Πολεμική προπαγάνδα
Η καθηγήτρια Coppola κάνει μια αναδρομή στην ανθελληνική ιταλική πολεμική προπαγάνδα διά της οποίας «τόσο στο λαϊκό Τύπο όσο και στην πιο ακαδημαϊκή παραγωγή, διαδίδονταν στοιχεία που παρακινούσαν σε περιφρόνηση προς τον ελληνικό λαό». Στη συνέχεια παρουσιάζει τη σύνδεση που επιχειρούν οι φυλετικοί προπαγανδιστές μεταξύ του κεντρικού αντικειμένου αυτής της προπαγάνδας, δηλαδή γενικώς του ελληνικού λαού, με τους Εβραίους της Θεσσαλονίκης. Μιας πόλης η οποία αποτελούσε και άμεσο στρατηγικό στόχο στα πολεμικά σχέδια του Μουσολίνι. Ετσι μας εισάγει στο αρνητικό –και από την τότε επίσημη ιταλική πλευρά– κλίμα μέσα στο οποίο ανέπτυξε ο Zamboni τις σωτήριες για τους 281 Εβραίους πρωτοβουλίες του, κάποιες φορές όμως και υπό την «καθοδήγηση» εκείνων των ιθυνόντων του ιταλικού υπουργείου των Εξωτερικών (Γκαλεάτσο Τσιάνο και Τζουζέπε Μπαστιανίνι) που προέκριναν μια σχετικώς ανεκτική πολιτική έναντι των Εβραίων ιταλικής εθνικότητας που ζούσαν σε κατακτημένες από τους ναζί χώρες.
Ο Γιάννης Χρυσάφης γράφει για τη Θεσσαλονίκη «Μητέρα εν Ισραήλ» των Εβραίων, τη μακραίωνη ιστορία τους στην πρωτεύουσα της Μακεδονίας και τον αφανισμό τους κατά την περίοδο 1943-1944, όταν, στο πλαίσιο του ναζιστικού παροξυσμού της ευρωπαϊκής ιστορίας, εφαρμόστηκε και στη Θεσσαλονίκη ο προγραμματισμένος διωγμός και η συνακόλουθη εξόντωσή τους στα στρατόπεδα συγκεντρώσεως της Μεσευρώπης.
Ο Antonio Ferrari αναφέρεται στην πολιτική και πνευματική ατμόσφαιρα του Μεταπολέμου όπου «η οριστική καταδίκη του φασισμού και των φρικαλεοτήτων του, όπως όφειλε να γίνει, εμπόδισε την οποιαδήποτε διάκριση ανάμεσα στο καθεστώς του Μουσολίνι και σ’ εκείνο το μέρος του ιταλικού λαού που τον είχε ακολουθήσει είτε από αληθινό ενθουσιασμό είτε λόγω αυταπάτης». Στη συνέχεια, προαναγγέλλει τη σειρά εγγράφων που ακολουθούν και τα οποία ανέσυρε –θαμμένα επί δεκαετίες στα αρχεία της Ρώμης– ο Ισραηλινός καθηγητής Daniel Capriα.
Στα έγγραφα αυτά (που ενσωματώνονται πλέον στο γνωστό στους ερευνητές corpus των DDI, δηλαδή των Ιταλικών Διπλωματικών Τεκμηρίων) περιέχονται τηλεγραφήματα που έστελνε ο Zamboni στη Ρώμη και ζητούσε οδηγίες ή απαντήσεις σε προτάσεις του για τη σωτηρία των Εβραίων ιταλικής εθνικότητας στη Θεσσαλονίκη και όσων άλλων Ισραηλιτών είχαν συγγενική σχέση με αυτούς. Μέσα από τα έγγραφα διαπιστώνουμε την προσπάθεια του Ιταλού Γενικού Προξένου να σώσει τους ομοεθνείς του Εβραίους, έξω από το κλίμα των φυλετικών νόμων που είχαν καθιερωθεί στην Ιταλία μετά την πρόσδεσή της στο άρμα του Χίτλερ. Είναι αξιοσημείωτο πάντως ότι οι νόμοι αυτοί δεν εφαρμόστηκαν εναντίον των Ιταλών Εβραίων σε όποιες από τις κατεχόμενες από τον Αξονα χώρες είχε λόγο και η Ιταλία.
