Τετάρτη 23 Ιουλίου 2008
Τα μεγάλα παπούτσια του Γιουσέφ
Όλοι σχεδόν φτάνουν εδώ στα κρυφά. Οι άνθρωποι εγκαταλείπουν τη χώρα τους θαρρείς και φεύγουν για μια μικρή εκδρομή στα γύρω βουνά. Παίρνουν μαζί ένα σάντουιτς, ένα δεύτερο ζευγάρι κάλτσες, "θα φορέσω το αδιάβροχο μου γιατί μπορεί να βρέξει...", Δεν θα ξαναγυρί¬σουν ποτέ πια στην πατρίδα τους. Άλλοι φτάνουν γαντζωμένοι στους ά¬ξονες των τροχών των τρένων ή κρυμμένοι μέσα στο φορτίο από προκάτ ενός φορτηγού ή, ακόμα, κολυμπώντας.
Προσγειώνονται κατευθείαν στην Τράνζιτβιλ. Χίλιοι πρόσφυγες το μήνα, πάνω από δέκα χιλιάδες το χρόνο. Ο αριθμός τους πληθαίνει μέ¬ρα με τη μέρα.
Τίμπορ Τάρντος
• Χριστούγεννα μέσα σε "παγωμένα" κτίρια, αποθήκες και κρατητή¬ ρια αστυνομικών υπηρεσιών στη Θράκη θα περάσουν εκατοντάδες λα¬θρομετανάστες, στη συντριπτική τους πλειοψηφία Ασιάτες και Αφρικα¬
νοί, που παραμένουν υπό κράτηση μέχρις ότου ολοκληρωθούν οι διαδι¬κασίες απέλασης τους..,
• Δουλεμπορικό με 130 λαθρομετανάστες προσάραξε στα αβαθή στηνπεριοχή Λευκίμη της Κέρκυρας. Δύο άντρες και ένα μικρό παιδί πνίγη¬καν στην προσπάθεια τους να διασωθούν...
• Πτώμα άγνωστου νεαρού άνδρα βρέθηκε κοντά στις κτιριακές ε¬γκαταστάσεις τον σιδηροδρομικού σταθμού Ρηγίου Διδυμοτείχου και σύμφωνα με την αστυνομία πρόκειται για Αφρικανό λαθρομετανάστη,
που, σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, πέθανε από το δριμύ ψύχος και τις κακουχίες...
• ...στη νέα αυτή τραγωδία, η τρίτη σε διάστημα δέκα ημερών, τέσσε¬ρις άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, ενώ διασώθηκαν 14.
• Τα πτώματα άλλων οχτώ λαθρομεταναστών περισυνελέγησαν από περιπολικό σκάφος τον λιμενικού σώματος στη θαλάσσια περιοχή τονκόλπου Χιλιαδούς Εύβοιας, όπου την Παρασκευή προσάραξε δουλεμπο¬
ρικό σκάφος...
• Χτες, σκάφος τον λιμενικού σώματος περισυνέλεξε στη θαλάσσια περιοχή Μετόχι της Εύβοιας το πτώμα ενός Αφγανού λαθρομετανάστη...
• Την Παρασκευή εντοπίστηκαν δύο δουλεμπορικά σκάφη, στο Μαντονδι και στη Χιλιαδού της Εύβοιας και οι λιμενικές αρχές περισυνέλ¬λεξαν τέσσερις νεκρούς...
• Πλαστές άδειες παραμονής σε αλλοδαπούς εξασφάλιζαν, αντί 150 ευρώ τη μία, τέσσερα άτομα που συνελήφθησαν στην Κατερίνη Πιερίας...
Δεν υπάρχει φύλλο στον ημερήσιο τύπο που να μην έχει στα ψιλά, σε κάποια από τις σελίδες του, μια παρόμοια είδηση.
Χιλιάδες δυστυχισμένοι άνθρωποι περνούν τα σύνορα, δραπετεύο¬ντας από τη φτώχεια, τον πόλεμο, τους εμφύλιους σπαραγμούς, τις πολιτικές διώξεις.
Το έργο το ζήσαμε κι εμείς όταν αναζητήσαμε, κύρια στις δεκαετίες του '50 και '60, άλλες πατρίδες που θα μας έδιναν καταφύγιο και πιο χορτάτο ψωμί. Η δική μας εμπειρία είναι πολλαπλά καταγραμμένη α¬πό το "Συναξάρι του Ανδρέα Κορδοπάτη" ως "τον Γκας τον Γκάγκνστερ".
Περιθωριοποιημένοι και αποδιοπομπαίοι, πλύναμε σχεδόν όλα τα άπλυτα πιάτα της αμερικάνικης γαστριμαργίας, βάψαμε όλες τις κρε¬μαστές γέφυρες της αμερικάνικης επικράτειας, απολυμάναμε όλους τους δημόσιους απόπατους στη γκαστερμπάϊτερ θητεία μας, χάσαμε πολύ κόσμο μέσα στα πιτς των βελγικών ορυχείων, από πνευμονοκονίαση ή καταπλάκωση, ντυθήκαμε νύφες σε προξενιά από ρετουσαρισμένες φωτογραφίες, κατά πως μας θυμίζει και ο Βούλγαρης, επιβιώ¬σαμε το '42-'43 σε στρατόπεδα προσφύγων στην Παλαιστίνη και την Κύπρο, στείλαμε στην Τασκένδη τα παιδιά μας για να γλυτώσουν τον αφανισμό κι όταν επέστρεψαν δεν γνώρισαν πατρίδα και συνεχίζουμε να αποχαιρετούμε στα λιμάνια το νέο κύμα της μετανάστευσης, με πο¬ταμούς δακρύων.
Τώρα, στην εποχή της δραματικής μετακίνησης των αμήχανων λα¬ών, ήρθε η σειρά μας να γίνουμε και τόπος φιλοξενίας. Και αυτήν α¬κριβώς την ιστορική στιγμή, μπορεί ως θεατρόφιλο κοινό να συγκι¬νούμαστε μέχρι δακρύων στον "Έβρο απέναντι", όταν περάσουμε ό¬μως το φουαγιέ του θεάτρου και ξαναβγούμε στους δρόμους, όλοι οι Αλβανοί γίνονται ύποπτοι, όλοι οι Πακιστανοί κρύβουν ένα τρομο¬κράτη και όλοι οι μουσουλμάνοι ένα ταλιμπανέζο φονταμενταλιστή. Πιο γνήσια ήταν πάντως τα δάκρυα μας την εποχή του "Ξεριζωμένου" Ξανθόπουλου, ίσως γιατί νοιώθαμε περισσότερο υποψήφιοι για την α¬ναζήτηση μιας άλλης πατρίδας.
Σήμερα, οι εμπειρίες της μετανάστευσης, της λαθραίας μετακίνη¬σης και της προσφυγιάς δε φαίνεται να ωρίμασαν ικανοποιητικά τη συνείδηση μας ως λαού οικοδεσπότη. Ο ξένιος εαυτός μας μοιάζει συρρικνωμένος, η βαλκάνια ζεστασιά μας μοιάζει να 'χει υποθερμία, η ιστορική μας εμπειρία πάσχει από επιλεκτική αμνησία.
Για να μην είμαστε βέβαια άδικοι, ένα κομμάτι του λαού μας - με ανθρωπιά, κοινωνική ευαισθησία, πολιτική ωριμότητα και ιστορική συνέπεια— ανταποκρίνεται με όρους ουσιαστικής συνύπαρξης.
Ένα άλλο κομμάτι στέκεται σε μια χλιαρή και ευμετάβλητη "φιλάνθρωπη" αντίληψη, κι ένα τρίτο βρίσκεται στο χώρο των μουδια¬σμένων αναποφάσιστων, ουσιαστικά ευεπίφοροι ωστόσο στα ξενοφο¬βικά, ρατσιστοειδή κελεύσματα της καρατζαφερικής υστερίας, που μι¬λούν συνήθως για "πληγή", "μάστιγα", "στρατιές", "ορδές", "συμμο¬ρίες", κολακεύοντας από τη μια τη "φυλετική μοναδικότητα" του Έλληνα, απειλώντας με την πολιτιστική αλλοτρίωση, τρομοκρατώντας με την έκρηξη της ανεργίας και της εγκληματικότητας.
Το αστείο στην όλη υπόθεση είναι, πως ακριβώς αυτοί που είναι θιασώτες της οικονομίας του παγκοσμιοποιημένου νεοφιλελευθερι¬σμού διαστρεβλώνουν τις συνέπειες του.
Κοντά σε όλα αυτά έχει στηθεί ένα κύκλωμα βαθιάς εκμετάλλευσης του ανθρώπινου πόνου των λαθρομεταναστών και προσφύγων. Πλα¬στές κάρτες παραμονής, ψεύτικες ή βαριά ακριβοπληρωμένες αιτή¬σεις ασύλου, βασανισμοί, κακοποιήσεις, παράνομες απελάσεις, δια¬σπάθιση των πόρων για τη στέγαση και σίτιση λαθρομεταναστών και προσφύγων, δουλεμπόριο και νταβατζιλίκι είναι μερικά από τα νέα επινοήματα για να "βγάζουν κάποιοι το ψωμί τους". Δικηγόροι, αστυ¬νομικοί, υπάλληλοι νομαρχιών και δήμων, και άλλα εδώδιμα ευδοκι¬μούν στον "Κήπο πίσω από τον Παράδεισο". Μια ολόκληρη Καμόρα πολλαπλασιάζεται και ανθεί πάνω στις πλάτες των μεταναστών και προσφύγων.