Ειδικότερα, για τον Ελληνα αναγνώστη υπάρχουν ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες σε ορισμένα από τα δημοσιευόμενα έγγραφα σχετικά με εκείνη τη ζοφερή εποχή. Μια εποχή κατά την οποία ο Γενικός Πρόξενος της Ιταλίας προσπαθούσε να σώσει –και έσωσε– Ιταλιώτες Εβραίους και η πνευματική ηγεσία της σκλαβωμένης Ελλάδας, με επικεφαλής τον αρχιεπίσκοπο Δαμασκηνό και τις υπογραφές των πρυτάνεων και της ηγεσίας των πνευματικών και επαγγελματικών σωματείων, διαμαρτυρόταν με επιστολή προς τον Πληρεξούσιο του Ράιχ, Γκύντερ Αλτενμπουργκ, για τις διώξεις εναντίον των Εβραίων. Νησίδες ανθρωπιάς μέσα σε μια Ευρώπη πλημμυρισμένη από τη βαρβαρότητα.
Μουντιάλ. Η αγωνία της Δημοκρατίας...
H ΛΕΞΗ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ: Τιφόζι, από το tifo (υποστηρίζω) που, όπως σημειώνει ο Μπρομπερζέ, προέρχεται από τον τύφο, μία μορφή του οποίου εκδηλώνεται με έντονο πυρετό και νευρική διαταραχή, συμπτώματα που παραλληλίζονται με την έντονη σωματική και συγκινησιακή εμπειρία του οπαδού... Πώς;
TA KOMMATAKIA από το Τείχος του Βερολίνου έγιναν ανάρπαστα. Οι τυχεροί που επισκέφθηκαν τη γερμανική πρωτεύουσα μέχρι και το 1992-1993 έβρισκαν ακόμη μικρά κομμάτια «μνήμης» έναντι 10 δολαρίων. (Πωλούνται και σήμερα στο Βερολίνο, αλλά είναι τουλάχιστον αμφίβολη η προέλευσή τους). Το 1994 οι Αμερικανοί μιμήθηκαν τη γερμανική επιχειρηματικότητα. Το στάδιο του Λος Άντζελες - μετά τον τελικό του Μουντιάλ - αντιμετωπίστηκε ως μια γιγαντιαία πίτσα. Τα κομμάτια του χλοοτάπητα πουλήθηκαν έναντι 20 δολαρίων. Όπως και με το γήπεδο Σεν Ντενί στο Παρίσι αμέσως μετά τον τελικό του '98. H τιμή έφθασε τα 40 δολάρια. Ούτε οι ξενοφοβικές κορώνες του Λεπέν (εναντίον του Ζιντάν) κατάφεραν να ρίξουν τις τιμές. Άλλωστε μπροστά στον γαλλικό θρίαμβο (Γαλλία - Βραζιλία 3-0), ακόμη και ο Λεπέν έριξε νερό στη... χολή του.
Εκείνα τα χρόνια ένας εθνολόγος, ο Κριστιάν Μπρομπερζέ, ολοκλήρωνε ένα περίεργο ταξίδι με τρεις κύριους σταθμούς: Μασσαλία - Νάπολι - Τεχεράνη. Αναζητούσε τις αιτίες της παγκόσμιας αίγλης του ποδοσφαίρου. Σίγουρα είχε στο μυαλό του την άποψη του Νόρμπρτ Ελίας ότι το ποδόσφαιρο είναι το άθλημα της Δημοκρατίας. Ίσως και να είχε καταγράψει τις αμερικανικές ενστάσεις επί του ιδίου θέματος. Όπως αναφέρεται στον τελευταίο «Εκόνομιστ», οι ΗΠΑ δεν έχουν καταφέρει να εξάγουν τα αγαπημένα τους αθλήματα. Και όσον αφορά το ποδόσφαιρο, ο «Εκόνομιστ» μνημονεύει την ομιλία του Ρεπουμπλικανού Τζακ Κεμπ στο Κογκρέσο, το 1986, στην οποία αντιπαρέθετε το «ευρωπαϊκό σοσιαλιστικό» ποδόσφαιρο απέναντι στο «δημοκρατικό» και «καπιταλιστικό» αμερικανικό. (Δεν μνημονεύθηκε πουθενά το γεγονός ότι μέχρι το 1947 το αμερικανικό ποδόσφαιρο είχε δύο πρώτες κατηγορίες: μία για μαύρους και μία για λευκούς).
Το υλικό που συγκέντρωσε...
...ο Μπρομπερζέ προσετέθη σε παλαιότερα άρθρα του και πρόκειται να κυκλοφορήσει σύντομα και στα ελληνικά (Εκδόσεις Βιβλιόραμα). Πάντως στη Γαλλία η υποδοχή δεν ήταν τόσο θερμή. Αριστεροί και «αριστεροί» επιτέθηκαν στον εθνολόγο κατηγορώντας τον για ελλείψεις, κυρίως όσον αφορά τη διαφημιστική και τηλεοπτική υπεραγορά γύρω από το ποδόσφαιρο. Πιθανόν διότι το συμπέρασμά του (που είναι και τίτλος του βιβλίου) αφήνει απ' έξω πολλές παραδοσιακές ερμηνείες:«Ποδόσφαιρο, η πιο σοβαρή μπακατέλα του κόσμου». Ούτε όπιο των λαών ούτε ψυχολογία της μάζας. Τίποτε απ' όλα αυτά λέει ο Μπρομπερζέ και όλα μαζί, και ακόμη περισσότερα...
Το 1999 περίπου 90.000.000 άνθρωποι έπαιζαν επαγγελματικά ή ημι-επαγγελματικά ποδόσφαιρο (α, β, γ, δ κατηγορίες) σε όλον τον κόσμο. H FIFA μπορεί να επαίρεται ότι έχει περισσότερα μέλη από τον ΟΗΕ. H τηλεθέαση ξεπέρασε το 1998 τα 35 δισ. θεατών. Αναμφίβολα το μεγάλο μυστικό τής δημοτικότητας του ποδοσφαίρου έχει να κάνει με την απλότητά του - γράφει ο Μπρομπερζέ - σε τρία κρίσιμα ζητήματα: Πρώτον, μπορεί να παιχτεί σχεδόν παντού. Από χωράφι μέχρι λεωφορειόδρομο. Δεύτερον, με οποιαδήποτε ρούχα. Από τους ξυπόλητους της φαβέλας μέχρι τους γιάπηδες του Λονδίνου με τα «Αρμάνι». Τρίτον, λόγω της απλότητας των κανονισμών. Οι δεκαεπτά κανονισμοί παραμένουν σταθεροί από το 1886 (με ελάχιστες τροποποιήσεις το 1925 - οφσάιντ - και πρόσφατα με τις εξόδους του τερματοφύλακα).
Εν αρχή, λοιπόν, ην η Δημοκρατία. Δεν είναι λίγοι όσοι υποστηρίζουν πως το ποδόσφαιρο είναι το προϊόν τής (φιλελεύθερης) δημοκρατίας. Και την ακολουθεί στον άλλοτε μαγικό και άλλοτε σκοτεινό δρόμο τής παγκοσμιοποίησης, όπου δεσπόζει η αγορά με τα ισχυρά εταιρικά logo (brandname) και τις βεντέτες. Και όπου τίποτε δεν είναι απόλυτο, όλα είναι ανοιχτά και συζητήσιμα. (Ή θα 'πρεπε να είναι, τουλάχιστον σύμφωνα με τις αρχές της Δημοκρατίας.)
Από τα αριστοκρατικά σχολεία...
...της Αγγλίας, το ποδόσφαιρο γρήγορα κατέκτησε την εργατική τάξη με τις ενστάσεις της απέναντι σε κοινωνικά στάτους κβο. Ίσως επειδή εξυμνεί την αξία, την επίδοση και κυρίως τον ανταγωνισμό μεταξύ ίσων. Μας θυμίζει - σημειώνει ο εκ των κορυφαίων μελετητών τών σπορ Αλάν Ερενμπέργ - πως στις κοινωνίες μας ο κύβος δεν ερρίφθη ποτέ και ότι η αξία είναι ο ακρογωνιαίος λίθος για την επιτυχία. «H δημοτικότητά του οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην ικανότητά του να ενσαρκώνει το ιδεώδες των δημοκρατικών, δείχνοντάς μας, με τη μεσολάβηση των ηρώων του, ότι ο καθένας μπορεί να γίνει κάποιος. Ότι η κοινωνική θέση δεν σφραγίζεται από την καταγωγή, αλλά κερδίζεται στη διάρκεια της ζωής (...). H ιδέα καθεαυτή του ποδοσφαίρου μπορούσε να ριζώσει μόνο σε κοινωνίες στις οποίες η ισότητα προβάλλει, αν όχι ως πραγματικότητα, τουλάχιστον ως ιδανικό».