Για μια μεγάλη μερίδα του ελληνικού λαού οι μετανάστες και πρό¬σφυγες σηματοδοτούν το ίδιο το κακό. "Ο μετανάστης, ο πρόσφυγας, ο ξένος, ο Άλλος, παρουσιάζεται συνήθως ως φορέας όλων των δει¬νών, ως εισβολέας σε μία κοινωνία περίπου αγνών και αθώων και αν τύχει να είναι παραβάτης έστω και πταίσματος, τότε τα επίθετα δεν φθάνουν για να τον χαρακτηρίσουν και σ' αυτή την περίπτωση ανα¬δύεται στην επιφάνεια ολόκληρο το "ρατσιστικό οπλοστάσιο". Μερι¬κές φορές, όλα τα γνωστά στερεότυπα επιστρατεύονται για να φορτιστεί αρνητικά ο απλός πολίτης, ενώ υποθάλπονται κάθε είδους φόβοι και φοβίες που εστιάζονται άλλοτε στην απώλεια θέσεων εργασίας και άλλοτε στην μετάδοση ασθενειών." Ας δούμε όμως τα πράγματα λίγο πιο αναλυτικά.
ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ
'Όταν μιλάμε για μετανάστες ή λαθρομετανάστες αναφερόμαστε βέβαια σε ανθρώπους που προέρχονται από την Ασία, την Αφρική και τις χώρες του πρώην υπαρκτού σοσιαλισμού. Κανένας δε βάζει ζήτη¬μα για όσους προέρχονται από την Ευρώπη ή την Αμερική, και γιατί δεν τους αφορά η λαθραία είσοδος στη χώρα και γιατί θεωρείται ότι αποτελούν μια ελίτ στελεχικού δυναμικού, που περίπου μας κάνει τη χάρη να εργάζεται στη χώρα μας.
Το σύνολο σχεδόν των μεταναστών, προερχόμενοι από ασιατικές, αφρικανικές ή πρώην ανατολικές χώρες μπήκαν κάποτε στη χώρα πα¬ράνομα. Πριν δηλαδή "νομιμοποιηθούν" περνώντας από μια οδύσσεια κρατήσεων, γραφειοκρατίας, παράνομων κυκλωμάτων κτλ, υπήρξαν λαθρομετανάστες.
Στο σύνολο τους επίσης απασχολούνται σε χειρωνακτικές εργα¬σίες, είναι κακοπληρωμένοι και στο μεγαλύτερο ποσοστό ανασφάλι¬στοι. Το συνηθισμένο επιχείρημα όλων των ξενοφοβικών φληναφημά¬των είναι ότι "μας παίρνουν τις δουλειές, ανεβάζοντας κι άλλο το δρα¬ματικό ποσοστό της ανεργίας."
Οι οπαδοί αυτής της αντίληψης δεν μπορούν να απαντήσουν στο στοιχειώδες ζήτημα, ποιοι θα καλύψουν τις θέσεις των χειρωνακτών, μετά την έκρηξη του τομέα υπηρεσιών και τη νέα οικονομία που "σφραγίστηκε" και πρόσφατα στο Νταβός. Το μοντέλο της άγριας κα¬πιταλιστικής εκμετάλλευσης είχε πάντα ως προαπαιτούμενο τη φτηνή, εξαντλητική και συνήθως ανασφάλιστη εργασία των μεταναστών. Ιδι¬αίτερα σήμερα, που η αποκομιδή της υπεραξίας δεν εστιάζεται μόνο στην εργατική δύναμη, αλλά και στο χώρο των υπηρεσιών, με ραγδαία προλεταριοποίηση μεγάλου μέρους του επιστημονικού δυναμικού, οι αυτόχθονες πληθυσμοί μετακυλύονται εργασιακά στην κατηγορία αυ¬τή, αφήνοντας τις παραδοσιακές χειρωνακτικές εργασίες στους "ξέ¬νους".
Το δραματικό πρόβλημα της ανεργίας στις χώρες της Ε.Ε. και όσες μελέτες και στατιστικές το ακολουθούν δεν επιδικάζουν πουθενά την ευθύνη στους μετανάστες. Αντίθετα όλοι, και η αντίστοιχη μελέτη της ΓΣΕΕ, αποδέχονται τη συνεισφορά των μεταναστών στην "ανάπτυξη" συνολικά της οικονομίας, στη δημιουργία νέων επενδύσεων και στην τόνωση των ασφαλιστικών ταμείων (στο βαθμό που υπάρχει ασφάλι¬ση).