Το 1994 η Βραζιλία γέμισε «Ρομαριάκια». Κάθε φαβέλα και κάθε σικ προάστιο του Ρίο είχε σε κάθε σπίτι και από έναν Ρομάριο, προς τιμήν του ήρωα τού Μουντιάλ με τον γνωστό έκτοτε πανηγυρισμό - μωρό. Γιατί οι περισσότερες μεγάλες βεντέτες ξεπήδησαν από τη μιζέρια και άνοιξαν δρόμους και για τους υπόλοιπους. Έστω κι αν στην πραγματικότητα από τους δέκα πιτσιρικάδες των διάσημων «φυτωρίων» της Λατινικής Αμερικής (και προσφάτως και της Αφρικής) μόλις ο ένας συνεχίζει στον θαυμαστό καινούργιο κόσμο. Οι υπόλοιποι εννέα ξαναγυρνούν στον παλιό, σκληρό κόσμο. Αλλά μήπως αυτό δεν συμβαίνει και στη Δημοκρατία;
Στο Μουντιάλ, στη Γερμανία...
...το στοίχημα είναι περισσότερο αυτό της παγκοσμιοποίησης.
Στα γερμανικά γήπεδα ο Μίμης Ανδρουλάκης παρατηρεί την παγίωση μιας νέας κατάστασης: «Τη φυγή "ποδιών" αντίστοιχη με τη φυγή "εγκεφάλων". Οι 20 παίκτες της Ακτής του Ελεφαντοστού παίζουν στην Ευρώπη. Σχεδόν όλοι οι παίκτες γνωρίζονται μεταξύ τους, ενώ στο τέλος του Μουντιάλ η συζήτηση δεν θα είναι για την τεχνική των παικτών, αλλά για το κασέ τους. H παγκοσμιοποιημένη αγορά τού ποδοσφαίρου οριοθετεί τη νέα εποχή».
Ο Μίμης Ανδρουλάκης θεωρεί ότι ουσιαστικά πρόκειται για ένα στοίχημα με τον χρόνο: «Διότι βλέπουμε ότι η δημιουργία μιας παγκοσμιοποιημένης ταυτότητας προηγήθηκε π.χ. της δημιουργίας μιας ευρωπαϊκής ταυτότητας. Ο Έλληνας ή ο Ισπανός είναι μάλλον περισσότερο φιλο-βραζιλιάνοι απ' ό,τι γενικώς φιλο-ευρωπαίοι. Αλλά και τα ξέφρενα πανηγύρια στο Ιράν μετά τη νίκη επί των ΗΠΑ και οι αργεντινο-βραζιλιάνικες καντρίλιες και πολλά ακόμη διατηρούν στο παιχνίδι εθνικιστικά οφσάιντ.
Παγκοσμιοποίηση και ήπιος(;) εθνικισμός χέρι χέρι στα γερμανικά γήπεδα;
Ο Παντελής Κυπριανός (επίκουρος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Πάτρας) το βλέπει πιο καθαρά:
«Μέσον τέρψης των αστών αρχικά, το ποδόσφαιρο ταυτίστηκε με τους εργάτες και τώρα μπήκε στη ζωή όλων. Ο καθένας μπορεί να παίξει μπάλα όταν θέλει, όποτε θέλει, όπου θέλει. Οι ποδοσφαιριστές είναι όμοιοί μας, όλοι έχουν δικαίωμα στο όνειρο: η Ελλάδα, η Τουρκία, το Ιράν.
Πλήθος σημαίνει αγορά και στις κοινωνίες μας μπίζνες. Οι μπίζνες χρειάζονται ινδάλματα. Ανάλογα με τα γούστα ο ποδοσφαιριστής γίνεται καλλιτέχνης, μανεκέν, εραστής. Έτσι και η αντινομία. Ο ποδοσφαιριστής παίζει για μια φανέλα - εθνική -, αλλά η αγορά τον θέλει υπερεθνικό, παγκοσμιοποιημένο».