Οι χώρες της Ευρώπης που αντιμετώπισαν νωρίτερα από μας το ζή¬τημα αυτό, δέχονται την εισροή της μεταναστατευτικής εργατικής δύ¬ναμης, γνωρίζοντας καλά πως είναι σύμφυτη με την καπιταλιστική α¬νάπτυξη. Ο καγκελάριος της Γερμανίας Γκέρχαρντ Σρέντερ χορήγησε πρόσφατα 30.000 ειδικές άδειες παραμονής σε μετανάστες, προκειμέ¬νου να ικανοποιηθεί σε χειρώνακτες η γερμανική αγορά και με τη σύμ¬φωνη γνώμη του Κλάους Σβίγκελ, προέδρου του μεγαλύτερου συνδι¬κάτου IG Metall, Στη Γαλλία το πρόβλημα των χειρωνακτών δεν είναι τόσο επιτακτικό, ωστόσο η υπουργός Μαρτίν Ομπρί ζήτησε από τις ε¬παγγελματικές ομοσπονδίες να ενημερώσουν την κυβέρνηση για τις α¬νάγκες τους σε εργατικά χέρια.
Πρέπει όμως να εξηγήσουμε γιατί σήμερα υπάρχει έλλειψη εργατι¬κών χεριών στην Ευρώπη. Ούτε και ο πιο αφελής νεοφιλελεύθερος δεν μπορεί βέβαια να ισχυριστεί ότι ξαφνικά όλοι οι Ευρωπαίοι πλούτι¬σαν. Η εξήγηση πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο σοβαρής έρευνας, που οφείλουν να διεκπεραιώσουν, για την αξιοπιστία της, τα μεγάλα συνδικάτα. Πρόχειρα πάντως, και με βάση τις αποσπασματικές μέχρι τώρα μελέτες, οι ερμηνείες είναι δύο: η διαφοροποίηση της οικονομι¬κής δομής από τη μια και η μεγάλη υπογεννητικότητα στο χώρο της Ευ¬ρώπης. Κοντά σε αυτές τις ερμηνείες πρέπει να προστεθεί βέβαια και η από παλιά καλή συνταγή της δημιουργίας μιας μεγάλης στρατιάς α¬νέργων προκειμένου να εκβιάζεται στις διεκδικήσεις του το εργατικό κίνημα.
Η ασύλληπτη σε ταχύτητα τεχνολογική και ηλεκτρονική έκρηξη δη¬μιούργησε ένα νέο κύκλο εργασιών, που κατατάσσονται παραδοσια¬κά στις υπηρεσίες, σε όρους όμως εργασιακών συνθηκών και αμοιβής αναμφίβολα αφορούν φτηνό εργατικό δυναμικό, που όμως δεν έχει την αντίστοιχη συνείδηση -ακόμα— εξαιτίας μιας αδράνειας που α¬παιτεί χρόνο για τη συνειδητοποίηση των νέων όρων.
Ανεξάρτητα από τους εργασιακούς όρους οι υπηρεσίες αυτές έχουν αυξημένες απαιτήσεις προσόντων —πανεπιστημιακά διπλώματα, ξέ¬νες γλώσσες, χρήση ηλεκτρονικών υπολογιστών κ.τ.λ. — και για το λό¬γο αυτό βέβαια απευθύνονται σε αυτόχθονες, μιας και οι μετανάστες, ανεξάρτητα από το αν έχουν ή όχι τα αντίστοιχα προσόντα, δυσκολεύ¬ονται ακόμη, κυρίως εξαιτίας της γλώσσας, να ενταχθούν σ' αυτό το δυναμικό. Οι ψευδαισθήσεις που αφορούν τους εργασιακούς όρους σ' αυτές τις υπηρεσίες, αλλά και η αδρανής κοινωνι¬κή καταξίωση, στρέφουν το σύνολο σχεδόν του ντόπιου πληθυσμού στη διεκδίκηση μιας τέτοιας θέσης, αφήνοντας τις χειρωνακτικές δουλειές στους μετανάστες.
Από την άλλη πλευρά, όλες οι δημογραφικές μελέτες και οι αντίστοιχες στατιστικές αναφέρουν ότι η εντεινόμενη υπογεννητικότητα στην Ευρώπη ούτε κατά το ελάχιστο δεν αναπληρώνεται από το μεταναστευτικό πληθυσμό.
Σύμφωνα με τη Eurostat, το 2010 η Ευρώπη, ε¬ξαιτίας της υπογεννητικότητας που μειώνει δρα¬ματικά τον ενεργό εργατικό πληθυσμό, "θα χρειά¬ζεται όνο ενεργούς εργαζόμενους για κάθε συντα¬ξιούχο, και το 2030 οι σχετικές ανάγκες θα είναι δι¬πλάσιες από όσες το 2010. Τα Ηνωμένα Έθνη εκτι¬μούν ότι από σήμερα μέχρι το 2025 η ευρωπαϊκή οικονομία θα χρειαστεί τουλάχιστον 159 εκατομ¬μύρια μετανάστες, ώστε να ανταποκριθεί στην α¬ναγκαία ισορροπία ενεργού και μη ενεργού πληθυ¬σμού".
Το μεγάλο δημογραφικό ζήτημα στην Ευρώπη δεν έχει ως μοναδική συνέπεια την έλλειψη εργα¬τικών χεριών. Συνεπακόλουθη είναι η ελάττωση των εισροών στα ασφαλιστικά ταμεία που, μαζί με την κακοδιαχείριση, τα έχει τινάξει στον αέρα και βέβαια η μείωση της παραγωγικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας, της ανταγωνιστικότη¬τας της κτλ και ό,τι αυτό συνεπάγεται για το επίπεδο ζωής του μέσου Ευρωπαίου, που πριν αρχίσει να ουρλιάζει κατά των μεταναστών, πρέπει να το συνυπολογίσει σοβαρά.
Όταν τελειώνουν τα επιχειρήματα που αφορούν τους οικονομικούς δείκτες, τότε όλοι οι υστερικοί ξενοφοβικοί επιστρατεύουν το επιχεί¬ρημα της πολιτιστικής αλλοτρίωσης. Είναι πραγματικά κωμικοτραγικό αυτοί ακριβώς που ξεπουλιούνται όσο — όσο χάριν της "τουριστικής α¬νάπτυξης", που προσκυνούν το αμερικάνικο μοντέλο της πολιτιστικής ομογενοποίησης και της άνευ όρων Μακντοναλντάδικης εισβολής, βλέπουν στο πρόσωπο των μεταναστών και των προσφύγουν τον κίνδυ¬νο της πολιτιστικής αλλοτρίωσης. Και ακόμα πιο αστείο είναι ότι συ¬νήθως αυτοί που αγνοούν εντελώς την ελληνική ιστορία, συνοψίζουν την παράδοση στον πασχαλινό οβελία και αδυνατούν να χρησιμοποι¬ήσουν σωστά ακόμη και την ελληνική γλώσσα, είναι οι φανατικοί της φυλετικής καθαρότητας και οι προασπιστές της ελληνικής παράδοσης. Βέβαια ,σ' αυτό έδωσε την απάντηση ο Ουμπέρτο 'Εκο, λέγοντας ό¬τι ο ρατσισμός είναι η αθλιότητα που εφεύραν οι πλούσιοι για να την εφαρμόζουν οι φτωχοί.
ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ
Τα σύνορα της χώρας τα περνούν όχι μόνο οι άνθρωποι που αναζη¬τούν μια καλύτερη τύχη, αλλά και όσοι εξαιτίας του πολέμου ή της πο¬λιτικής τους δράσης φυλακίζονται, βασανίζονται και κινδυνεύει η ζωή τους αν παραμείνουν στη χώρα τους.
Η Σύμβαση της Γενεύης θεωρητικά δίνει στους ανθρώπους αυτούς το δικαίωμα να αναζητήσουν άσυλο και μάλιστα υποτίθεται ότι έχει α¬πλουστεύσει απόλυτα τις διαδικασίες, προκειμένου να αποφύγει τη στενοκεφαλιά γραφειοκρατών ή την πολιτική σκοπιμότητα άλλων ε¬μπλεκομένων. Συγκεκριμένα οι αιτούντες άσυλο υποβάλλουν το αίτη¬μα τους σε οποιαδήποτε δημόσια αρχή -δήμο, αστυνομικό τμήμα κτλ - που είναι υπεύθυνοι και υποχρεωμένοι να το διεκπεραιώσουν.
Από το σημείο αυτό μέχρι του τι γίνεται στην πραγματικότητα μεσολαβεί η άβυσσος.