Και για να μην ξεχνιόμαστε: το σκορ αυτήν τη στιγμή είναι Adidas - Nike 5-5.
Αν πάει η ομάδα του Ροναλντίνιο στον τελικό και κερδίσει, το σκορ θα γίνει 6-5 υπέρ της Nike. Κι αυτό είναι πλασματικό, αφού η Nike αγόρασε και το παρελθόν τής Βραζιλίας. Άλλο κρίσιμο σημείο κι αυτό. Για το ποδόσφαιρο, την οικονομία, ενίοτε και για τη Δημοκρατία...
Info
* Κριστιάν Μπρομπερζέ, «Ποδόσφαιρο, το πιο σοβαρό, ασήμαντο πράγμα του κόσμου», υπό έκδοση ΒΙΒΛΙΟΡΑΜΑ
* Νορμπερτ Ελιάς, «Ο πολιτισμός της Δύσης», Αθήνα 1997, ΝΕΦΕΛΗ
* Manfred G. Schmidt, «Θεωρίες της Δημοκρατίας», Αθήνα 2004, ΣΑΒΒΑΛΑΣ
* Εντουάρντο Γκαλεάνο, «Τα χίλια πρόσωπα του ποδοσφαίρου», Αθήνα 1998, ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ
* Ρίτσαρντ Καπισίνσκι, «Ο πόλεμος του ποδοσφαίρου», Αθήνα 2001, ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ
* Georges Vigarello, «Από το παιχνίδι στο αθλητικό θέαμα», Αθήνα 2004, ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ
του Τάκη Καμπύλη από το ιστολογιό του ''Ενστάσεις''
Κυριακή 8 Ιουνίου 2008
Η καλύτερη ομάδα του κόσμου
Με αφορμή την έναρξη του Ευρωπαϊκού Κυπέλου αυτή την εβδομάδα θυμόμαστε την καταπληκτική ιστορία της Ντιναμό Κιέβου
Κάθε χώρα, κάθε πόλη, έχει την δική της ιστορία... Έτσι και κάθε ομάδα έχει και αυτή την δική της ιστορία. Το παρελθόν της Ντιναμό Κιέβου όμως και οι μέρες του καλοκαιριού του 1942 που την σημάδεψαν είναι κάτι το ξεχωριστό στην ιστορία του ποδοσφαίρου...
Μια ιστορία αληθινή, συγκινητική, δραματική αλλά και ηρωική. Έντεκα παίκτες που αγνόησαν για 90 λεπτά τα πάντα..., μπήκαν στο γήπεδο σαν αιχμάλωτοι, έπαιξαν σαν ποδοσφαιριστές και πέθαναν νικητές. Μία ομάδα που οι ποδοσφαιριστές της τα έδωσαν όλα για την νίκη έστω και αν ήξεραν ότι αν την πετύχουν θα πέθαιναν... Η Ντιναμό Κιέβου ιδρύθηκε το 1927 από δύο νεαρούς αστυνομικούς τον Νικολά Κχάνικοφ και τον Σεργκέι Μπαρμίνσκι. Την δεκαετία του 20 ζούσε στην σκιά της Λοκομοτίβ. Αργότερα όμως με την παρουσία αρκετών ταλαντούχων ποδοσφαιριστών η Δυναμό γίνεται παντοδύναμη. Ένας από αυτούς είναι και ο τερματοφύλακας Νικολάι Τρούσεβιτς που έμελλε να αλλάξει την ιστορία όχι μόνο της ομάδας του αλλά ολόκληρης της χώρας.