Το ποσοστό αναγνώρισης της ιδιότητας του πρόσφυγα στην Ελλά¬δα είναι από τα χαμηλότερα στην Ευρώπη, παρά το γεγονός ότι οι αι¬τούντες άσυλο προέρχονται από χώρες που εξαναγκάζουν τους αν¬θρώπους σε φυγή και στις οποίες η ίδια η ζωή τους βρίσκεται σε άμε¬σο κίνδυνο. Ταυτόχρονα η διαδικασία υποβολής, εξέτασης και διεκ¬περαίωσης της αίτησης ασύλου από τα αρμόδια όργανα, αν δεν απο¬τελεί αντικείμενο εκμετάλλευσης, αποτελεί προσβολή της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Πουθενά σχεδόν δεν τηρούνται οι συνυπογραμμένοι α¬πό μας όροι της Σύμβασης της Γενεύης. Είτε τηρώντας σιωπηλές εντο¬λές ανωτέρων, είτε αυθαιρετώντας βάναυσα, οι εμπλεκόμενοι αρμόδι¬οι και συναρμόδιοι μετατρέπουν τη διαδικασία ασύλου, και ως προς την παραμονή, την διαμονή, την περίθαλψη κτλ, σε αντικείμενο επιβο¬λής κάθε μορφής εξουσίας, χωρίς να εξαιρείται η κακοποίηση.
Οι Αφγανοί συνιστούν το ένα τρίτο του παγκόσμιου προσφυγικού καταυλισμού, έως τις 31 Δεκεμβρίου 2001, περίοδο που δεν αντανακλά τις πιο πρόσφατες εξελίξεις στο Αφγανιστάν. Περισσότεροι από 1,7 εκατομμύριο Αφγανοί πρόσφυγες έχουν επιστρέψει στην πατρίδα τους από τις αρχές του 2002.
Σημειώνεται στην αντίστοιχη έρευνα επίσης ότι παρόλο που ο α¬ριθμός των προσφύγων έχει μειωθεί κατά 38% από τις αρχές του 1990, ή ακριβώς γι αυτό το λόγο, "η κατάσταση των εκτοπισμένων στο εσω¬τερικό της χώρας τους είναι πολύ πιθανό να έχει επιδεινωθεί".
Αξίζει επίσης να σημειώσουμε ότι από τους αιτούντες άσυλο περί¬που οι μισοί (48,1%) είναι γυναίκες και το 44,5% είναι παιδιά κάτω των 18 ετών.
Η Γεωργία Λινάρδου στην Κ. Ελευθεροτυπία, 5-12-04, σημειώνει:
"Όταν ο Χοσαϊνί ήρθε στην Ελλάδα από το Αφγανιστάν ήταν 14 ε¬τών. Με ακρωτηριασμένα τα δάχτυλα τον αριστερού τον χεριού και δί¬χως γονείς, αφού το φορτηγό που τους πήρε από το χωριό Μαζάρ Ελ Σαρίφ, το 1996, δεν τους χωρούσε όλους! Ο Χοσαϊνί έχει να τους δει α¬πό τότε.
Πολλοί ανήλικοι λίγο πριν την άρση της κράτησης τους, παίρνουν το χαρτί της απέλασης τους. Να πάνε, όμως, πού;
Σήμερα ζητάει άσυλο. Μαζί με 767 ακόμη ανήλικους (ηλικίας 6 έως 17 ετών) που τα τρία τελευταία χρόνια κατέφυγαν παράνομα στη χώ¬ρα μας. Αυτά τα παιδιά — αν και προστατεύονται από διεθνείς συμβά¬σεις— όχι μόνον άσυλο δεν παίρνουν, αλλά ούτε τη φροντίδα που α¬πορρέει από τους νόμους κι απ' την ηλικία τους γεύονται.
Συνήθως είναι ορφανό- και έφτασαν εδώ μόνα τους! Κανείς, όμως, δεν μπορεί να μιλήσει με ακρίβεια για το πόσοι ανήλικοι έχουν κατα¬φύγει στη χώρα μας, καθώς ο επίσημος μηχανισμός αναγνώρισης και καταγραφής τους χαρακτηρίζεται —επιεικώς— πλημμελής.
Πού καταλήγουν; Όπως εκτιμούν η Καλλιόπη Μιγγείρου και η Ελέ¬νη Σπαθανά από τη Νομική Υπηρεσία του Εθνικού Συμβουλίου για τους Πρόσφυγες: "το 95% εξαφανίζεται! Περνούν τα σύνορα, συλλαμ¬βάνονται, κρατούνται για 3 μήνες και στη συνέχεια αφήνονται ελεύθε¬ρα. Το "αστείο" είναι ότι πολλοί ανήλικοι λίγο πριν την άρση της κρά¬τησης τους, παίρνουν το χαρτί της απέλασης. Αλήθεια, να πάνε πού αλ¬λά και πώς να φύγουν αφού είναι παράνομοι!"
Η υπόθεση του Τάίλάν και των συντρόφων του αποκαλύπτει επίσης πολύ χαρακτηριστικά τί ισχύει στο ζήτημα του προσφυγικού ασύλου . Ο κουρδικής καταγωγής αγωνιστής Σινάν Μποζκούρτ (Ταϊλάν) και οι τρεις σύντροφοι του από την Τουρκία, Μεχμέτ Γιαμάν, Γιουσούφ Κενάν Ντιτσέρ και Φερχάτ Ερτούκ. είναι απεργοί πείνας των λευκών κε¬λιών και ήλθαν κυνηγημένοι στην Ελλάδα για να ζητήσουν πολιτικό ά¬συλο. Συνελήφθησαν και καταδικάστηκαν για παράνομη είσοδο στη χώρα, ενώ ο Ταϊλάν καταδικάστηκε σε 12 μήνες φυλάκιση για τη βοή¬θεια που τους παρείχε.
Η Ελλάδα που θέλησε τάχα να αναδείξει το πνεύμα του Ολυμπι¬σμού και της φιλοξενίας, δεν ανταποκρίνεται στο θεσμό του ασύλου, δηλαδή στην προστασία των καταδιωγμένων προσφύγων. Η Ύπατη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες καταδίκασε πολλές φορές τη χώρα μας για το γεγονός ότι ελάχιστοι άνθρωποι πή¬ραν άσυλο στην Ελλάδα, ενώ για τους περισσότερους η ελπίδα να βρουν ασφάλεια χάθηκε ακριβώς στη χώρα που γεννήθηκε ο θεσμός του άσυλου για τους κατατρεγμένους.
Το απόσπασμα του Φερνάντο Σαβατέρ από το βιβλίο του "Κάνε αυ¬τό που θέλεις, αλλά..." αποτυπώνει με έναν άλλο τρόπο όσα αφηγού¬νται όλα τα παραπάνω:
«Για να μιλήσουμε σοβαρά: το να ζούμε δεν είναι διόλου βολικό, κυ¬ρίως αν θέλουμε να προχωρήσουμε πέρα από τα ωραία λόγια. Λεν υ¬πάρχει τίποτα πιο εύκολο από το να αγαπάει κανείς την ανθρωπότητα, αφηρημένα, ιδίως όταν θέλει να εμφανιστεί ανώτερος για να προξενή¬σει καλή εντύπωση. Στο κάτω — κάτω κανείς από μας δεν θα συναντήσει ποτέ την κύρια Ανθρωπότητα ούτε θα υποχρεωθεί να της παραχωρήσει τη θέση τον στο λεωφορείο. Αλλά αυτό που είναι αληθινά δύσκολο είναι να σεβόμαστε τις άλλες ζωντανές ανθρώπινες υπάρξεις και είναι ακό¬μη πιο δύσκολο αν αυτές είναι "παράξενες", αν έρχονται από μακριά, αν μιλούν μιαν άλλη γλώσσα και έχουν μιαν άλλη πίστη, όπως ήδη συμ¬βαίνει σε πολλές από τις πόλεις μας. Να σεβόμαστε τον πλησίον μας, που μας μοιάζει, είναι αρκετά πρόδηλο, επειδή κατά κάποιον τρόπο ι¬σοδυναμεί με το να. σεβόμαστε τους εαυτούς μας, δεδομένου ότι είμα¬στε σαν κι αυτόν. Η δυσκολία αρχίζει όταν πρέπει να αποδεχθούμε το διαφορετικό, τον άγνωστο, τον ξένο, το μετανάστη.
Τελικά, εμείς οι άνθρωποι είμαστε αγελαία ζώα και συνεπώς μας α¬ρέσει να ζούμε στην αγέλη, δηλαδή ανάμεσα σε αυτούς που μας μοιά¬ζουν περισσότερο. Να ζούμε στην αγέλη είναι σαν να ζούμε μπροστά σε έναν καθρέφτη. Γύρω μας βλέπουμε πάντοτε πρόσωπα που αντανα¬κλούν το δικό μας, που μιλούν όπως εμείς, που τρωνε τα ίδια πράγμα¬τα, που γελούν ή κλαινε για τους ίδιους με μας λόγους. Αλλά ξαφνικά φτάνει κάποιος που δεν ανήκει στη δική μας ομάδα, που έχει διαφορε¬τική μυρουδιά ή διαφορετικό χρώμα, που μιλάει μιαν άλλη γλώσσα. Τό¬τε το αγελαίο ζώο που βρίσκεται μέσα στον καθένα από μας τρομάζει, αρχίζει να δυσπιστεί, νιώθει σαν να βρίσκεται σε κίνδυνο, νομίζει ότι έ¬χει δεχθεί "εισβολή". Με δύο λόγια, να που γινόμαστε επιθετικοί και ε¬πικίνδυνοι...