Το 1935 η Ντιναμό στον πρώτο της αγώνα εκτός συνόρων και σε γήπεδο με 25.000 φιλάθλους των αντιπάλων (πρωτόγνωρο για την ερασιτεχνική τότε Ντιναμό) νικάει την επαγγελματική Γαλλική ομάδα Red Star Olympic με 6-1. Συνολικά στο τουρνέ της στην Γαλλία η Σοβιετικοί πετυχαίνουν 88 γκολ και δέχονται μόλις τρία!!! Έξι χρόνια αργότερα, στις 22 Ιουνίου του 1941 φαίνεται να έρχεται η αρχή του τέλους για την πόλη του Κιέβου... Οι Γερμανοί εισβάλουν στην πόλη καθώς ο Χίτλερ με την επιχείρηση «Barbarossa» έχει ως σκοπό την κατάκτηση της Σοβιετικής Ένωσης. Στις 19 Σεπτεμβρίου το Κίεβο παραδίνεται στον «Φύρερ». 630.000 αιχμάλωτοι βρίσκονται στα χέρια των Ναζί. Εκείνη την ημέρα εξαφανίστηκε και ο ήρωας τερματοφύλακας Νικολάι Τρούσεβιτς που μαζί με τους συμπαίκτες του έμειναν στην πόλη για να υπερασπιστούν την πατρίδα τους.
Η πείνα και τα στρατόπεδα συγκέντρωσης αποτελειώσαν τον κόσμο. Οι περισσότεροι ποδοσφαιριστές της Ντιναμό Κιέβου συνελήφθησαν ζωντανοί και στάλθηκαν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης. Όσοι γλυτώνουν κρύβονται στην πόλη. Οι Γερμανοί έχουν αφήσει σε λειτουργία το αρτοποιείο στην οδό Ντεγκαρέφσκαγια 3. Σε αυτό το αρτοποιείο του Γιόσεφ Ιβάνοβιτς βρίσκει καταφύγιο ο Νικολάι Τρούσεβιτς που τελικά είχε καταφέρει να επιζήσει έστω και αν είχε απομείνει ουσιαστικά ο σκελετός από το πριν λίγο καιρό καλογυμνασμένο σώμα του καλύτερου τερματοφύλακα της χώρας και όχι μόνο.
Ο Τρούσεβιτς ψάχνει και βρήκε κάποιους από τους συμπαίκτες του που είχαν επιζήσει. Με το δεξί μπακ της ομάδας τον Μακάρ Γκοτσαρένκο και με την βοήθεια του μάζεψε σιγά-σιγά και τους υπόλοιπους που είχαν καταφέρει να επιζήσουν από την κόλαση και τους συγκεντρώνει σαν εργάτες στο αρτοποιείο.
Μάλιστα μαζί με τρεις επιζώντες ποδοσφαιριστές της Λοκομοτίβ, τον Μέλνικ, τον Σουκάρεφ και τον Μπλακίν συμπλήρωσαν το ρόστερ της ομάδας του αρτοποιείου που την ονόμασαν «FC START».
Την ίδια εποχή ένας προδότης συνεργάτης των Γερμανών ο Σβέτσοβ καταφέρνει να επαναεισαγάγει το ποδόσφαιρο στο Κίεβο. Μάλιστα ο Σβέτσοβ δημιουργεί την δική του ομάδα την «Ρουχ» που αποτελείται από ομοϊδεάτες του εθνικιστές και συνεργάτες των Ναζί.
Οι Γερμανικές αρχές πείθονται μάλιστα από αυτόν να οργανώσουν ένα πρωτάθλημα. Στο πρωτάθλημα αυτό θα συμμετέχουν ομάδες με παίκτες που υπηρετούν στο στρατό της Γερμανίας και συμμαχικών χωρών, και βέβαια η ‘Ρουχ’. Στο πρωτάθλημα αυτό καλείται η “FC START” που όλοι την άφησαν να συμμετάσχει στο πρωτάθλημα αφού ήθελαν να την νικήσουν και να αποδείξουν την ανωτερότητα των κατακτητών απέναντι στο σύμβολο της πόλης την Δυναμό.
Το πρωτάθλημα ξεκινά. 7 Ιουνίου 1942:
FC START-ΡΟΥΧ 7-2 παρά τις 24 ώρες (!!!) δουλειάς στο αρτοποιείο. Επόμενος αντίπαλος μία Ουγγρική ομάδα που αποτελείται από Ούγγρους στρατιώτες. Οι Ουκρανοί την διαλύουν αφού νικούν 6-2. Ακολουθούν οι άλλοι σύμμαχοι των Ναζί οι Ρουμάνοι αλλά το αρτοποιείο 3 τους ξεφτιλίζει το σκορ 11-0!!!
Οι Γερμανοί αξιωματικοί αναστατώνονται.