Επειδή δεν αυξάνονται μόνον οι κάτοικοι του πλανήτη αλλά και οι δυνατότητες τους να ταξιδεύουν και να επικοινωνούν, η παρουσία "ξέ¬νων" στην αγέλη μας ή στη φυλή μας αυξάνεται διαρκώς. Αν ζεις σε μια μεγάλη πόλη, θα το έχεις ήδη αρκετά καλά αντιληφθεί. Αν σπουδάζεις σε ένα εκπαιδευτικό κέντρο από εκείνα που δεν αποκλείουν κανέναν ούτε κάνουν διακρίσεις σε βάρος κανενός προκειμένου να διατηρή¬σουν την απάνθρωπη αγελαία "καθαρότητα" τους, ίσως στο σχολείο ή στο ινστιτούτο που συχνάζεις κάθεσαι πλάι σε κάποιον που δεν είναι α¬κριβώς "καθρέφτης" για σένα, αλλά που παρουσιάζεται με έναν τρόπο αρκετά διαφορετικό. Και είναι πολύ πιθανό ότι στην αρχή θα είχες προ¬βλήματα, όπως προφανώς θα είχε και ο άλλος. Τώρα γνωρίζεις ότι πρό¬κειται να εγκαινιάσει κάτι κοινό: να νιώθετε και να γνωρίζετε ότι είστε "διαφορετικοί" από αυτόν που ωστόσο ζει στο πλάι σας. Αλλά, αν ε¬λέγξεις τα αγελαία σον ένστικτα, αν δεν ακούσεις τα βαθιά μουγκανητά του κουτού ζώου που είναι παγιδευμένο μέσα σου, θα ανακαλύψεις αμέσως ότι με αυτόν τον ξένο έχεις πολύ περισσότερα κοινά πράγματα από όσα είναι εκείνα που φαινομενικά σε ξεχωρίζουν από αυτόν.
Θα καταλάβεις ότι μοιάζετε στα θεμελιώδη πράγματα, ότι και αυτός ή αυτή γεννήθηκε και αγαπάει και παλεύει και γνωρίζει, ακριβώς όπως κι εσύ, ότι μια μέρα θα πεθάνει. Θα καταλάβεις ότι, όπως κι εσύ, έχει κι αυτός ανάγκη από λόγια και από κατανόηση, από υποστήριξη και α¬πό αναγνώριση».
Για να μπορέσει ο Γιουσέφ, και ο κάθε Γιουσέφ, από τα βάθη της Ανατολίας να ελπίζει όχι μόνο ότι θα βρει μια εξαντλητική δουλειά που θα του δίνει ένα κομμάτι ψωμί, όχι μόνο ότι θα βρει να μοιράζεται με άλλους τέσσερις μια υπόγεια γκαρσονιέρα, όχι μόνο ότι στον έλεγ¬χο καρτών παραμονής δεν θα πετάξουν τη δική του οίο διπλανό υπό¬νομο γιατί δεν έδωσε ρεγάλο, αλλά για να ελπίζει ότι θα ζήσει αφού η πατρίδα που τον γέννησε τον έδιωξε κυνηγημένο, αξίζει κάτι να κά¬νουμε και με τη λογική και με τα αισθήματα μας.
Η πρώτη ελπίδα που δόθηκε στο Γιουσέφ ότι η ζωή του δεν τέλειω¬σε στα εικοσιδύο του χρόνια, ήταν ένα ζευγάρι τεράστια παπούτσια. Δεν έκλαψε κανείς όταν βγήκε μια νύχτα του Φλεβάρη από μια παιδι¬κή πλαστική βάρκα που τον τραμπάλιζε δύο μερόνυχτα στο Αιγαίο, μ' ένα φλεβαριάτικό νοτιά που σάρωνε τα σωθικά της θάλασσας. Δεν έ¬κλαψε κανείς για το θρυμματισμένο του γόνατο από τα γκλομπς των Τούρκων ακτοφυλάκων, ούτε γιατί έφτασε ξυπόλητος με μελανιασμέ¬να δάχτυλα. Κλάψαμε όμως γιατί του φορέσαμε ένα ζευγάρι τεράστια, σα βατραχοπέδιλα, παπούτσια τόσο παράταιρα όσο και η ζωή του.
Νίνα Γεωργιάδου – εκπαιδευτικός
Περιοδικό Αντιτετράδια της Εκπαίδευσης
Εγγραφή σε:
Σχόλια (Atom)