Η FC START είναι ασταμάτητη. Ο αρχικός ψίθυρος μεταδίδεται αστραπιαία και έξω από την πόλη σε όλη την Ουκρανία και μάλιστα γίνεται και μεγαλύτερο όπλο των Σοβιετικών κατά των κατακτητών αφού οι νίκες της ομάδας τονώνουν το ηθικό του κόσμου.
Ένας μύθος αρχίζει να δημιουργείται και οι Γερμανοί θέλουν πάση θυσία να τον σταματήσουν! Έτσι βάζουν ως την καλύτερη τους ομάδα μια επίλεκτη του στρατού όμως και αυτή δεν καταφέρνει τίποτα αφού καταφέρνει επίσης να χάσει 6-0 από την FC START. Οι Γερμανοί ζητούν από το αρτοποιείο διπλάσια παραγωγή και απειλούν με εκτελέσεις ενώ συγχρόνως ορίζουν ρεβάνς μετά από τρεις μέρες... Την ημέρα του αγώνα όλος ο πληθυσμός της πόλης του Κιέβου έχει κατακλύσει το στάδιο και τις γύρω περιοχές. Στο γήπεδο υπάρχουν ένοπλα τμήματα των δυνάμεων κατοχής, αξιωματικοί της ανώτατης διοίκησης του στρατού κατοχής όμως όλος ο λαός είναι φυσικά υπέρ της ηρωικής ομάδας τους.
Ο διαιτητής της αναμέτρησης αξιωματικός των SS διατάσσει τους ποδοσφαιριστές της FC START να κάνουν τον χαιρετισμό των Ναζί. Η Γερμανική ομάδα μπαίνει στο γήπεδο και χαιρετούν με τον φασιστικό τρόπο «ZIG HEIL”. Oι Ουκρανοί με την σειρά τους τεντώνουν το δεξί χέρι όπως οι Γερμανοί και το πλήθος παγώνει, όμως αμέσως φέρνουν το χέρι τους στην καρδιά και φωνάζουν «ζήτω ο αθλητισμός»!!
Οι παίκτες της FC START κουρασμένοι, πεινασμένοι χωρίς αλλαγές και με μάλλινες κόκκινες μπλούζες μέσα στο κατακαλόκαιρο δεν πτοήθηκαν... Ο Τρούσεβιτς και η παρέα του παρά τις ρητές προειδοποιήσεις του Γερμανού Διοικητή της πόλης νίκησαν σε εκείνο τον αγώνα θανάτου με 5-3.
Ταπείνωσαν τους Γερμανούς μπροστά στον λαό της πόλης.
Οι ηρωικοί παίκτες της FC START συλαμβάνονται και οδηγούνται για ανάκριση. Από τότε δεν τους ξαναείδε κανείς...
Βρίσκονται όμως πάντα μέσα στην καρδιά όσων γνωρίζουν την ιστορία αυτήν. Και στην δικιά μας...
Δύο ταινίες βασίστηκαν στην θρυλική ανάμνηση της Δυναμό.
"Το ημίχρονο του θανάτου" (Ket felido a pokolban,) το 1961 του Ούγγρου Ζόλταν Φάμπρι και "Η απόδραση των 11" [Escape to Victory, 1981] του Τζων Χιούστον.
Φαίνεται πως υπήρξε και ενδιάμεση ρωσική απόπειρα με τίτλο "Δυο ημίχρονα στην κόλαση" και πρωταγωνιστή τον διάσημο Ρώσο γκολκίπερ Λεβ Γιασίν, αλλά όσο και να έψαξα δεν κατάφερα να το διασταυρώσω
Περισσότερα στοιχεία θα βρει κανείς στα βιβλία
Dynamo: Defending the honour of Kiev του Andy Dougan, που μεταφράστηκε στα ελληνικά από το Γιάννη Κουσουνέλο στις εκδόσεις Διόπτρα
και στη εξαντλημένη πλέον νουβέλα του Αλεξάντρ Μπορσταγκόφσκι Ανήσυχα Σύννεφα από τις εκδόσεις Σύγχρονη Εποχή (1986)
Στοιχεία άντλησα επίσης από το άρθρο του Sean Ingle με τίτλο THE BRAVEST FOOTBALLERS EVER? στον Guardian το 2001.
Νικήτας Κανάκης
Εγγραφή σε:
Σχόλια (Atom)
